Harakiri i ultranacionalizmit serb dhe shansi i Kosovës

Fitorja e Partisë Radikale ultranacionaliste e Serbisë, konfirmuar nga rezultatet paraprake që flasin për një shifër që mbetet në kuotën e 28%, qartazi dëshmon një vetëvrasje të shanseve të ish-Jugosllavisë së mbetur për integrimin evropian dhe davaritjes së reve të izolimit.

Fitorja e Partisë Radikale ultranacionaliste e Serbisë, konfirmuar nga rezultatet paraprake që flasin për një shifër që mbetet në kuotën e 28%, qartazi dëshmon një vetëvrasje të shanseve të ish-Jugosllavisë së mbetur për integrimin evropian dhe davaritjes së reve të izolimit. Vorbulla e fanatizmit së Serbisë së Madhe, duke turfulluar rishtaz më vullnetin e orës së mbetur të shumicës serbe, largon për më tej brigjet e Evropës. Një popull i dërmuar nga lufta dhe i kataklizmuar nga një ekonomi që mbijeton në kushtet e një embargoje rraskapitëse, dëshmoi se e kishte më të shenjtë nacionalizmin se ngritjen e siparit të një ardhmërie, që duhej të formatohej në këto zgjedhje me një bitisje të asaj të kaluare që i kushtoi shtrenjtë. Sinjalet e Perëndimit kanë qenë të përsëritura dhe të kalkuluar krajtazi për atë çfarë i kanoset kësaj kafshate të mbetur të perandorisë ortodokse në Ballkan. Ditë të pamundura shpalos ky verdikt për Serbinë. Kancelaritë evropiane, Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe faktori ndërkombëtarë në tërësi, do ta kenë më të lehtë tashmë për të vendosur për statusin përfundimtar të Kosovës. Në kushtet kur ultranacionalizmi serb gëlon ende në mendësinë populiste, të të tashmes dhe të ardhmes së këtij vendi, perspektiva e aderimit në privilegjet e integrimit marrin një goditje të ashpër. Mbetja në lëvozhgën e një nacionalizmi ekstrem për popullin serb mbetet dëshmi e një zelli të pamotivuar dhe dashakeq. Fanatizmi për të kaluarën do ta lërë këtë popull në një staniacion rraskapitës, duke shuar çdo shpresë për një të sotme dhe të ardhme larg falangave të politikës së Millosheviçit. Adhurimi për mendësisë së perënduar, hë për hë fik shanset, jo vetëm për integrimin por dhe çdo pretendimi për atë Serbi kaq të lakmuar brenda kufijve territorial të Kosovës. Faktori ndërkombëtarë do ta ketë më të lehtë për të dhënë verdiktin e tij përfundimtar për të ardhmen e Kosovës. Ajo nuk do yshtet më nga një detyrim apo ngasje ndaj Beogradit, për ta parë këtë të fundit si të privilegjuar. Edhe aleatja e saj strategjike, Rusia, do ta ketë të vështirë të ndikojë energjikisht për ta afruar Serbinë pranë pretendimeve të saja në Kosovë, megjithëse ajo ngulmon “për forcë zakoni” të mbetet aleatë e boshti sllavo-orotodoks. Ajo që është sinjifikative, dhe tek e cila kosovarët duhet të shpresojnë, mbi të drejtat e tyre legjitime për vetëvendosje, është afati i paracaktuar i kopsitjes së paketave që do të propozohen nga grupi negociator. Nuk mund të jetë i rastësishëm fakti se paketa e kryenegociatorit Martti Ahtisaari udhëtoi për në Beograd dhe Prishtinë pas zgjedhjeve në Serbi. Natyrisht pas takimit më 26 janar me Grupin e Kontaktit në Vjenë. Shumë pika mbi “i” kanë qenë përcaktuese nga rezultati i këtyre zgjedhjeve, anipse ato u pagëzuan nga ndërkombëtarët si zgjedhje brenda standardeve.

Humbja e properëndimorëve duhet të lexohet nga faktori kosovar, si një e drejtë suplementare për të ngulmuar dhe për të përfituar në kuadrin e statusit përfundimtar gjithçka që ajo ka parashtruar. Nga ana tjetër në copëzën e mbetur të ish-Jugosllavisë së Millosheviçit kazani sapo ka filluar të ziej. Riciklimi i izolimit, shtytja drejt një afati shtesë të sanksioneve, stopimi i hapave të integrimit në Bashkimin Evropian dhe në NATO, mbase do të jenë ngacmues në procesin e negociatave për krijimin e qeverisë së re, të pamundur nga rezultati që ultranacionalizmi zgrapsi nga vota e 22 janarit.

Gjithsesi këto zgjedhje përveçse një vetëvrasje e të tashmes, janë një mungesë vullneti për të rrokur të ardhmen e Serbisë. Humbja e çdo pretendimi për Kosovën ka marrë një shkas të dorës së parë dhe që do të plazmohet në atë që do të jetë paketa e statusit. Serbi humbi gjithçka me këtë fitore të ultranacionalizmit dhe riciklimit të zellit popullor për epokën e perënduar të Millosheviçit. Kjo është një harakiri për shanset e saj, për sot e për mot.

Albert Vataj

QATO: “RAMA, 2,6 MILIONE DOLLARE ABUZIMI ME TAKSISTET”

TIRANE “Kryebashkiaku i Tiranës Edi Rama nuk e ka mbajtur premtimin e dhënë në mandatin e tij të dytë për hapjen e vendeve të reja të punës.Përkundrazi, nga mosdhënia e licensave për 1200 të vetpunësuar si taksistë gjatë 5 viteve të fundit, buxheti i bashkisë së Tiranës ka humbur mëse 2.6 milionë dollarë.”

Eshtë shprehur kështu dje ndërmjet të tjerash për gazetën “Shqipëria Etnike” Presidenti i BSPSH-së dhe i Sindikatës së Pavarur të Transporteve Gëzim Qato.

I pyetur në lidhje me arsyetimin e këtij konstatimi, Qato ka pohuar se për këto akuza disponon materiale zyrtare nga bashkia e Tiranës dhe Ministria e Transporteve, me firmën dhe vulën e Ramës dhe ish-Ministrit Spartak Poçi. Duke u ndalur më konkretisht, kreu i BSPSH-së shpjegon:

“Që nga viti 1991 deri në vitin 2003 ka qenë në fuqi një urdhëresë e cila lejonte një automjet taksi që për cdo dy mijë banorë.Me ardhjen në krye të Ministrisë së Transporteve të zotit Spartak Poçi, në vitin 2003 është nxjerrë një urdhër zyrtar drejtuar qarqeve dhe bashkive të republikës në të cilin thuhet se për çdo një mijë banor lejohet përdorimi i një automjet taksi.Ky urdhër me firmën e Poçit hynte në fuqi menjëherë.Por nga ana tjetër kreu aktual i bashkisë së Tiranës Edi Rama nuk e ka zbatuar këtë urdhëresë megjithëse nga ana e qytetarëve të kësaj bashkise ka pasur mjaft kërkesa që ata të vetëpunësoheshin si taksistë kundrejt detyrimeve shtetërore me taksat vjetore.”

Gjithnjë sipas Qatos, “Tirana si bashki ka 518 mijë banorë dhe do t’i takonte të kishte 518 taksi plus 35 për qind të këtij numri që e përfiton si kryeqytet, gjithnjë në bazë të urdhrit të Poçit.Por kreu i bashkisë Rama u ka dhënë të drejtën e vetpunësimit si taksitë për Tiranën vetëm 460 taksistëve kur duhej që të liçensonte rreth 700 të tillëve në rast se do të zbatohej urdhri i mësipërm.Me këtë metodë, Edi Rama nuk ka mbajtur premtimin para elektoratit të vet.”

Ndërsa në mbyllje të prononcimit të tij, kreu i BSPSH-së Gëzim Qato sqaron edhe humbjen që buxheti i bashkisë së Tiranës ka pësuar nga mosvjelja e taksave vjetore të taksistëve të paliçensuar:

“Për të marrë liçensën si taksist duhej që të derdhej në bashki shuma prej 2200 dollarëve si detyrim vjetor ndërkohë që vetëm në një vit nuk u është dhënë licensa 240 qytetarëve tiranas.Atëherë në bazë të një matematike të thjeshtë, ky defiçit i shumëfishuar për 5 vjet me radhë nga Rama si pasojë e mosdhënies së liçensës së taksive ndaj tyre ka çuar edhe në mosderdhjen në buxhetin e bashkisë të shumës prej 2 million e 640 mijë dollarësh amerikanë e cila do të përfitohej nga detyrimi vjetor i mësipërm i çdo shoferi taksist.”

Arben Lagreta

Albanisë luftë i shpallë Turkia, hapë ditarin historia

Fillimi i mbarë gjysma e punës, thotë një fjalë e vjetër popullore. Kështu pra, Janari i 2007-ës nisi mbarë, jo pse   mbrenda një mbasdite ndryshuan disa nene  kushtetuese, por për  për diçka shumë domethënëse siç ishte  takimi i fundit i historianëve rreth epokës së artë biblike të shqiptarëve e heroit të tyre Gjergj Kastrioti Skënderbeut. Plus kësaj edhe gjuha e përdoruar nga media shqiptare ku si asnjëherë ishte perfekte, dashamirëse e nostalgjike, për këtë hero nacional që ka qënë, është e do të jetë vula identifikues si ndaj ndërkombëtarëve për edhe për brezat e ardhshëm. Dhe, më falni, këtu nuk mund të rri indiferent, dëshiroj t’i them nja dy fjalë.

