2008-a, 12 punonjës më pak në Bashkinë e Koplikut

Administrata është e fryrë. Ky vit ka qenë një eksperiencë në punën time dhe kam arritur të kuptoj se disa prej faktorëve nuk kanë qenë efiçentë. Deklarimin për gazetën “Malësia” e ka bërë kryetari i Bashkisë Koplik, z. Ramadan Lika. Ndërsa nuk ka bërë të ditur se cilët nga sektorët do të shkurtohen në fillimvitin 2008, përsëri kemi mësuar se parashikohet që afro 12 punonjës të Bashkisë do të lënë vendet e tyre të punës. Brenda një periudhe të shkurtër kreu i Bashkisë dhe stafi i ngushtë pranë tij po përgatisin strukturën e re, të cilën do ta paraqesin për miratim Këshillit në mbledhjen e parë të vitit 2008. Shkurtimet pritet të bëhen në disa prej sektorëve, për të cilët kreu i Bashkisë nuk i ka kursyer kritikat gjatë muajve të fundit. Ndërkohë pritet të bëhen edhe shumë ndryshime në krerët e disa zyrave më kryesore, të cilët do të bëjnë administratën më me efiçencë, të zhdërvjelltë dhe më afër qytetarëve.

Shërbimi i Gazidedes heton Zyrat e Hipotekës

Nëndrejtori i përgjithshëm i Hipotekave në Shqipëri, ish kreu i shërbimit sekret Bashkim Gazidede po heton zyrat e hipotekës në Qarkun e Shkodrës. Objekt i hetimit mësohet të jenë veprimet abuzive me pronat gjatë 15 viteve të fundit. Hetimi tashmë nuk është sekret dhe pohohet edhe nga drejtuesit e Zyrës së Hipotekës në rrethet e Shkodrës, Pukës e Malësisë së Madhe. Ndërkohë mësohet se në të njëjtën linjë po hetojnë edhe ekspertët e krimit ekonomik e siç kemi paralajmëruar shpejt mund të kalohet edhe në veprime konkrete mjaft të ashpra kundër të gjithë ish zyrtarëve që kanë abuzuar me pronat. Aktualisht askush nuk mund të kryejë veprimet ligjore në tre zyrat e hipotekës e normaliteti pritet të rikthehet vetëm pas përfundimit të hetimit nga njerëzit e Gazidedes dhe ekspertët e krimit ekonomik.

Një deputet kushton 100 mijë euro në vit

Një deputet i Kuvendit të Shqipërisë aktualisht kushton 100 mijë euro në vit. Këtu nuk bëhet kurrfarë dallimi nëse ka dalë me votat e elektoratit apo si rezultat i pazareve politike që në vijimësi luhen në kurrizin e tagrapaguesve shqiptarë. E ndërsa shpenzimet janë 100 mijë euro për ta mbajtur një deputet, secili nga zgjedhësit mund të përcaktojë me përafërsi se kush është efektiviteti i tij si përfaqësues i popullit në organin më të lartë legjislativ të shtetit shqiptar. Përveç pagës prej 1000 euro në muaj deputeti paguhet edhe për celularin, karburantin, pjesëmarrjen në komisione hetimore parlamentare, djeta të shërbimeve në zonat e tyre dhe vizitat jashtë shtetit etj. Për më tepër secili nga deputetët ka makinë, mundësisht të re dhe të markave të fundit, zyre pune dhe sekretar në zonat e tyre elektorale. Një gazetë e përditshme shqiptare në një përllogaritje për koston e një deputeti ka aluduar edhe për shuma të tjera marramendëse që ai përfiton nga tërheqja e fondeve dhe tenderat abusive që zhvillon në bashkëpunim me krerët e komunave dhe drejtuesit e institucioneve shtetërore në zonën e vet elektorale. Kaq për të kuptuar se qënia deputet nuk është vend i keq pune për kushtet aktuale të shtetit shqiptar. Prandaj janë të justifikueshme edhe pazaret e pista e lufta e brrylave që bëhen deri në shpalljen e kandidaturës për postin e lakmuar.

