"Lufta e Koplikut" e harruar

nga shteti dhe pushteti

 

Nga Ndue bacaj

 

Lufta e Koplikut siē dihet ėshtė e para luftė mbrojtėse e organizuar nga shteti dhe njė qeveri shqiptare mbarė-kombėtare pas 441 vitesh lufte e qėndrese ndaj pushtuesve shekullorė, dhe atyre fqinjė e tjerė kohore. Njė njė vend normal Europian kjo luftė mbrojtėse duhet tė ishte ndėr mė tė nderuarat e pėrkujtuara, por nė Shqipėri fatkeqėsisht kjo ka ndodhur rrallėherė, dhe nė vend tė kėsaj lufte janė pėrkujtuar e hymnizuar luftra ideologjike me prapavijė komuniste, ku pėr nga pėrmasat e luftės e dėshmorėve janė qindra herė mė tė vogla, simbol i kėtij hymnizimi tė dhunshėm nga koha e qoftėlargut Enver ka mbetur pėrkujtimi i luftės njė ditore tė Reēit, qė nė fakt duhet tė pėrkujtohet, por jo tė hymnizohet aq shumė sa tė hijezojnė luftra tė tjera mbrojtėse e ēlirimtare disa herė mė tė mėdhaja e me rėndėsi pėr fatet e shqiptarisė. Mjerisht kjo Luftė njė ditore kundėr fashiste italian edhe sot nė demokraci financohet e iniciohet nga pushteti lokal nė mėnyrė tė pėrvitshme, ku kjo luftė nga shumė tė rinj jo vetėm nuk njihet, por dita e pėrkujtimit mendohet si festė e fshatit Reē, e jo ditė pėrkujtimi tė njė lufte mbrojtėse.

Fatėsisht nė vitet e demokracisė, atė qė nuk e bėri shteti filloi ta bėjnė pushteti lokal i Koplikut, ku nė vitin 2005 pėr herė tė parė organizohet pėrkujtimi i luftės mbrojtėse kundėr pushtuesve Serbo – Malazezė, luftė e cila zgjati plot 203 ditė (27 korrik 1920 – 14 shkurt 1921). Kėto ditė lufte e pėrpjekjesh tė Malsorėve, Shkodranėve e gjithė shqiptarėve tė Veriut, ishin tė organizuara nga Qeveria shqiptare e dalė nga Kongresi i Lushnjės i janarit tė vitit 1920, si dhe ishte mbarėkombėtare, pasi edhe jugu i Shqipėrisė luftonte me lakmitė shovene Greke, dhe veēanėrisht Vlora me rrethinat kėrkonte tė ēlirohej nga pushtuesit italianė. Lufta e Vlorės ka patur njė fat mė tė mirė pasi ndonse nuk ėshtė e pėrmasave tė Luftės sė Koplikut, ėshtė pėrkujtuar e nderuar shtetrisht e vazhdimisht si luftė kundėr pushtuesve italianė, ndėrsa Lufta e Koplikut kundėr pushtuesve sllavė ėshtė lėnė nė “harresė”.

Gjithsesi “Lufta e Koplikut” ėshtė njė luftė mbrojtėse jo vetėm kundėr lakmive Serbo – Malazeze, por edhe kundėr vendimeve antishqiptare tė Europės Plakė, gjė qė solli edhe dhjetra dėshmorė tė lirisė dhe qindra tė plagosur pa llogaritur dėmin ekonomik e shoqėror e tjerė. Lufta e Koplikut shėnon dhjetra beteja heroike nėpėr trojet e Malėsisė Madhe, por simboli i pashuar i kėsaj lufte ka mbetur beteja e 20 shtatorit e zhvilluar nė njė shtėpi tė thjeshtė tė lagjes Llazan tė Koplikut, ku trimi dėshmor Zef Prel Martini pėrsėriti betejėn famėmadhe tė Vraninės tė shekullit 19-tė. Dhe ėshtė pikėrisht kjo datė historike e vlerėsuar nga pushteti Lokal i Koplikut, i cili vendosi pėrkujtimin e luftės sė Koplikut pikėrisht qė nga 20 shtatori 2005, gjė qė u pėrsėrit me madhėshti edhe nė vitin 2006. Ėshtė pėr t’u theksuar se nė vitin 2007, opinioni priste njė pėrkujtim mė madhėshtor tė “Luftės sė Koplikut” pasi duhej tė ishte hera e tretė dhe vėrtet, por kjo luftė deri tani jo vetėm nuk ėshtė pėrkujtuar, por duket se do tė harrohet nga Pushteti Lokal i Bashkisė tė Koplikut, i cili ka pasė marrur pėrsipėr organizimin dhe mbarėvajtjen e pėrkujtimit tė luftės sė parė mbrojtėse tė organizuar nga shteti shqiptar pas rreth 441 vitesh luftrash e pėrpjekjesh, shpesh nė kushtet e mbijetesės. Ne ende nuk e besojmė harresėn qė rrezikon tė rikthehet, por zhvillimet e deritanishme na e imponojnė kėtė, pasi siē mėsojmė nga nėnkryetari i Kėshillit Bashkisė Z. Vasel Gilaj, Kėshilli i Bashkisė ka pasė planifikuar rreth 3 milion lekė tė vjetra pėr tė organizuar pėrkujtimin e Luftės sė Koplikut. Gjithsesi vlen tė theksohet se opinioni pėr ditė pyet kur do tė pėrkujtohet kėtė vit “Lufta e Koplikut”, apo mos vallė do t’i rikthehet harresa (jo e dikurshme pėr hater tė Sllavėve qė na krijuan Partinė), por sot pėr hatėr tė Fqinjėsisė sė “RE” me Malazezėt... apo diēka tjetėr. Ne po e mbyllim kėtė shėnim tė shkurtėr duke shpresuar se kjo ėshtė vetėm njė vonesė e jo Harresė...

titujt kryesorė