Meritën kryesore e kanë historianët shqiptarë të Kosovës e Maqedonisë së bashku me të gjitha partitë e politikanët e tyre, ku në një moment të artë për çeshtjen shqiptare, thirrën me skenë këtë personalitet hero të papërsëritshëm për historinë tonë.

Së pari, statuja e Gjergjit të Madh u vendos në Prishtinë e pastaj në Shkup, në qytetin që ai ëndërronte të mbretëronte apo përkthyer në gjuhën e sotmë si Kryeqytetin e shteti shqiptar (Alban) me rreth 100.000 km katror por fatkeqsisht kjo ide ra me vdekjen e tij ku siç dihet shqiptarët mbetën të vetëm përballë ushtrisë më të fortë e të tmerrshme osmane. Siç më sugjeron një mik historian, Skënderbeu ishte aq i aftë, sa që ai ishte piketuar të ishte një perandor i ri i Bizantit. Dhe këtë, historiografi i parë i albanologjisë, meshtari shkodran Marin Barleti e shkruante kështu: “Por, e vërteta është se Papa Piu II, dhuratat shumë më të mëdha dhe shumë më të çmuara ia dhuroi së pari Princit të Albanisë. Dhe me të vërtetë, ai e mbushi dhe e ngarkoi atë jo vetëm me ar dhe argjend e me sende e me të mira të tjera të përkohëshme, por e nderoi edhe me privilegje shumë të mëdha dhe me të mira të tjera shpirtërore, duke i dhënë fjalën se, kur të hidhej në Epir e në Maqedoni bashkë me një fushatë dhe ushtri të krishterë kundër turqve, gjë që ish zotuar se do t’a bënte brenda një kohe të shkurtër, jo vetëm që do t’i vinte kurorën e do t’a bënte Mbret të Epirit, të Maqedonisë, të Trakës dhe të të gjithë Romës së Re.  (“H.S. bot. 1968, f 418) 

Po theksojmë se më 1271, një tjetër Papë i kishte vënë kurorën e “Rex Albaniae”, Karlit I Anzhu dhe tashti kjo kurorë së bashku edhe me atë të Konstandinopolit dhe pothuajse të një pjese të madhe të gadishullit tonë do t’i akordohej Gjergjit të Madh të Shqipërisë. Me këtë rast ishin pregatitur edhe simbolikat heraldike të këtij evenimenti. Por, Shqipëria ra, por Shqiptaria e shqiptarët mbijetuan e kjo sot është evidente që për perëndimorët kjo quhet një mrekulli.

A e njohim ne shqiptarët sa duhet Gjergjin e Madh Skënderbe? Besoj se jo. Kjo për faktin se duke nisë nga ajo ç’ka u prezantua vjet dhe tani si të Tiranë, Prishtinë e Shkup, historianët jo për fajin e tyre por për mungesë fondesh që shteti apo bisnesi shqiptar nuk i ka ofruar për të gjetur dokumente autentike të kohës së Skënderbeut, ku duhet theksuar ekzistojnë me bollëk si në Itali, Turqi, Austri, Germani, Danimarkë, Greqi, Serbi, Sloveni, Kroaci, Francë, Spanjë, Rusi dhe deri edhe në Amerikën e largët. Se kush ka qënë Gjergji i Madh e princat e tjerë shqiptarë  mund të shihen vetëm dokumentet e armiqve të tij, që ekzistojnë në Turqi, e do mahnitena se si në ato dokumente flitet edhe për trimërinë e tij e ushtrisë shqiptare. Fakt është se ato pak dokumente të publikuara për betejën e Shkodrës, vlersimi ndaj trimerisë së shkodranëve flitet më superlativa, edhe ndaj Skëndërbeut si simbol qëndrese për qytetarët shkodranë e ata shqiptarë më tërësi.

Kurse për dokumentet veprat në Europë dihet se për europianët ai ishte një mit e një njeri jo si të tjerët por një udhëheqës me një ushtri të paisur me frymën e shenjtë. Po të hulumtohet seriozisht, do të dalë se për heroin e tyre nacional të paarritshëm, Gjergj Kastrioti Skënderbe apo siç u thërriste Gjergji i Madh, shqiptarët do të ndodhen edhe përpara shumë surprizave të panjohura më parë, sepse ai ishte sa luftëtar, sa burrë shteti e aq edhe rilindas i shquar europian edhe në fushën e kulturës. Veçanërisht strategjia luftarake e Gjergjit të Madh ka qënë objekt studimi nga shumë gjeneralë të famshëm, udheheqes të ndryshëm dhe nga filozofë të mëdhenj, në lidhje edhe me eksperiencat e luftërave europiane e deri edhe ato të luftës së parë botërore e luftës së dytë botërore. Madje Gjergji ynë ka tërhequr vëmendjen edhe të ekspertëve ushtarakë dhe të diplomacisë moderne.  Duke mos pretenduar se thashë diçka të veçantë nga të tjerët, thjesht desha të nënvizoj një çeshtje që pak e aspak është trajtuar nga media. Në një bisedë të të ndjerit z.Pjetër Arbnori me z. Klinton, presidentin e SHBA, ky i fundit i thotë se atë çka ka bërë Gjergji i Madh. Kastrioti, po të jetë nevoja do t’a bëjnë edhe SHBA në Kosovë e ashtu ndodhi. Pra kjo bisedë tregon se betejat heroike të shqiptarve ishin pjesë studimi në Pentagon, siç janë ato të Aleksandrit të Madh, të  grekëve, romakëve, të Pirros së Madh e të Hanibalit të Madh etj.

Po e mbylli me një kërkesë dashamirëse për ministrinë e mbrojtjes gjeneralët shqiptarë, që mbasi të studiojnë deri në imtësi armët luftarake ushtrinë e strategjinë perfekte të epokës Skënderbegiane, të  botojnë një libër, në rrallë të parë për shkollën Skënderbej, pastaj edhe për ne duke e hedhur ne treg.