Asfaltohet rruga e fshatit Flakë në Komunën Qendër

Më në fund banorët e fshatit Flakë në Komunën Qendër në Malësinë e Madhe kanë përfituar asfaltimin e rrugës automobilistike të fshatit të tyre, premtim i realizuar dhe i mbajtur nga kryetari i kësaj komune z. Isa Rama. Gjithçka është arritur dhe realizuar nga një fond i dhënë nga vetë Komuna Qendër me vlerë prej 62 milion lekësh të vjetra, para me të cilat është mundësuar asfaltimi i 1.6 km rrugë në fshatin Flakë, punime që janë kryer me mjaft cilësi nga firma ndërtuese. Gjithashtu po në komunën Qendër brenda vitit 2007 pritet që të asfaltohen edhe 1.8 km rrugë automobilistike me vlerë parash prej 50 milion lekësh të vjetra si dhe ndërtimi i ambulancës së fshatit Jubicë me vlerë prej 10 milion lekësh po të vjetra që do të thotë se brenda pak muajsh në komunën Qendër do të realizohen 120 milion lekë të vjetra investime, duke u asfaltuar 3.4 km rrugë si dhe ndërtimi i një ambulance.

Kryeministri: Ma sillni “Malësinë”

Menjëherë sapo është rikthyer gazeta “Malësia” ashtu si edhe më parë, ka mbërritur në tavolinën e punës së kryeministrit të Shqipërisë prof. dr. Sali Berisha. Këtë fakt e kanë konfirmuar këshilltarë dhe njerëz të afërt të kryeministrit, të cilët kanë kontaktuar me drejtuesit e gazetës “Malësia” duke kërkuar që çdo numër gazete sapo të dalë t’i dërgohet kryeministrit, të cilët kanëgarantuar se kryeministri ka shprehur dashamirësi dhe simpati të veçantë për gazetën lokale “Malësia”,duke këmbëngulur që gazetën ka ketë në zyrën e tij, edhe pse tani ajo lexohet edhe në internet. Gjithashtu z. Berisha ka shprehur edhe gadishmërinë e tij, pas kërkesës së bërë nga kryeredaktori i gazetës “Malësia” për të dhënë një intervistë ekskluzive për “Malësinë”. Kjo dëshmon jo vetëm punën e mirë të gazetarëve të gazetës “Malësia”, por edhe interesin e veçantë të kryeministrit për “Malësinë”, si bastion i demokratëve. Për më tepër që z. Berisha duhet falenderuar edhe pr heqjen e të gjitha procedimeve penale për gazetarët. Faleminderit z. Berisha!

Bashkiakët e Koplikut ndërtojnë shtëpinë e huaj

Brenda vitit 2007 godina e bashkisë së qytetit verior të Koplikut do të ketë një pamje tjetër, falë një investimi me vlerë prej 70 miliion lekësh të vjetra që është duke u kryer për rikonstruksionin e kësaj ndërtese, që me të drejtë mund të quhet më e rëndësishmja e Malësisë së Madhe, për vetë faktin se në këtë ndërtesë strehohen mjaft institucione të tjera shtetërore, partiake dhe qeverisëse të Malësisë së Madhe. Ndërkohë që zyrat e bashkisë zënë jo më shumë se 405 të zyrave që ndodhen në këtë godinë e ashtuquajtur Bashkia Koplik. Sidoqoftë bëhet mirë që kryhet rikonstruksioni edhe pse është i disati në vitet e fundit, por e keqja qëndron se kjo ndërtesë ka marrë emrin godina e zyrave shumëkombëshe, që vetëm të Bashkisë së Koplikut nuk janë, pasi nëse do të vazhdohet kështu nuk është çudi që brenda pak vitesh pak nga pak zyrat e bashkisë që kanë pakicën të nxirren nga ndërtesa që po e bëjnë vetë.