Nikolin Pemaj

Kulla e Bajraktarit të Hotit - Simbol i historisë së Malit të Parë

Në fshatin Kushe të Hotit ndodhet një kullë e bardhë trekatshe, historia e së cilës sipas dëshmive gojore, dhe atyre pak të dekumentuara fillon në vitin 1812, kohë e cila është edhe vitlindja e kullës, që sot identifikohet me emrin e Bajraktarit famëmadh të Hotit ÇUN MULA. Në fakt historia e ndërtimit të kësaj kulle fillon më herët se aktiviteti i bajraktarit Çun Mula, pasi themelet dhe ndërtimi i kullës i përkasin babait të Çunit (Mul Haxhia),dhe kësaj familje që shumë vite më parë ishin shtëpia e parë e krejt Malit Hotit, pra ishin Bajraktarët e Malit të parë të Malësisë së Madhe e më gjërë. Siç dihet kjo shtëpi autoktone e Hotit ndër shekuj kishte sakrifikuar gjithshka për malin e Hotit, madje kjo shtëpi kishte pranuar të kthehej në besim musliman, si shtëpi e vetme, me qëllim që pushtuesi otomanë të mos detyronte me dhunë Malin e Hotit të ndërronte besimin. Gjithsesi duhet sqaruar se kjo shtëpi ishte shtëpia e parë në Hot edhe përpara se të ndërronte besimin, si dhe ishte një ndër shtëpiat që u printe trimave të Hotit në luftë në mbrojtje të trojeve, zakoneve dhe jetës së tyre nga pushtues shekullorë e tjerë... Studiuesi shqiptar Kahreman Ulqini (që u referohet edhe studiuesve e albanologëve të huaj, si Goerg Hahn, Hecquard, Durham e tjerë) në librin e tij “Bajraku në Organizimin e Vjetër Shoqërore “ (Fundi i shekullit XVII deri më 1912) ndër të tjera shkruan: “...Në përpjekje për mbrojten e Ulqinit kundër sulmit Venedikas luftuan edhe bajrakët e Malësisë së Shkodrës, ku u shqua për trimëri Bajraktari i Hotit. Për këtë meritë ai u trajtua si bajrak i parë... Duke u mbështetur në tetë breza që jep gojdhëna popullore, për shtëpinë e Bajraktarit të Hotit, llogaritja të çon nga fundi i shekullit XVII, çka përputhet me të dhënat e mësipërme...” (Faqe 19-20). Edhe sot tek banorët e vjetër dhe të vëmendshëm të Hotit (si dhe tek pasardhësit e shtëpisë së Çun Mulës), mund të tregojnë emrat e bajraktarëve të Hotit që nga bajraktari i parë që ishte Luc Gjoni, me emrin e të cilit identifikohen pasardhësit (Lucgjonaj) e vazhdim. Ne për të vërtetuar këtë po i rendisim: duke filluar nga Bajraktari dhe atdhetari (ushtarak) Mul Delia (i cili u detyrua që mbas vitit 1945 të mos kthehet më në Shqipëri), Deli Meta, Met Çuni, Çun Mula, Mul Haxhia, Haxhi Mustafa, Mustaf Nika, Nik Luca dhe Luc Gjoni... Duke ditur moshen rreth dy shekullore të Kullës së Bajraktarit të Hotit që identifikohet edhe sot me Shtëpin e Çun Mulës ne mund të themi se shumica e bajraktarëve famëmëdhenj të Hotit kanë lindur, rritur dhe ushtruar aktivitetin e tyre të Bajrakut e më gjërë pikërisht në këtë kullë historike që qëndron edhe sot hijshëm në fillimet e shekullit XXI... Kulla e Bajraktarit nuk është një godinë e thjeshtë që u ka rezistuar rrebesheve të moteve të ligje (me shumicë), apo moteve të mirë (me pakicë), ajo është arkivi i “gjallë” që ruan brenda shumë vendime e zhvillime historike të Malit Hotit, Malësisë Madhe e më gjërë, kryesisht në mbrojtje të trojeve, dokeve, zakoneve dhe jetës safi Shqiptare... Ne për të vërtetuar këto po mjaftohemi të kujtojmë se Bajraktari i Hotit Çun Mula ka qenë pjesëmarrës në të gjitha kuvendet, kryengritjet dhe luftrat mbrojtëse të Malësisë e Shqipërisë. Çun Mula është një ndër pjesëmarrësit më aktiv të LIDHJES SË PRIZRENIT (1878), i cili së bashku me përfaqësuesit e tjerë të Malësisë Madhe ishin ndër kollonat më të fuqishme qëmbajtën gjallë vendimet historike të Lidhjes së Prizrenit, kryesisht për të ruajtur nga gryksia e sllavëve të jugut troje Shqiptare që Europa plakë i kishte hedhur në ankand, si troje turke, që në fakt ishin nga më shqiptaret  e Shqipërisë Etnike... Në luftën e nëndorit të vitit 1880, përsëri në mbrojtje të Ulqinit ishin në krye të trimave Hotjan e Malsorë Çun Mula. Fama e Bajraktarit të Hotit i kishte kaluar kufijtë e Shqiptarisë e Perandorisë, ajo kishte arritur në dyert e karlinëve të Europës së kohës. Pas Lidhjes së Prizrenit, dhe kongresit famkeq të Berlinit 91878) nuk kishte më asnjë aktivitet diplomatik (si Peticione apo Protesta që u dërgoheshin fuqive të mëdha të Europës) ku të mos ishte në to mendja, zemra, shpirti dhe nënshkrimi i Çun Mulës, si dhe nuk kishte asnjë betejë luftarake ku të mos gjindej në krye të luftëtarëve të lirisë me armë në dorë ky trim i urtë i Hotit, (në mbrojtje të Plavës, Gucisë, Traboinit, Tuzit, Grudës e tjera trojeve të Malësisë e Shqipërisë).. Sllavët e Jugut (Malazezët dhe Serbët) duke e parë se Çun Mula ishte një ndër pengesat kryesore të aneksimit të trojeve të Malësisë, në vitin 1890 arrijnë ti djegin për herë të parë Kullen, që siç thuhet u dogj se mbrojti kufirin shqiptar. Natyrisht kjo kullë simbol i mençurisë e trimërisë së Hotit, Malësisë e më Gjerë u ringrit nga hiri i saj edhe me ndihmën e Hotjanëve, pasi kjo kullë ishte pjesë e historisë së tyre, që nuk duhej lënë në shkatërrim. Në vitin 1912 përsëri ushtritë Serbo – Malazeze në fillim të sulmit me synim aneksimin e Shkodrës djegin për herë të dytë Kullen e Bajraktarit të Hotit, të cilën tashma e përfaqësonte Nipi i Çun Mulës bajraktari dinjitoz Deli Meta. Kulla përsëri ringrihet, por përsëri digjet për herë të tretë në vitin 1919, nga sulmet e para të ushtrisë Malazeze që më vonë do të çonin në luftën e njohur në histori si “Lufta e Koplikut”, ku kjo kullë nga Malazezët tashma njihej si “Kështjella e forcës” së Hotjanëve e Malsorëve në luftën mbrojtëse kundër invazioneve sllave... Mjerisht Deli Meta ishte internuar (megjithse në moshë të thyer) edhe nga pushtuesit Austrohungarez, të cilët e shihnin këtë bajraktar si pengesë në qëllimet e tyre të nënshtrimit të Hotjanëve e Malsorëve. Djali i Deli Metës, Mul Delia ka qenë një ndër djemtë e shkolluar e më me vlerë të kësaj Kulle historike. Mul Delia ishte një oficer karriere, i cili shërbeu në mbrojtje të kufijve shtetërorë, thuajse në tërë gjatësinë e kufijve toksorë të Shqipërisë, detyrë që e kreu me nder, trimëri e përkushtim siç i kishte hije kësaj dere fisnike. Mul Delia do të mbahet mend gjatë për kontributin e tij në organizimin e disa besëlidhjeve në Malësi të Madhe e më gjërë gjatë kohëve të trazuara të pushtimit fashisto – nazist (1939-1944), ku këto beslidhje ruajtën jo pak Malsorët nga lufta vëllavrasëse që kërkonin të inskenonin pushtuesit (Italo – Gjerman), veglat e tyre, si dhe komunistët e paktë që silleshin nëpër errësirë, për qëllimet e errta  për Malësinë e Madhe. Mul Delia për këto veprime patriotike u internua nga Nazistët gjermanë në vitin 1944 në një kamp në Austri, nga i cili u lirua nga aleatët antifashistë në vitin 1945, por pa mundur të kthehet kurrë më në Atdheun e tij, që i shërbeu aq shumë, pasi Shqipëria ishte marrë në dorë nga Komunistët, që ishin njëkohësisht vëllezërit e Sllavëve të jugut të cilët i kishin djeg tre herë kullën, dhe vazhdimisht i kishin sulmuar trojet e shtëpitë Hotit, Malësisë e Shqipërisë.... Shtëpia e Bajraktarit të Hotit (Çun Mulës) ka qenë edhe në fokusin e studiuesve dhe Albanologëve të huaj, ku ne po veçojmë njërin nga këta, dhe pikrisht Konsullin e përgjithshëm të Austrohungarisë në Shkodër, Studiuesin Theodor Ippen (1897-1904), i cil ndër të tjera për Hotin dhe Kullen e Bajraktarit shkruan: “...Kam riprodhuar disa mbishkirme dhe gjetje nga ky vendbanim romak. Qysh nga ajo kohë kam marrë dijeni për objekte të tjera. Brenda shtëpisë të Bajraktarit... është ndërkallur në mure një pllakë me mbishkrim, prej së cilës, sado që nuk munda ta marr një kopje të saktë dhe korrekte prej të dhënave që kam nxjerrë vetë, duket se është fjala për një “pleatore” të një varri...” (Shqipëria e Vjetër... fq. 31 -32). Pra siç shihet në kullën rreth dy shekullore ruheshin edhe materiale të rëndësishme arkeologjike, historike dhe dëshmi të jetës, qytetërimit e zhvillimit mbi këto troje, mbasi me sa duket nuk kishte vend më të përshtatshëm për t’i ruajtur e pse jo ekspozuar nga vizitorë të ndryshëm të kësaj kulle tashma historike. Por fatkeqësisht në kohën e pushtimit fashist ka ndodhur një grabitje e kësaj kulle, që me siguri ka të bëjnë me këto vlera Historike. Është interesant të thuhet se përveç këngëve të thurura nga Populli e poet për Bajraktarin famëmadh Çun Mula, Poeti Kombëtar At Gjergj Fishta në vepren madhore “Lahuta e Malësisë” në faqen 143 i kushton disa vargje edhe Kullës së Bajraktarit të Hotit, ku ndër të tjera po citojmë:

“...Ke Çun Mula shpi e rreptë

Ka hanger bukë i verbërt e i shkjept

Në atë fis të Hotit shpi e parë

Djal pas djali bajraktarë

Në Gjonoviq te kulla e Çunit

Në atë kullë të bardhë mbi krye të katundit...”

Vlen të theksohet se mbas ardhjes në pushtet të komunistëve, si dadot e tyre Serbo – Malazez, jo vetëm persekutuan e internuan familjen simbol të Bajraktarit të Hotit, por persekutuan edhe Kullen, duke u “shtetzuar” dhe kthyer herë në Shkollë e herë në magazinë e tjerë, por fatësisht jo duke e djegur fizikisht, por duke tentuar ta djegin historikisht, gjë që nuk ka ndodhur, dhe Kulla është sot në gjendje disi të mirë, dhe në heshtje duket se na bën thirrje ktheni syt nga unë, se unë jam “Arkivi” i gjallë i historisë rreth 200 vjeçare që duhet ruajtur (duke u shpallur monument kulture) dhe “lexuar” për brezat e sotëm e ata që do të vijnë, në mënyrë që rrugët e Europës e Botës të mos ju lëkundin traditën e atdhedashurisë... që na ka mbajtur gjallë deri në këto kohë.