Kastrati bëhet me dy shpella kulturore

Përveç shpellës së kulturës të nisur së ndërtuari në Bajzë që në vitin 1985 dhe e mbetur në tentativë qendra e komunës së Kastratit Bajza kohët e fundit është bërë edhe me një tjetër shpellë kulturore për të mos thënë më të keqen WC – publike, pasi prej muajsh mbas një investimi deri tani prej 145 milion lekësh të vjetra ose sa gjysma e vlerës së projektit të papërfunduar ende. Kjo ndërtesë e parashikuar për t’u bërë shtëpi kulture në Kastrat është katandisur si mos më keq, duke zbatuar më së miri thënien se: “Sheh rrushi rrushin e piqet”, e cila çdo ditë që kalon degradohet dhe është duke pësuar fatin e shpellës tjetër të kulturës në Bajzë që tashmë pothuajse është shkatërruar totalisht, duke u bërë edhe burim rreziku nga mundësia e shembjes. Prandaj pushteti vendor i Kastratit, drejtuesit e të cilit shprehin rezerva për këtë ndërtesë duhet që të marrin masat e duhura ose duke i ndërruar destinacionin ose të kërkojnë fondin e duhur për përfundimin e plotë. Koha nuk pret. Bajza është e njohur për Shpellën e Frashërit dhe jo për shpella të tilla që gllabërojnë miliona pa i shërbyer askujt.

Zonat malore: Qeveria të na rrojë për verë

Pavarësisht se temperaturat janë ulur maksimalisht dhe se dimri ka ardhur dhe ku nuk mungojnë as reshjet e borët dhe posaçërisht në komunat malore të Malësisë së Madhe, siç janë Komuna e Kelmendit, një pjesë e Komunës së Kastratit dhe asaj të Shkrelit, të cilat izolohen nga bora për muaj të tërë, edhe pse kërkesat nuk kanë munguar së dërguari si nga komunat ashtu edhe nga N/Prefektura e Prefektura pranë qeverisë dhe Ministrisë së Pushtetit vendor, në ambjentet e rezervave të shtetit në fshatin Gradiskije në M. Madhe ende nuk ka mbërritur asnjë lloj ndihme apo rezerve ushqimore, gjë që rëndom ndodh vetëm kur bie borë dhe atëherë kur helikopterët nuk mund të ulen për të dërguar ndihmat atje ku është e nevojshme. Prandaj më e mira do ishte që rezervat së paku në komunën e Kelmendit të dërgoheshin që tani, sepse edhe kostoja do të ishte shumë më e vogël. Gjithsesi rezervat e shtetit janë ende të boshatisura.

Urim stafit të gazetës “Malësia”

Nuk është rastësi që gazetari i njohur i shtypit të shkruar e viziv z. Vasel Gilaj merr përsipër të ribotojë gazetën e dashur për të gjithë malësorët dhe me emrin simbol të trevës së Malësisë “Malësia”. Me këtë rast dëshiroj t’ju shpreh z. Gilaj dhe stafit të tij që në këtë organ shtypi të evokohen vlerat dhe traditat më të mira të malësorëve që jetojnë në trojet e tyre qysh nga thellësitë e shekujve. Gjithashtu ftoj edhe të gjithë intelektualët, njerëzit e biznesit e dashamirësit e fjalës së lirë që të kontribuojnë së bashku për mbajtjen gjallë të gazetës “Malësia” si zëri i një treve historike që ka shkruar faqet të lavdishme në historinë e kombit shqiptar.

Uroj që të jetë gjithmonë objektive, e paanshme dhe në shërbim të të gjithë komunitetit, pa dallim politik, krahinor dhe fetar.

Hysen Hysa

Sekretar i PS M. Madhe

Portret malësori  - Gjekë Marinaj, ambasador i inteligjencës shqiptare në SH.B.A.

Në gusht në vitit 1990 në gazetën “Drita”, organ i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, ishin botuar si pa u ndier disa poezi të poetit të ri malësor Gjekë Marinaj. Pa kaluar veçse pak ditë syri vigjilent i Partisë së Punës zbulon se këto poezi ishin heretike për regjimin, madje poezia “Kuajt” ishte njëra ndër ato që sulmonte direkt mënyrën e jetesës socialiste, dhe “njerëzit e rinj” të saj që i krahasonte me kuajt. Natyrisht, pas kësaj, Partia dhe levat e saj kërkonin të arrestonin e dënonin autorin e poezive Gjekë Marinën, e cili tashmë ishte në luftë të hapur me komunizmin shqiptar. Ky poet duke parë fundin e tij në këtë regjim, vendos të largohet nga Shqipëria, duke kaluar kufirin në një nga pikat më të vështira, atje ku jeta rrezikohej jo vetëm nga rojet e bindura verbërisht të shtetit komunist, por edhe nga kafshët e egra të këtyre alpeve shqiptare. Zoti kishte qenë me këtë djalosh të ri që i duhej të kërkonte hapësirat e lirisë në dhena të huaja, pasi tashmë në vendin e tij nuk i garantohej jeta e jo më liria që kishte marrë fund për të gjithë shqiptarët. Në mesnatën e 12 shtatorit (1990), Gjekë Marinaj kalon në trojet shqiptare të Malit të Zi. Fillimisht shkon në Shpuzë e më vonë sistemohet në një nga pikat e vendqëndrimit që Komisariati i lartë i refugjatëve pranë Kombeve të Bashkuara kishte ngritur në Beograd (Jugosllavi). Në korrik të vitit 1991 ambasada Amerikane atje i jep Gjekës të drejtën e emigrimit në Qendrën e lirisë Botërore në SH.B.A. tashmë Gjekë Marinaj si malësor inteligjent di të shfrytëzojë hapësirat e pafundme të demokracisë e lirisë që kultivonte prej shekujsh Amerika e ëndërruar. Së pari ky shpirt i ri poeti mendon të shkollohet më tej, pasi në Shqipërinë e tij kishte kryer shkollën 8-vjeçare në vendlindje, Katund të Kastratit, si dhe pas shumë peripecive shkollën e mesme teknologjike Shkodër. Së pari, Gjeka, në vitin 1994, përfundon studimet në Institutin Mjekësor ASPT në Arlington. Në vitin 1998 diplomohet në shkencat e përgjithshme të kolegjit Brookhaven në Dallas. Në vitin 2002 përfundon shkollën e lartë të Arteve dhe Humanitetit në Universitetin e Teksasit, madje që nga viti 2003, ai vazhdon studimet për Master në degën e letërsisë Botërore. Por Gjekë Marinaj, gjatë kësaj kohe nuk mendon vetëm për t’u shkolluar e fituar kulturë e profesione, ai me talent të rrallë, ka arritur të realizojë disa nga planet dhe ëndrrat e tij. Në vitin 1995, Gjeka boton librin e tij të parë me përmbledhje poetike me titull: “Mos ik larg”, në vitin 2000 boton librin e dytë me poezi “Infinit”, dhe në tetor të vitit 2003 Gjekë Marinaj boton librin e tretë të një natyre tjetër me titull “Ana tjetër e pasqyrës”. Ky libër përmbledh intervista të zgjedhura me personalitete të rëndësishme të letërsisë, politikës dhe sportit nga Shqipëria dhe Bota. Disa poezi të Gjekë Marinës janë përkthyer e botuar edhe rumanisht. Vlen të theksohet se ky përfaqësues brilant i inteligjencës të Malësisë së Madhe në SHBA gjatë studimeve dhe jetës së tij atje ka pasur mjaft vlerësime pozitive. Në vitin 1997 dhe 1998, Organizata Akademike e Kolegjit Brookhaven e nderon Gjekën me titullin “Studenti i vitit”, dhe në nëntor 1998 nderohet me çmimin “Pena e artë” për poezitë e shkrimet e tij ma karakter Akademiko-letrar. Gjithashtu në nëntor të vitit 2002 nga Shoqata e Poetëve Ndërkombëtare nderohet me trofeun “International poet of Merit Award”.