Ndue Bacaj

KESH kërkon “Thembrën e Akilit”

Krizës së rëndë energjetike, së cilës ka gjasa t’i bëjë derman edhe kësaj here vetëm Zoti, si për qesëndi kanë ardhur t’i bëjnë karshillëk novacionet dhe idetë revolucionare që gëlojnë në mendjet e ndritura të “dikasterit të territ”. Korporata Elektroenergjetike me tërësinë e ideve që hedh në tregun “qirindritës” është kthyer në një laborator eksperimental. E thënë më ashiqare, konsumatorin dhe pasurinë e dhuruar nga djersa e papaguar e qirakëve të Enver Hoxhës, i ka kthyer në një kavie. Udha për të gjetur “Thembrën e Akilit” nuk është as pëshpëritje homerike para dyluftimit epik, por as rrokaqiejt e mendimeve të tarifimeve fasho-orarë që shpik tash së fundi KESH. Ndërtimi i filozofisë së energjisë si mall dhe konsumatorit si blerës, është ndër të vetmet zanafilla nga duhet nisur. Çdo qasje për ta parë këto marrëdhënie me optikën e politikës do ta përkeqësonte deri në kufinjtë e pamundësisë prurësin e të vetmit shpëtim nga krizat energjitike.  Përpjekjet e vazhdueshme tasheandej e tashekëndëj në këtë sektor kaq strategjik për ekonominë dhe shumë jetik për qytetarët, janë kthyer në një lojë. Loja ka nxjerrë lojën dhe sërish ka lojë. Ky laborator në axhendën e eksperimentimeve fillimisht i jep prioritet aplikimit të matësve të rinj, më pas atyre matësve me kartë. Këto të fundit u instaluan në disa qytete të vendit dhe nuk bëhet e ditur se çfarë u bë me to. Së mbrami KESH ka nxjerrë një marifet tjetër, studimin për matjen e konsumit të energjisë elektrike mbi bazën e fasho-orareve, që do të thotë, se për orët e ditës çmimi është më i lartë nga sa mendohet për konsumin e orëve të natës. Megjithëse specialistët e KESH janë të mendimit se nuk ka ndonjë ndryshim të konsiderueshëm të konsumit pjesëndarës ditë-natë, ata mbeten tek ajo se do pasohet me avantazhe. Sipas Drejtorit të Përgjithshëm të KESH: “Përparësitë që do të japë matja e konsumit të energjisë elektrike mbi bazën e fasho-orareve, do të jetë mundësia e përdorimit me një tarifë të diferencuar, sidomos në fundjavë dhe natën do të krijojë mundësinë e balancimit të kostove brenda përbrenda KESH-it, e cila do të spostojë ngarkesën, sidomos të biznesit në periudhën kur energjia kushton më lirë”. Nuk kanë munguar skeptikët e këtij projekti. Borizani i kampit socialist, ndryshe ish-drejtuesi i Korporatës  Elektroenergjetike, Andis Harasani, është i mendimit se ky projekt është i pamundur për t’u zbatuar, sipas tij do të hidhen poshtë gjithë sistemin e matjes së energjisë elektrike, do të dalin jashtë funksionimit 800 mijë matës të rinj dhe njëkohësisht humbja do të jetë e konsiderueshme. Idetë dhe revolucionarizimit në KESH nuk kanë asnjë emër tjetër, vetëm fshehje nga mosfunksionimi i hallkave të tij. Është e vërtetë që novacionet janë perspektivë e përsosmërisë së funksionimit të strukturave që vënë në lëvizje një mekanizëm të tërë. Por a duhet një kohë e ndërmjetme, që quhet kohë testi. Apo nga njëri eksperiment vijmë në tjetrin shkojmë. Në kushtet e një prodhimi që varët nga Zoti, të një sistemi shpërndarës tejet e të amortizuar, të një administrate me përgjegjësi minimale për detyrën, të një politizimi polarizues marrafrymës, të një konsumatori që vjedh, këto eksperimente janë një luks me kosto të lartë. Dhe këtë kosto natyrisht as nuk e pagoi Harasani, as Beli, por ajo minorancë qytetarësh që kanë vendosur në pozita korrekte veten e tyre në marrëdhënie me shtetin dhe të gjithë përbërësve të tij. Ky turravrap i KESH për të gjetur “Thembrën e Akilit”, veçse një pamundësi është një “hedhje hi syve” të atyre që vuajnë krizën e rëndë energjetike. Nuk mbeten zgjidhje asnjë nga mjetet e lartpërmendura, as rritja e çmimit të energjisë, as matësit e rinj, as ato me kartë, sikurse as tarifimi mbi bazën e fasho-orareve. Tjetërkund fle lepuri zotërinj të KESH apo edhe më lart. Energjia është një produkt, kush e blen duhet ta paguaj, ndryshe ai mbetet pa të. Për zbatimin e kësaj nuk duhet të na ndal as preferencat politike fushatore, as klasifikimet e shoqërisë,  as toleromi i shtetit ndaj shtetit për detyrimet. Një tarifim i saktë, një politikë efikase i mbledhjes së të ardhurave për energjinë e konsumuar, ngritjen e një hierarkie monetare për përmbushjen e parametrave teknikë sipas standardeve bashkëkohore për shpërndarjen dhe tarifimin, këto përbëjnë “Thembrën e Akilit”. Hallakatja ndër dyer të tjera është tentativë dashakeqe dhe shtirje në sytë e qytetarëve. Me kamuflim dhe barriera të larta koperturash vetëm sa rritet kostoja, nuk ofrohet zgjidhja.

Blerti Delija, Sokol Pepushaj

Nje, dy dhe tre-shtetesia ose europianizmi

Nga Astrit Lulushi, SHBA

Pa dyshtetesine, historise boterore, madje edhe letersise, sot do ti mungonin disa prej faqeve me interesante. Lexuesit nuk do te shijonin kryevepra te tilla te Shekspirit, si Qezari dhe Kleopatra, pasi pa konceptin e dyshtetesise (dyarkise), kjo ngjarje nuk do te kishte ndodhur, Mark Antoni ndoshta nuk do te kishte hyre ne histori, hunda e Kleopatres nuk do te ishte bere simbol i bukurise e flirtit, dhe letersise shqipe do t’i mungonin perkthimet shekspiriane te Fan Nolit.

Perfshirja e Egjiptit ne perandorine Romake u krye nepermjet nje akti teper te pazakonte. Grindjet midis Ptolemeut dhe Kleopatres (vella e moter) per kontrollin e perandorise, bene qe kjo e fundit te kerkonte ndihmen e Romes. Ngjarjet qe pasuan bene qe nenshtetasit e Egjiptit te gezonin edhe qytetarine e Romes. Ky eshte shembulli klasik.(Mommsen)

Shembulli tjeter eshte ai i Ilirise se pushtuar nga Roma, por me te drejte qytetarie, ne saje te se ciles shume ilire arriten te beheshin edhe perandore. Ndryshe eshte shembulli i perandorise Osmane, e cila i kthente te pushtuarit ne vasale, dhe vetem nese keta ndërronin fene mund te perparonin ne hierarkine perandorake. Ndarjet arbitrare administrative, bazuar ne ekonomi e jo ne etniciti, bene qe kufijte mes kombeve thuajse te zbeheshin dhe me shperberjen e perandorise Osmane, askush nuk e kishte te qarte se ku duhej te fillonin e mbaronin kufijte e vendit te ardhshem. Shperberja e perandorise, proces qe filloi ne shekullin e 19 e perfundoi ne fillim te shekullit 20, beri qe cdo shtet i ri ne Ballkan, Greqia, Serbia, Mali i zi, Maqedonia e Shqiperia te kishin brenda kufijve te tyre pakica te vendeve fqinje.(Jacques) Keshtu mund te shpjegohet edhe perse cdo vend evropiano-lindor vazhdon te aspiroje, hapur ose jo, pretendime ndaj territoreve te vendit tjeter fqinj. 

Por sundimi i gjate i perandorise Osmane la prapa edhe nje ndarje tjeter duke krijuar dy botekuptime te ndryshme rreth dyshtetesise; konceptin perendimor dhe ate lindor. Kur behet fjale per dyshtetesine ne perendim, ekspertet kane parasysh vendin e origjines dhe vendin e dergimit te emigranteve ne vendin tjeter, i cili ndonjehere quhet vendi marres. Mbi keto baza eshte dyshtetesia qe njihet sot ne vende te tilla si Amerike, Britani, Kanada, Gjermani, France e qe ne shume vende te tjera vazhdon te debatohet.(H. Forbes) Te njohur me konceptin perendimor jane vecanerisht shqiptaret. Megjithese statistika te hapura mungojne, qe nga fundi i shekullit te 19 e ne vazhdim, per arsye qe dihen, qindra mijera shqiptare kane lene trojet e veta duke u vendosur ne perendim ku gezojne edhe te drejten e dyshtetesise.   

Por shperberja e Bashkimit Sovjetik dhe Jugosllavise, beri qe debati rreth dyshtetesise te merrte drejtimin e krijuar pas shperberjes se perandorise Osmane dhe te perandorise Austro-Hungareze, e cila doli e humbur nga Lufta e Pare Boterore. Dhe ne debatet e ringjallura eshte fjala jo per dyshtetesine e emigranteve qe synojne te integrohen ne vendet ku jane vendosur, por per pakica etnike (minoritete) qe ende aspirojne autonomine, ndarjen dhe bashkimin me shtetin ame, sic eshte rasti i moldovasve rumune apo ruseve te Ukraines.(Brusina) Nje fakt qe tregon se ndjenja te tilla nuk jane shuar, ishte edhe referendumi hungarez i vitit 2004 mbi dhenien e shtetesise pakicave hungareze ne Rumani. Hungaria si vend anetar i Bashkimit Evropian, u ofronte pakicave hungareze ne Rumani shansin per tu bere edhe shtetas hungareze e te Bashkimit Evropian. Referendumi u kundershtua nga Rumania, pasi si vend jashte Bashkimit Evropian, ajo shqetesohej se kandidatura e saj do te lihej ne harrese.(Weinstein) Fakti qe Rumania pritet te anetaresohet ne BE nga viti 2007, tregon se protesta e moderuar e terthorte e Bukureshtit i sherbeu Bashkimit Evropian si barometer per te matur deshiren dhe pjekurine e nje vendi kandidat per anetaresim ne BE. Dhe ndoshta jo pa qellim, mosmiratimi i dyshtetesise ne referendum, u cilesua nga Bashkimi Evropian si nje fitore e vogel e europianizmit.