Është interesant se pena e Gjekë Marinës ka pasur mjaft suksese edhe në disa Gazet e Revista letrare Amerikane. Emri i tij është përfshirë në katër antologji poetike Amerikane: “A moment in time” (1995), “A Muse to Follow” (1996), “Best Poems of the “90”-s” (1999) dhe “Echoes From dhe Silence” (2003). Gjithsesi tashma ky Malësor inteligjent i përmasave ndërkombëtare merret me dy profesione në një kohë, njëri në Baylor University Medicinal Center, departament i Patologjisë, dhe tjetri në Richland College, ku jep mësim lëndët English and Communacation si dhe Letërsi Botërore. Zoti Gjekë Marinaj si ambasador i inteligjencës Malësore Shqiptare në SHBA ka themeluar edhe shtëpinë botuese “Marinaj Publishing”, ku gjejnë përkrahjen e tyre talentet e reja shqiptare që banojnë atje. Gjithashtu Gjekë Marinaj është një ndër themelusit e Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptaro – Amerikanë, dhe drejtues i revistës së kësaj shoqate me emrin “Pena”. Tashmë Gjekë Marinaj mund të quhet pa frikë Ambasadori brilant i inteligjencës së Malësisë së Madhe në Qendrën Botërore të Lirisë e Demokracisë, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Dhe suksesi vazhdon pasi zoti Marinaj është i datëlindjes 1965, pra vetëm 40 vjeç, në kulmin e inteligjencës e pjekurisë. Tashma Malësia krenohet me këtë Malësor, por edhe ky me trevën që e lindi.

Përgatiti, Ndue Bacaj

Kujt që çuan Gjekë Marinën në Amerikë

Tërë jetën duke vrapuar rrimë

Shohim veç përpara

Ç’bëhet prapa s’duam t’ia dimë.

Ne nuk kemi emër

Të gjithëve kuaj na thonë.

Nuk qajmë,

Nuk qeshim,

Heshtim,

Dëgjojmë.

Hamë ç’na japin,

Ecim nga na thonë,

Asnjë nga ne s’është mendjehollë.

Kush qe Kalë mbreti,

Posti qe i lartë.

Kush qe kalë princeshe,

I bënë shalë të artë.

Kush qe kalë fshatari,

Pat samar me kashtë.

Kush qe kalë i egër,

Tërë jetën fjeti jashtë.

Po qemë dhe mbetëm kuaj para njeriut.  