Kohet e fundit qeveria e Athines shpalli se do t’u jape shtetesine dhjetra mijera shtetasve shqiptare me prejardhje greke. Shume vete ne Greqi e shikojne kete si nje hap te gabuar te qeverise greke, pasi minoritaret te shtyre nga nevojat ekonomike, tani do te vershojne ne Greqi duke lene vendbanimet e tyre ne Shqiperine jugore dhe se shpejti atje nuk do te mbetet ndonje grek. Por perkrahesit e vendimit te Athines thone se shume prej minoritareve ka kohe qe ndodhen ne Greqi per pune, prandaj nuk ka kuptim qe te mos u jepet shtetesia. Te tjere thone se dy-shtetesia mund te jete nje manover elektorale e politikaneve ne pushtet ne Athine.(Tsitselikis)

Edhe mes shqiptareve, vendimi per dhenien e  dyshtetesise minoritareve greke eshte pritur me reagime te ndryshme. Disa mendojne se dyshtetesia mund te perdoret nga Athina si pyke per te nderhyre ne politikat e Shqiperise rreth te drejtave te pakicave, si ne ceshtjen e shkollave apo perdorimit te flamurit grek. Te tjere mendojne se ashtu si Rumania, Shqiperia duhet t’a shfrytezoje kete rast per t’i kerkuar Bashkimit Evropian, ne menyre diplomatike, qe te pershpejtoje procesin e anetarsimit te vendit ne BE.(Albanian Websites)

Por perparesite qe duken qarte nga dhenia e dyshtetesise eshte, se ajo pritet te rrise krenarine kombetare te minoritetit grek dhe, se duke marre nje shtetesi te tille greket e Shqiperise jane banoret e pare te ketij vendi qe do behen automatikisht edhe shtetas te Bashkimit Evropian, anetare e te cilit Greqia eshte qe prej 1 janarit te vitit 1981.

Ngjarje dite - Vrasja që tronditi Malësinë

Viti i Ri 2007, pa u bërë ende muaji nga villimi i tij, ka nisur shumë i frikshëm dhe terrorizues në komunën e Shkrelit të Malësisë së Madhe. Pikërisht në fshatin Bzhetë të kësaj komune, ku ka ndodhur një ngjarje shumë e rëndë nga e cila, për pasojë, ka mbetur i vrarë, pasi është goditur me armë zjarri (çifte), banori i këtij fshati, Lukë Tomë Malota, i cili është vrarë për motive pronësie nga bashkëfshatari i tij, Gjergj Shkreli. Kjo ngjarje ka ndodhur me 21 Janar 2007, gjatë paradites së asaj dite. Këto janë njoftimet e para që vijnë për këtë ngjarje. Ndërkohë, ngjarje të tjera të këtij lloji mund të precipitojnë për shkak të ligjit primitiv mesjetar kanunor, që fatkeqësisht funksionon ende në Shqipëri dhe veçanërisht në Shqipërinë e Veriut.

Vasel Gilaj

“Sekreti i Atlantidës në Shpellën e Nereut në Detin Jon“!

Sipas mitologjisë së lashtë të gadishullit tonë, “Plaku i Detit” Nereu, që jetonte bashkë me të bijat nereidat e oqeanidat, në një shpellë nënujore të Detit Jon, e dinte “Sekretin e rrugës për te Atlanti dhe Atlantida, në fund të Tokës në Perendim” dhe ishte ai që ia tregoi këtë rrugë eksploratorit Herakli! Rizbulimi me fantazi i Kontinentit Atlantida në shek II.

nga Agron Luka

(vijon)

Disa i vinin një kufi gjithësisë, ndërsa të tjerët e shihnin si të pa kufizuar. Një palë thoshin se ka një numër të madh botësh dhe i shanin ata që thoshin se ka vetëm një botë…Sa për perenditë, as që është nevoja të flas, sepse disa e përfytyronin Zotin në formën e një numri… disa më në fund i dëbonin të gjithë perenditë e tjera dhe ia jepnin qeverisjen e botës një Hyjnie të vetme…disa të tjerë njihnin shumë zota dhe i ndanin këta në kategori, duke e quajtur njerin Zot të Parë dhe duke u caktuar të tjerëve vende të dyta e të treta sipas shkallës së hyjnisë së tyre. Veç kësaj disa mendonin se Perendia nuk ka as trup, as formë, kurse të tjerët përkundrazi, thoshin se ka trup. Jo të gjithë filozofët ishin të mendimit se perënditë përzihen në punët e njerzve; disa i lironin zotat nga çdo lloj kujdesi, ashtu siç jemi mësuar ne t’i lirojmë pleqtë nga detyrat shoqërore…një pakicë shkonin edhe më tej dhe as që besonin të ketë perëndi, por e linin botën në mëshirën e fatit, pa prijës e pa sundimtar…Epikurianët nuk e mohonin ekzistencën e perendive, por mendonin se ato rrinë në hapësirën midis yjeve dhe nuk përzihen në punët e tokës...filozofët arsyetojnë pse hëna nganjëherë merr formën e një gjysëm rrethi dhe pse formën e një drapri. Disa filozofë thonë se hëna është e banuar, disa të tjerë se është një paqyrë e varur mbi det…Këto kohët e fundit thonë se edhe drita e hënës është e vjedhur, sepse vjen nga lart nga dielli…se vetë dielli është një lëmsh i zjarrtë prej metali të shkrirë…”

(shih, Lukiani, “Vepra të Zgjedhura”, përkth. shqip, 1979, f 36-40 etj)

Lukiani përmblidhte këtu shumë poetë e shkrimtarë, dijetarë e filozofë. Ai i kritikonte disa filozofë sepse ata nuk shpjegonin dot as lëvizjen etj. Me fantazi, madje edhe me një dozë ironie, “Volteri dhe Zhul Verni i antikitetit”, Lukiani kishte shkruar edhe për “Rizbulimin e kontinentit Atlantida, në anën e kundërt të kontinentit tuaj sferik“, duke nënkuptuar kryesisht Platonin. Ai kishte shkruar edhe për fluturime në Hënë, në Qiell e nëpër tërë Galaksinë e banuar nga qenie njerëzore dhe nga gjithfarë qeniesh të tjera. Meqënëse paraqet mjaft interes dhe është e domosdoshme për shkrimin tonë, duke kërkuar pak ndjesë për citimin e gjatë, po e citoj me përzgjedhje: “...Shumë autorë po gënjejnë...Injoranca ka fituar qytetarinë e nderit... Unë për vete mendoj se ky shkrim i imi ka për të qenë një lexim ç’lodhës, i bukur e i këndëshëm, këtu lexuesin do ta tërheqin jo vetëm veçantia e përmbajtjes dhe bukuria e idesë fillestare, jo vetëm larmia e trillimeve të paraqitura me një gjuhë bindëse e plot vërtetësi, por edhe fakti se çdo njeri nga tregimet përmban një aluzion të hollë për disa poetë, historianë dhe filozofë të lashtë, që kanë shkruar aq e aq gjëra të jashtzakonshme e të paqena;...unë nuk iu vë shumë faj atyre që tregojnë të tilla përralla, sepse kam pasur rastin fatlum të shoh se me trillime merren edhe njerëz, të cilët siç thonë vetë, ia kushtojnë kohën vetëm filozofisë...unë dua t’a përdor trillimin në një mënyrë më fisnike...E vërtetë këtu është vetëm kjo, që gjithçka që do të tregoj këtu nuk i përgjigjet aspak të vërtetës...pra do të shkruaj për gjëra që jo vetëm s’janë, por as që mund të jenë...

5. Mbasi u nisa me anije, kalova “Shtyllat e Herakliut” (mitologjia e fenikasve lundërtarë më përpara i kishte quajtur si “Shtyllat e Melkartit”. A.L) dhe, me ndihmën e erës së mbarë, dola në Oqeanin Perendimor (këtu, Oqeani Atlantik. A.L.). Shkak për t’i hyrë këtij udhëtimi qenë pjesërisht kureshtja , pjesërisht dashuria e flaktë për çdo gjë të jashtzakonshme si dhe dëshira për të parë se ku mbaronte Oqeani e ç’lloj njerëzish rronin matanë. Prandaj, pasi ngarkova një sasi të madhe ushqimesh dhe uji, mblodha pesëdhjetë veta që afroheshin në mendime me mua, grumbullova gjithfarë armësh, pajtova timonierin më të mirë dhe e paisa anijen time – anije e lehtë dhe e shpejtë – me çdo gjë që nevoitej për një lundrim të gjatë e të rrezikshëm.

(Në të njejtën temë, pak më poshtë, por, në sferat qiellore Lukiani shprehet: “...Pas tij gjendet ujëdhesa e Kalipsosë. Pasi të kalosh tërë këta ishuj, do të arrish në një kontinent të madh, që është në anën e përkundërt të kontinentit ku jetoni ju. Atje ti do të heqësh shumë të zeza; do të shtegëtosh midis gjithfarë popujve dhe, mbasi të jetosh ca kohë në mes të njerëzve të egër, do të sosësh më në fund në kontinentin tjetër...)

6. Tërë ditën dhe natën lundruam me erë të mbarë dhe, për sa kohë që dukej së largu toka, velëzuam qetë-qetë. Mirëpo të nesërmen, pasi lindi dielli, u ngrit një erë e marrë, deti zuri të trazohej, pllakosi errësira dhe ne nuk mundëm kurrsesi t’i ulnim velat. Të mbetur në mëshirë të erërave, kaluam mes rreziqeve plot shtatëdhjetë e nëntë ditë, kurse të tetëdhjetën, me të dalë dielli, pamë jo larg nesh një ishull të lartë, të veshur krejt me pyll...kur u ngritëm zgjodhëm tridhjetë veta për të ruajtur anijen, kurse njëzet  të tjerët i mora me vete për të parë ishullin.