Kulla e Zenel Shabanit, simbol urtie dhe trimërie në Kastrat

Çdo njeriu të vëmendshëm që udhëton në drejtim të Bajzës apo më tej, kur të arrijnë në fshatin Aliaj të Kastratit (nën rrugën nacionale Shkodër – Hani i Hotit), do t’i shkojë syri tek një Shtëpi – Kullë e cila dallohet disa nga të tjera shtëpia (apo sot edhe vila), jo vetëm nga konstrukti e mosha, por edhe nga historia e saj. Çdo kastratas apo edhe malsor në moshë po ta pyesësh për këtë kullë në Aliaj, do të përgjigjet, se ajo është Kulla e Zenel Shabanit. Në fakt historia e Kullës është më e hershme, pasi ndërtimi i parë i kullës është bërë nga babai i Zenelit, i njohuri Shaban Elezi, por meqenëse kulla është djegur e rindërtuar tri herë, ku dy herë nga këto rindërtime i përkasin pikërisht Zenel Shabanit dhe një herë djalit të tij, Islamit, kjo kullë me të drejtë mban Homonimin e vojvodës famëmadh, trimit të urtë e atdhetar Zenel Shabanit. Sipas të dhënave gojore të trashëguara për herë të parë këtë kullë e ndërtoi babai i Zenel Shabanit, Shaban Elezi rrethi vitit 1845, kur që atëherë në këtë kullë mblidheshin vojvodë e pari të Kastratit e më gjërë, për të kuvenduar e rrahur mendime për hallet e banorëve vendas e më gjërë, pasi i Zoti i kullës, Shaban Elezi, ishte burrë me Za, dhe vojvod i Aliajve. Me kalimin e viteve kullës i rritej fama, ndërsa kësaj dere i shtoheshin detyrimet ndaj Kastratasve, Malësorëve e Shqiptarisë, që lëngonte nën pushtuesin otoman, por edhe nën lakmitë shovene të fqinjëve Serbo – Malazezë. Pa kaluar veçse pak vite nga ndërtimi në këtë kullë kishte lindur Zenel Shabani, ku si djalë i kësaj dere të njohur u rrit me të gjitha nderet e vitytet më të mira që i duheshin një familjeje simbol si kjo. Shaban Elezi vinte duke u plakur, ndërsa i biri i tij Zeneli rritej e burrërohej, duke trashëguar gjithçka i duhej për të vazhduar traditën atdhetare, trime e bujare. E ndërsa Zenel Shabani rritje, kullës filloi t’i kalojë emri përtej kufijve të Malësisë e Shqipërisë. Zenel Shabani pa vonuar trashëgoi detyrën fisnike të Vojvodës së Aliajve, ku këtë detyrë e kreu me nder e faqe të bardhë përpara banorëve të tij e krejt Malësisë së Madhe e më gjërë. Fama e Zenel Shabanit, si trim i urtë e atdhetar, por edhe si mik, shok e kumar i bashkëbanorëve të tij të besimit katolik, me të cilët kishte një bashkëjetesë të shkëlqyer pa dallime fetare, me të cilët festonin bashkë me Bajramin, Ramazanin, Shenkollin, Shen Markun e tjerë, shtoi smirën e hulldupëve turq që kishin halë në sy Kastratin e Malësinë e Madhe. Por kulmi i smirës së pushtuesve otomanë arrin pas Lidhjes së Prizrenit 1878, kur Zenel Shabani dhe shtëpia e tij (kulla) e përkrahën pa rezerva. Në inate e sipër Holldupet turq në mënyrë tinzare organizojnë djegien e parë të kullës së Zenel Shabanit në vitin 1885, të cilën ky burrë trim e me shokë shumë e rindërton përsëri, pa u ligështuar asnjë moment në luftën dhe punën e tij në favor të Kastratit, Malësisë e Shqipërisë. Zenel Shabani në fundin e shekullit XIX, kur po ndërtohej Kisha e Bajzës, përveç kontributit në ndërtimin e Kishës në përgjithësi, punon me art e mjeshtëri dy qemeret e derës së Kishës së Shën Pjetrit (Gjok Luli në librin “Kastrati” , fq. 38). Gjithashtu edhe grykën e Shpellës së Frashnit Bajzë e punon po ky mjeshtër i mrekullueshëm, i cili i kishte dhuruar një sasi të madhe toke dhe Xhamisë së Aliajve për ndërtimin e të cilës kishte një kontribut mjaft të madh financiar. Zenel Shabani e kishte kthyer kullën e tij në një kullë urtie e trimërie ku mblidheshin burrat trima e të urtë të Kastratit e më gjërë për t’i dalur zot Atdheut të robëruar. Në kryengritjen antiotomane të vitit 1911, Zenel Shabani, jo vetëm ishte pjesëmarrës me armë në dorë kundër ushtrive turke, por ishte në krye të kryengritësve edhe me fjalën e urtë e tolerante, ku jo rrallë sqaroi situata të pakëndshme që kërkonte të krijonte pushtuesi otoman.

Në vitin 1912 duke u larguar pushtuesit shekullorë otomanë, ushtritë serbo – malazeze kërkuan të pushtojnë Shkodrën dhe Malësinë e Madhe, Zenel Shabani, ndonëse jo shumë i ri me moshë, ishte ndër të parët luftëtarë që u doli përpara e luftoi në krye të malësorëve tirma. Por pikërisht në këtë vit për hakmarrje ushtritë serbo – malazeze i djegin Kullën (për herë të dytë). Malazezët në synimet e tyxre për aneksimin e Shkodrës e Malësisë e kishin vlerësuar Zenel Shabanin përkrah Dedë Gjon Lulit e tjerë si pengesën kryesore në realizimin e ëndrrës së tyre shovene. Për të gjitha ato merita trimërie, urtie, besë, bujari e burrërie Zenel Shabanit populli dhe deri poeti kombëtar At Gjergj Fishta, i thurën këngë e vargje që e bëjnë të pavdekshëm për këto troje. Ne për të konkretizuar çfarë shkruanin po japim vetëm një fragment nga libri “Nder malet tona”, kërkime të At Gjon Karmës S.J. ndër malet e Veriut, ku në faqen 197 ndër të tjera LEXOJMË:

“...Dergut Pasha në gjok të bardhë

Knjaz Nikollës o po i çon fjalë:

Zot ke ka koçaku të parë?