7. Pasi bëmë nja tre stade udhë, nga bregdeti në pyll, pamë një shtyllë bronzi me një mbishkrim, që ishte pothuajse i shuar dhe që thoshte: “Deri këtu arritën Herakliu dhe Dionisi”. Atje afër mbi disa shkëmbinj pamë edhe dy gjurmë këmbësh, njera me madhësi sa një pletër e  Herakliut dhe tjetra më e vogël e Dionisit...

8. Sa kaluam lumin në va...hasëm në disa qenie njerëzore, disa gra amazona gjysëm njerëz gjysëm hardhia...ato na përshëndetën...disa prej tyre flisnin lidisht, të tjera indisht, kurse shumica greqisht...

 9. Rreth mesditës, shpërtheu befas një tufan që e ngriti anijen tonë përpjetë nja tri mijë stade, duke e sjellë rrotull pezull në ajër. Era rrihte velat e anijes dhe duke i fryrë ato, na shtyu tej e më tej.

10. Plot shtatë dit e shtatë net lundruam në ajër, të tetën ditë pamë në ajër një tokë të madhe, që dukej si ndonjë ishull vezullues në formë sfere dhe që lëshonte një dritë të fortë. ...Poshtë pamë një sferë tjetër, ku kishte qytetet dhe lumenj, dete, pyje dhe male. Atëherë e morëm me mend se përfund nesh ndodhej ajo Toka ku ne banojmë.

11.  Vendosëm të shkonim më tej... kur pamë disa kuaj-skifterë-shqiponja...pasi na kapën na shpunë te Mbreti. Kur, na pa dhe na njohu siç duket nga mënyra e veshjes, na pyeti: “Grekë jeni ju o të huaj”? Ne iu përgjigjëm me “po” dhe ia treguam tërë punën...dhe ai na tregoi historinë e vet... Dhe ky vend, - tha ai – nuk është tjetër veçse Hëna, e cila ju ndrin juve që banoni atje poshtë”...

12. “Po të më ecë fati në luftën që do t’u hap banorëve të Diellit dhe mbretit të saj Faetonit (Dielli është i banuar siç është edhe Hëna), do të rroni tek unë me tërë të mirat. ...Nesër do t’ia nisim fushatës...

14. ...erdhën edhe forca aleate për të dyja palët...

16. ...Faetonit i erdhën për ndihmë banorët e Siriusit...u vonuan hobetarët e Kashtës së Kumtrit dhe Re Centaurët...

19. Mbretëria e Diellit e fitoi luftën...ata vendosën të ndërtonin një mur në ajër me qëllim që asnjë rreze dielli të mos binte në Hënë, ky mur i dyfishtë përbëhej prej reshë...Kështu Hëna u errësua në një natë të përhershme...

20. “Banorët e Diellit bashkë me aleatët e vet vendosën të bëjnë paqe me banuesit e Hënës dhe aleatët me këto kushte: ...ta shembin murin që i pengonte dritën Hënës...

22. Tani dua të flas, për gjithçka të re dhe të jashtzakonshme që pamë në Hënë...Së pari fëmijët atje lindnin jo nga gratë, por nga burrat. Martesat bëheshin midis burrave dhe fjala “grua” nuk njihej fare. Deri në moshën 25 vjeç banori i Hënës ishte si grua dhe e çonin te burri, kurse pas kësaj moshe ai merrte vetë për grua një burrë. Fëmijët ata i rritnin jo në bark, por në pulpë...

23. Kur plaket njeriu, nuk vdes, por tretet si tymi, bëhet ajër...

26. Në pallatin e mbretit pashë edhe një send tjetër të çuditshëm: një pus jo shumë të thellë, mbuluar me një pasqyrë të madhe. Po të zbresësh në këtë pus mund të dëgjosh gjithçka flitet në tokën tonë. Dhe po të vështrosh në atë pasqyrë, do të shohësh gjithë qytetet dhe popujt, sikur t’i kishe përpara syve. (Vini re: një lloj përgjuesi, një çimkë metagalaktike dhe një lloj teleskopi filmues A.L.) Unë pashë me të vërtetë të afërmit e mij dhe tërë atdheun; nëse më kanë parë edhe ata nuk mund të them asgjë me siguri. Kush të mos besojë, le të vejë vetë atje t’a verifikojë ...

45. Pas një farë kohe, në ujë u dukën peshq dhe përreth nesh zunë të fluturonin zogj – shenja këto që tregonin se aty afër kishte tokë...

47. ...Të nesërmen kur zbardhi dita , pamë Tokë dhe atëhere menduam se ky do të ishte kontinenti, që ndodhej në anën e përkundërt të kontinentit tonë...  

Nuk ka asnjë dyshim se Lukiani i kishte njohur shkrimet e dijetarëve gjenialë helenë dhe më konkretisht disa nga shkrimet e Platonit, Talesit dhe Eratostenit. Eratosteni (shek III p.e.r.), mbi bazën e gjatësisë Aleksandri-Asuan që ishte një rrugë lumore e Nilit e matur, mbi bazën e këndit të rrezes diellore në një pus në Aleksandri (në Asuan në ekuator, në mesditë, rrezja binte pingul mbi pus) dhe të formulave të gjeometrisë euklidiane të harkut dhe të kordës, përcaktoi perimetrin e globit tokësor, me një gabim preçizioni shumë të vogël, duke pasur parasysh edhe metodën primitive nga këndvështrimi i sotëm modern, por që ishte supergjeniale për atë kohë!

Ndërkaq, ironia e fatit dhe e koinçidencës luajti me vetë fantazistin Lukian. Rezultoi se fantazia e tij, për një tokë kontinent në hemisferën perendimore, ishte vërtetë një realitet tokësor dhe ju ndërkohë mendoni pak sikur ai të kishte shkruar me idenë e parashikuesit dhe të mashtruesit! Lukiani, me fantazi  rizbuloi jo vetëm i Atlantidën, por u nis nga ai kontinent edhe për në Hënë. Ai  Zhyl Verni antik, ishte i pari që dashje pa dashje e profetizoi nisjen për në Hënë nga ai kontinent me anijen Apollo dhe aritjen në Hënë me modulin “Shqiponja”... (vijon)

Shpatat e thyera përgjatë shekujve

Nga Mark Bregu

Në librin “Nikaj – Mertur” të autorëve Dedë Progni e Zef Doda, ndeshemi me stoicizmin e pa parë të misionrëve të Klerit Katolik Shqipëtar, dhe kjo, jo vetëm në misionin e tyne fetarë por, ajo që vlenë të theksohet asht, kontributi i tyne i jashtë zakonshëm në mbrojtjen e vlerave etnokultunore të Nacionalitetit t’onë dhe lufta kundër çdo pushtuesi, me të njëjtin intensitet, si kundër turqëve ashtu edhe kundër serbo – malazezëve. Zona Nikaj – Mertur, ku autorët e (naltpërmendun) i kanë fokusue ngjarjet, për mes një studimi të mirëfillët historik, na shfaqë me të gjithë madhështinë, eposin e trimënisë në mbrojtjen e trollit Arbënor, dhe në të njëjtin kontekst, dashtuninë për Fenë e të parëve, të trashigueme në shekuj. Kjo “dhuratë” që na e sjellin në “skenën” e kujtesës këta studiues të zellshëm, na ban të ndihemi krenarë edhe neve pasardhësve, dhe na shtron detyrën që t’i ruajm këto vlera brilante. Trimnia, besa, bujaria dhe besimi në Jezu Krishtin, i ruajten shkëmbijtë e Nikaj – Merturit, dhe malësisë së Veriut në përgjithësi pa u “shkërmoqë” nga “eurozioni” i kohnave. Ky ballafaqim historik (të cilin do ta trajtojmë ma poshtë), duhet t’iu vlejë si një “leksion” të gjtihë atyne shkrimëtarëve dhe studiusëve të cilët, (jo pa qëllim) duan të minimizojnë rrezistencën stoike të malësorëve të Veriut në mbrojtjen e Atdheut dhe të Fesë. Të njëjtën përgjigje duhet të marrin (përmes këtij libri), të gjithë ata të cilët ndërrimin e fesë e quajtën një akt të vullnetshëm! Autorët e Librit, sygjerojnë, me prova dhe fakte të kontestueshme: Historia e Kishës së Nikaj – Mërturit asht e lidhun ngusht me klerikët françeskanë, të cilët me një perkushtim shembullor e me sakrifica të pa numërta, i kthyen kishat në vatra të edukimit fetarë dhe Atdhetarë. Fretnit ishin ata shërbëtorë të devotshëm të fesë e të shqiptarizmit që u gjenden pranë malësorëve në kohët ma të vështira të historisë së tyne. Ata u munduen me mish e me shpirt, për të ringritë kishat e shkatërruara nga “llava” osmane, e për t’i vënë ato në shërbim të popullit besimtarë. Pa dritën e Zotit, (e cila përcillej përmes këtyne apostujve), nuk mundë të zbuteshin zemrat dhe të ndërgjegjësoheshin mendjet njerëzore, në atë atmosferë të errët, nën nji pushtues, (“sa barbar aq dhe injorant”) M. B.

Predikimet fetare me mësimet e Doktrinës së Krishterë që jepnin etënit Françeskanë, fjala e tyne e thjeshtë, e âmbël, e zgjuar dhe bindëse, mbajti në besimin e shejtë katolik, atë krishtërim të trashiguem brez mbas brezi për mes dallgëve të historisë”, e cila u tregu e pa “kursyer” kundër krenarisë së malësorëve.

Në kohën kur turqit lëshonin terbimin e pa permbajtun kunër krishtërimit, shkatërronin kishat dhe diskriminonin besimtarët katolikë, detyronin ndërrimin e fesë, dhe në të kundërt frymëzonin anarkinë e egër, misionarët apostolikë ishin ata shërbëtorë të Zotit, që u ngjitën meleve tek malësorët e Nikaj – Merturit, Shalës e Shoshit etj, për t’u forcue besimin në Zotin e në Krishtin. Ndër të parët misionarë që morën rrugën për në malet e Pultit, ishin guximatarët e predikuesit e pa lodhun, ku vlenë të evidentohet i pa lodhuni – Ipezhg’vi i Lezhës, Benedikt Orsini. Ky, në vitin 1628, u gjend pranë besimtarëve në Bukmir, Xhan, Pog, Kir, e deri në Brisë, Salcë, Palç, Nikaj, Bjakë e Gashë, ku çoi meshë e krezmoi afro 3267 vetë. Ky ishte misionari i parë katolik, që nga hyrja e turkut, që kreu shërbesa fetare; meshë, rrëfime e krezmime në Nikaj – Mërtur. Pas këtij të tjerë misionarë apostolikë, françeskanë të devotshëm, do të gjindeshin pranë malësorëve, duke ngritur kisha e famulli, duke mëshue e predikue. Dom. Shtjefen Jubani, famulltar i Bjokës qysh në vitin 1694, Vikar Apostolik i Gashit e i krejt Pultit, shkriu jeten në sherbim të Nikaj – Merturit. Ky, për afro 40 vjet me radhë, sakrifikoi gjithçka nga mendja dhe zemra e tij, për binomin Fe – Atdhe.

Frang Bardhi, Pjeter Mazrreku, Gjec Bardhi, Shtjefen Gaspëri, Pjeter Bogdani, Lekë Bardhi, Gjon Logoreci, etj. lanë gjurmë të pa shlyeshme në historinë e Kishës, Nikaj – Merturit.

Fretënit studiuen historinë, gjuhen, doket e zakonet, Folklorin e kangët e malësisë. Me mendjen e ndritun prej shkencëtari dhe me shpirt e zemër shqipëtari u lanë brezave hulumtimet e studimet, veprat e tyne madhore, pa të cilat historia do të ishte e mangët. Fretënit ishin të mëdhej në shpirt e në zemer e veprime. Ata s’e ndanë kurrë dashurinë deri në flijim për Fenë e të parëve t’anë të krishterë dhe Atdheun që aq shum e deshten, e me të cilat u ushqye e u mbajt i pa zgjidhun zingjiri i breznive deri në ditët e sotme. Vepren madhore të françeskanëve e përvetësuen dhe e aplikuen me perkushtim “Nikaj Merturi dhe të gjitha zonat e thella malore me doke e gjak Arbënori”. Ato nuk mundi t’i asgjësojë as shpata osmane, as diktatura komuniste, me “emisarët” e saj, anti Fe e anti – Krisht, mjaft e ngjashme me pushtuesit osmanë!

Lufta që u zhvillue kundër Klerit Katolik, kundër Kishës Katolike, (madje dhe dhunimi i kryqave nder varreza), asht veprimi mâ arbitrarë dhe ma vandal që aplikoi pushtuesi – barbar osman, dhe vetëpushtimi komunist shqipëtar! Ngashmëria në mes të këtyre pushtimeve, (asht e mrenda shkrueme), në dhunimin e Vorrit të Pjeter Bokdanit, (nga turqit), dhe të Atë – Gjergj Fishtës, nga bashkëatdhetarët (pa Atdhe)… Por, ja, që mâ në fund erdhi dita kur kumonaret e kishave kanë “pushtue” hapësinat Qiellore tue shpernda anë e kand Shqipnisë tingujt e dashurisë dhe shpresës, dhe duke ringjallë apostujt që ndërruan jetë me emnin e Jezu Krishtit, tue fitue pavdekësinë, me një heroizëm të dyfishtë “Për Fe e Atdhe”. Fretënit shqiptarë përsëri mledhin grigjën e tyne pranë tempujve të shejtë, duke i u mëtue dashurinë për fenë dhe Atdheun.

Etënit Françeskanë, përveç Kryqit e Pendës, perdorën, me shum mjeshtëri dhe efikasitet edhe pushkën. Ata, me nji gatishmëri dhe guxim të pa shembullt, ju pergjigjen zanit të Atdheut, duke zdeshun zhgunin dhe konopin e Fratit, dhe në vend të zhgunit, veshen petkat e malësorit, ndërsa në vend të konopit, rrethin e fishekëve dhe bekimin e Zotit, duke na kujtue kohën e “Artë” të Gjergj Kastriotit. Fatkeqësisht, propoganda pesëdhjetë vjeçare, u mundua t’i mbulojë me “perden e zezë” të urrejtjes që kishte ndaj “superstatit” moral të klerikëve. Por, Dielli nuk mbulohet me shoshë, thotë Populli. Për të ndriçue, sa ma siper cituam, po iu referohemi fakteve, duke kalue në retrospektivë, dhe pikërisht në ngjarjet e vitit (1915): Ngjarjet janë zhvillue në zonat e Nikaj Merturit dhe të Gegëhysenit, krahina këto që ju përkasin dy besimeve të ndryshme, por që kanë të përbashkët, besën, bujarinë, trimëninë e mbi gjithçka – Atdhetarinë. Për të përforcue këtë ligjëratë, po citojmë vargjet e popullit të cilat rrjedhin të pastra si burimi i Valbonës: “zbresin shkinat gur mbas guri/ Mitroloz po qet Merturi./ Po bajnë shkinat haj medet/ Qysh na qiten fare krejt”. Ndërsa trimëneshës nga Gegëhyseni që luftoi për krah burrave të këtij fshati, Populli i këndoi: “Luftë po ban prej majes thepit/ Cucë Avdylja e Gegëhysenit/ Pa u shembë maja e Hones/ S’ja l’shojmë vendin Cernagores.” Uniteti i Nikaj Merturit, me Gashin Krasniqen dhe të gjithë malësinë e Gjakovës, u manifestue fuqishëm në vitin 1909 në Qafen e Morinës dhe në Qafen e Prushit, ku strategu Popullor – Bajram Curri, udhëhiqte 30.000 trupa ë luftë kundër Turkut. Ky solidaritet shembullor na shfaqet (me të gjithë madhështinë), edhe në Qafen e Kalçit, në luftë kundër Serbo-malazezëve. Në këtë betejë shquhet “zhguni” françeskan.

Këtu shfaqet me të gjithë madhështinë, shpirti liridashës i klerikëve françeskanë, kundër pushtuesëve malazezë. Në këtë betejë ku, bashkë me forcat e Shalës dhe të Nikaj Merturit, u shquan si organizatorë dhe luftëtarë me armë në dorë, famullitarët, - Pader – Leonard Shajakaj dhe Pader Berndardin Llupi. Ky i fundit i “harruar” nga historiografia, asht përjetësue në vargje, të cilat, epika e maleve i ka përcjellë bashkë me ujin kristal të bjeshkëve: “Çka kish thanë ai Krajl Nikolla/ N’Curraj t’Eper nuk mund dola/ N’Curraj t’Eper s’muj me hi/ E kin pasë ka i drangue per shpi./ E kin pasë një Frat zotni./ M’a ka hjekë zhgunin e zi./ M’i ka veshë petkat malci./ Merr manzerre merr allti./ Treqind djelmëve m’u ka pri/ Qafen e Kolçit ma ka msy.” Asht provue katercipërisht se, françeskanët Shqipëtarë kanë qenë dhe mbeten, “superstati” kulturor dhe Atdhetarë, pararojë në çdo sakrificë deri në sublime. Dhe pa dyshim, klerikët katolikë në përgjithësi kanë meritë të dyfishtë në edukimin e brezave, ku, bashkë me “osten” e kungimit, ju mëkuan dhe dashurinë për Atdheun. Ata, ishin kundër çdo pushtuesi, pavarësisht se të cilit besim i përkisnin këta pushtues. Ata luftuan, me Kryq, me Pendë dhe me pushkë, si, kundër turkut ashtu edhe kundër Serbo-Malazezëve. Me të njëjtin intensitet luftuan, si, kundër Fashizmit, ashtu edhe kundër komunizmit ateist, ose siç e quanin ata (komunizmi i pa t’en Zonë). Ata, ishin kundër çdo despotizmi dhe çdo diktature. Varja në litarë e Dom. Gazullit, nga rregjimi satrap i Ahmet Zogut, dhe pushkatimi masiv i priftërinjve nga diktatura komuniste e Enver Hoxhës, asht akuza ma e randë ndaj këtyne despotëve mbeturina të llavës – bizantino – osmane.

“Françeskanët shqipëtarë, dhe Kleri Katolik në përgjithësi, janë dhe do të mbeten kurdoherë “KUNORË E ARTË”, dhe “DIELL” i Lirisë që do të ndriçojnë në shekuj mbi Atdheun e “GJERGJ KASTRIOTIT” dhe të “NANË TEREZËS” – (M.B).