Ded Gjon Lulin, Zenel Shabanë,

Mehmet Shpenin që rri në Shalë

Has Jakupin, Hys Belan....”

Këto vargje në fakt trashëgohen edhe pa u lexuar në libra, dhe mund t’i riprodhojnë me krenari shumë kastratas, malsorë e më gjërë, gjë që tregon se fama e Zenel Shabanit, dhe kullës së tij, si simbol i kanë kaluar kufijtë e Malësisë e Shqipërisë. Është me vlera të thuhet se Zenel Shabani nuk u pajtua as me pushtuesit, disi më “njerzore” Autstrohungarezët, të cilët e internuan dhe i dogjën kullën në fundin e vitit 1916, pasi e kishin internuar që në vitin 1915, nga ku u lirua vetëm mbas kapitullimit të perandorisë Austrohungareze në vitin 1918, por rreth një vit më vonë Zenel Shabani vdiq fizikisht, por jo kurrë vepra e tij atdhetare. Për rindërtimin e Kullës së Zenel Shabanit u desh të kalonin disa vite, derisa të stabilizohej shteti shqiptar, me në krye Kryeministrin, Presidentin e më vonë Mbretin Zog i I-rë, ku djali i Zenelit, Islam Zeneli, rreth vitit 1924-1925 e rindërtoi këtë kullë në ato përmasa që afërsisht e shohim sot, por mbi të gjitha Islam Zeneli edhe e nderoi këtë kullë nderi e lavdie të Kastratit, Malësisë e më gjërë me veprat e tij atdhetare të trashëguara nga gjyshi e veçanërisht babai i tij Zenel Shabani. Pas vitit 1944 kur kulla dhe pinjolli i saj Islam Zeneli duhej të nderoheshin si asnjëherë tjetër nga shteti i ri shqiptar që vet-trumbetohej si Çlirimtari i Shqipërisë, ndodhi e kundërta, bash siç i kishte ndodhur kësaj kulle me pushtuesit Turq, Serbo – Malazezë apo Austrohungarezë, por me një fat disi ndryshe, pasi Kulla nuk u dogj, por u “dogjën e poqën” pinjollët e kullës e historisë së saj, të cilët u internuan e persekutuan sa qëndroi mbi këmbë komunizmi, ndërsa kulla u shtetëzua e u shfrytëzua për qëllime aspak dinjitoze nga autoritetet e shtetit diktatorial.

Gjithsesi pushtues e sundues të ndryshëm e rrëzuan dhe e rrafshuan, për të mos e ngritur kurrë më, ndërsa kulla dhe historia e saj kanë qëndruar e do të qëndrojnë sa këto troje, që pritën, përcollën dhe u thyen qafën stuhive, shtërngatave dhe motive të ligj, të cilët as mos u dukshin kurr më në horizont, por për këtë ne duhet të mos harrojmë atë që na ka lënë amanet historia jonë e vështirë, por e lavdishme, ku një ndër këto është edhe Kulla – simbol e Zenel Shabanit në Aliaj të Kastratit, e cila meriton të nderohet me titullin e fituar ndër vite e shekuj në shërbim të shqiptarisë “MONUMENT KULTURE”.

Ndue Bacaj

Përshëndetja e Prof. Dr. Mahir Hoti në ceremoninë me rastin e 50 – vjetorit të USH

-       I nderuar zoti Kryeministër, i nderuar zoti Ministër!

-       Të respektuar përfaqësues diplomatikë dhe përfaqësues të institucioneve universitare dhe shkencore brenda dhe jashtë vendit!

-       Të nderuar përfaqësues lokalë të subjekteve të ndryshme!

-       Të dashur studentë dhe ish studentë, të nderuar kolegë, punonjës e bashkëpunëtorë!

-       Të nderuar pjesëmarrës!

E ndjej veten të nderuar, të privilegjuar, por edhe të emocionuar që m’u dha mundësia të

përshëndes si rektor i Universitetit të Shkodrës edhe në 50-vjetorin e krijimit të tij.