Filozofia e politikës së paqes, mbi një fushë të minuar

Zhurma nervacingëritëse që provokoi takimi Nano-Berisha tejkaloi premisat pozitive për një këndvështrim të ri të politikës shqiptare, një tjetër kahje që propozohej turravrapit që kishte marrë në këto momente kur i gjithë faktori ndërkombëtar kishte drejtuar projektorët e vëzhgimit tekkëndej. Mendimi i të shumëve për takimin Nano-Berisha i ngjan një fushe të minuar. Filozofia e politikës së paqes së ofruar prej tyre u shtyp nga pesha e rëndë e paragjykimit që gjallon ndër shqiptarë, si pasojë e të drejtës që i është diktuar atyre nga vetë politika e konfliktualitetit, armiqësisë dhe kacafytjes. Kumtimi i takimit Nano-Berisha ishte dhe dëshmoi për një erë të re të politikëbërjes në Shqipëri. Vendosja e volitshme në kohë dhe hapësirë i këtij mentaliteti të ri, u bë mbartës i një mundësisë për të bërë politikë ndryshe nga si derimësot kuptohej ky mekanizëm. Interesat fondamentale të shanseve të vendit, në rendjen e vështirë drejtë integrimit evropian, dhe qorrsokaku i raundeve të pamundura të kompromisit, ku e kishte degdisur klasa politike vendin dhe interesat e palëve, në pragun e atyre zgjedhjeve që u etiketuan nga ndërkombëtarët si test për Shqipërinë, u bënë shtysë e atij takimi. “De jure” ai mbeti një dorështërngim befasues dhe i shumëpërfolur, sikurse dhe i paragjykuar në mazhorancën e atyre që morën pozat e gjykatësit. “De facto”, ishte pika e kthesës së theqafjes që kishte shtegtuar politika e konfiktualitetit imazhin e vendit tonë dhe gjithçka që gjallonte në varësi të politikës.

Tançka ka hyrë në vorbullën e debatit për takimin Nano-Berisha përcillet si një paragjykum me penelata të theksuara gri në të zezë. Më të zellshmit na e veshën këtë me një mantel stërr zi, duke na e servirur si një kob që sipas tyre kërcënonte kolonat e moralit mbi të cilën ngrihej ngrehina e politikës. Në miniaturë nuk munguan edhe zëri i kthjellët i arsyes që kanë mundur ta shohë në dritë këtë panoramë të politikës shqiptare. Ajo që të drobit në këtë kohë stresi, rraskapitjeje, shpresëhumbjeje, çoroditje, që ka ngërthyer jëtën tonë të vështirë, është një dëshirë gati patologjike, jo vetëm për ta parë në terr këtë takim, por edhe për ta lexuar keq produktin e tij.

Berisha u takua me Nanon me ftesën e të parit i yshtun nga obligimi për ta ndalur teposhten që thikej para galopit politik. Kjo nuk ishte një herezi politike. Ata nuk bënë asnjë krim, përkundrazi dëshmuan se ka ende kapacitete rigjeneruese pozitive që premtojnë standarde bashkëkohore dhe realiste të politikëbërjes. Duam s’duam ne që mendojmë se Nano-Berisha përbëjnë tashmë një të kaluar politike prej të cilës duhet shkëputur përgjithnjë, ata janë faktor, mbeten personazhet nga më të spikatura dhe më afatgjata të politikës shqiptare. Karizma dhe potenciali i tyre popullor nuk janë shkase për t’i parë ata me sy mbyllur, për më tepër për t’i pohuar gjithashtu symbyllurazi duke kërkuar si udhërrëfyes në këtë paragjykim tançka e zezë zien brenda nesh vetëm për faktin se ata i kemi parë si armiq, dhe nuk duhet të ketë gjasa të perceptohen ndryshe. Kjo kohëndalje është një absurd që gjeneron botëkuptimin e moçalit në politikën shqiptare dhe sipas kësaj logjike çdonjëri që guxon të dalë jashtë kësaj “Status quo”-je, qofshin këto dhe personazhe sipërore politike, përbëjnë shkas për herezi.

Dritëshkurtësia, cinizmi, mllefi, kanë orientuar me një turravrap ndërkryes shumë vëzhgues të takimit ndërmjet ish-kryeministrit Fatos Nano dhe Kryeministrit Sali Berisha. Ky takim sa befasues aq dhe i shumëdiskutuar u kthye në një sheshpërshesh diskutimesh dhe debatesh pafund. Dikush u ndal tek amoraliteti i këtij morali. Shumë e panë si një Pazar për Presidentin e ardhshëm të Republikës. Në një shoqëri demokratike, në një mundësi të mbretërimit të fjalës së lirë, pakkush nuk kishte takatin të thoshte mendimin e tij sipas oreksit. Pjesa sunduese e përfundimeve të gjithë kësaj morie orientoheshin saktësisht në fotografimin e objektivit që kishin zgjedhor në kushtet e një errësire gjykimi. Në kësi rastesh është tepër e rëndësishme këndi i vendosjes për të realizuar një pamje të saktë. Për fatin e keq, jo pak prej kësaj armate kishin zgjedhur pikën e papërshtatshme për ta kundruar dhe kumtuar këtë takim të një rëndësie të veçante në jetën politike shqiptare. Pozicionimi i tyre në anën e pasme të takimit, mbarsi mendjet e tendosura për të nxjerrë një përfundim që përveçse dritëshkurtër, ishin dhe dashakeq. Ngasur nga dëshira për ta parë këtë takim nga ana e errët e tij, ata sejdisën helm dhe vrer për atë që për një mendje të kthjellët do të ishte si pika e kthesës në theqafjen që kishte marrë realiteti i politikës parazgjedhore. Nuk ka dyshim se ky takim ishte oksigjeni i një frymëmarrje të thellë që do të ngopte mushkëritë e politikës, rezultatet e së cilës do të plazmoheshin një ditë pas, me nënshkrimin e marrëveshjes ndërmjet të gjithë krerëve të partive politike parlamentare nën hyqmin e Presidentit të Republikës Alfred Moisiu.

Ajo që të shokon në këta radhë pafund, e mori shkrimesh është se sipas shumë prej tyre ky takim ishte një herezi, një turp politik, gjallim i politikës së vjetër, e përplot paragjykime të tjera të larmishme. Madje u trumbetua si fatalitet i politikës.

E drejta për ta kuptuar kështu këtë takim është një e drejtë personale, por kur ajo ofrohet si predikim atëherë kthehet në një kërcënim i pashkas e i paqenë. E drejta e atyre për të menduar keq nuk duhet të jetë domosdo detyrim për të tjerët për ta kuptuar keq. Vallë a duhet të gjykojmë më ftohtë për të përcaktuar më qartë.

Duhet kujtojmë se janë takuar kryetar shtetesh, mbi supet e të cilëve rëndonin qindra viktima, dhe nuk janë paragjykuar, se kanë ecur mbi gjakun e të vrarëve apo për shitje interesash. Ka patur shtrëngim duarsh ndërmjet burra të shteteve me një armiqësi shekullore, e s’ia kishte kush ngenë për gërr-mërr. Historia është dëshmitare e shumë takimeve që kanë shënuar kthesa të rëndësishme në fatet e popujve. Megjithëse takimi Berisha-Nano nuk ngjante me një panoramik të ngjashëm samëlart citova, gjithsesi, për kohën dhe momentin ishte historik. Dëshira e keqe për ta lexuar keq këtë takim të shpie tek e keqja që duke na u bërë edukatë ka ushqyer në tërësi politikën shqiptare me frymën e konfliktualitetit, përplasjeve dhe kacafytjes. Ndër ne ka pak, të cilët kanë nge ta kuptojnë politikën larg një fushëbetëje, jashtë trysnisë së përleshjes dhëmb për dhëmb, të spostuar nga bashkëjetesa politike, kryesisht kur fatet e kombit janë në zgrip. Dëshira e mirë për ta parë si diçka pozitive takimin Berisha-Nano, e cila edhe u konkretizua, pavarësisht se la në miniaturë protagonistët, natyrshëm që na ysht drejt një filozofimi më pacifist të gjithçkaje, anipse edhe politike. Pavarësisht se është vetë politika ajo që ka ushqyr ndër njerëz veten e saj si një betejë, madje ka kërkuar edhe jetën e tyre si sakrificë për t’u kurorëzuar fitues i luftës (kujtojmë ngjarjet e vitit 1997), pse të mos e kapim këtë takim si shkas që ta kuptojmë atë si një orientim të ri, në një moment shumë delikat, ku parapërgatitja për zgjedhje e kishte futur vendin. Domethënia e këtij takimi mbetet mishërimi i një mundësie ndryshe të politikëbërjes në Shqipëri. Deri më tash konfliktualiteti ka shoqëruar në gjithë kaluarin e vet veprimtarinë e klasës politike, në atë që vijojmë ta quajmë tranzicion i pafundmë. Si Nano ashtu edhe Berisha, hodhën në tregun kartën e politikës së dakordësisë, kompromisit, bashkëpunimit dhe të një opozitëbërjeje konstruktive, të gjitha këto në shërbim të hapave të mbetur për integrimin në familjen evropiane, pjesë e së cilës jemi, por që vetë absurdi politik qartazi kërkon ta mohojë. Ajo që duhet të shpresojmë është se sa e gatshme është politika për ta rrokur këtë filozofi bashkohore të politikëbërjes. Se sa e predispozuar është ajo të hedh pas krahëve të kaluaren dhe të kundrohet përpara. Fatkeqësisht terreni që gjeti kjo frymë e predikuar e Nanos dhe Berishës ishte tejet armiqësor, ç’ka lë pak për të shpresuar se një ditë politikanët të mos i shohim si një apendiks të vetëdijes sonë qytetare evropiane por si një pjesë organike e saj. Shtrimi i kësaj fushe të minuar në këtë kurajo politike për të vepruar konform rregullave të qarta të lojës, dhe për të përdorur mjete të pranuara në luftën politike, mbars me pesimizëm këtë logjikë ndryshe. Ky zell për ta mohuar paqen politike është jo vetëm një taban kërcenues për kthimin në normalitet të gjithëasaj që kemi soditur si kacafytje, duke u ofruar si kohërencë lë në tentativë atë që u përpoqën ta injektojnë si civilizim politik, domosdoshmërinë e adaptimit të politikës së interesave kombëtare mbi ato personale.

Albert VATAJ