I drejtohem këtij auditori të nderuar “Mirëseardhët në këtë përvjetor të shënuar për të gjithë brezat e pedagogëve dhe studentëve”.

Në të vërtetë 2 shtatori 1957, është data e hapjes së Institutit Pedagogjik 2-vjeçar të Shkodrës, bashkëudhëtar me si vllaun më të madh Universitetin e Tiranës. Themeli i tij nuk ishte i rastësishëm, por kurorëzimi i përpjekjeve dhe aspiratave shekullore të popullit për arsim dhe dije. Rruga e rritjes dhe e përparimit të këtij Instituti që kaloi 2 në 3 vjeçar, 4 vjeçar dhe pastaj mirëfilltazi si universitet, nuk ka qenë e lehtë, por përpjekjet, mundi dhe përkushtimi i veçantë i brezave të tërë pedagogësh, studentësh e punonjësish, e ngritën në këtë stad që është sot. Etapat nëpër të cilat ka kaluar, lidhen me ndryshime të rëndësishme në strukturën, në përmbajtjen dhe në format e organizimit e të drejtimit të tij.

Më lejoni shkurtazi të prezantoj 4 etapat në të cilat ka kaluar USH.

Etapa I: 1957 – 1970, si Institut Pedagogjik me afat studimi 2-vjeçar nisi me dy degët Gjuhë – Letërsi – Histori dhe Matematikë – Fizikë. Në vitin 1962 – 1963 u hap edhe dega Biologji – Gjeografi, duke qenë kështu i vetmi institucion që përgatiste mësues për arsimin 8-vjeçar për të gjithë Shqipërinë. Gjatë kësaj periudjhe u diplomuan 4505 mësues në dy sistemet me dhe pa shkëputje nga puna. Në këto vite dhe më pas në vazhdim Instituti ynë ka patur filialet e tij në shumë rrethe të vendit nga Veriu në Jug si në Elbasan, Gjirokastër, Korçë, Berat, Durrës, Fier, Vlorë. Në Kukës dhe në qendrat e konsultimit në Tiranë, Peshkopi dhe Sarandë, duke u konsideruar kështu si qendër e rëndësishme e Arsimit të Lartë e Kombëtar.

Etapa II: Gjatë viteve 1970 – 1982, ai funksionoi si ILP 3-vjeçar me katër degë: Gjuhë – Letërsi, Matematikë – Fizikë, Histori – Gjeografi dhe Biologji – Kimi. Për këto vite u përgatitën 3169 mësues për të dy sistemet.

Etapa III: 1982 – 1991 funksionoi si ILP me afat studimesh 4-vjeçar. Që në fillimet e kësaj faze hapet edhe dega Cikli i Ulët. U përgatitën gjithsej 1912 mësues. Në vitin 1989 ILP i Shkodrës merr emrin e atdhetarit dhe dijetarit të shquar Luigj Gurakuqi.

Etapa IV: 1991 e në vazhdim. Është etapa universitare ku ILP shndërrohet në Universitet. Më 28.05. 1991 e deri më sot ky Universitet njohu shndërrime e zhvillime të gjithanshme. U hapën Fakulteti i Drejtësisë, Fakulteti Ekonomik me tri degët e tij Administrim – Biznes (1994), Financë – Kontabilitet (2000), Marketing – Turizëm (2001), ndahet Matematika e Fizika në dy degë, Gjuhët e Huaja me degët Anglistikë (1994), Gjermanistikë (1996), Italianistikë (1998), kaloi në vitin 2001 në Fakultet të Gjuhëve të Huaja, degët Cili Parashkollor (1996), Infermieria (2001) dhe Informatika (2002).

Në vitin 2004-2005 hapet dega Psikologji, në vitin 2005-2006 degët Punët Sociale dhe Frëngjisht dhe ndahet Histori – Gjeografi në dy degë. Në vitin 2006-2007 USH zgjerohet edhe me degët Gazetari – Komunikim dhe Edukim Fizik e Sporte dhe në këtë vit akademik, Qeveria miratoi degët Fizioterapi dhe Mami që i bashkangjiten degët ekzistuese të Infermierisë.

Duke shtuar edhe filialin e UT, i ngritur më 1969 dhe që funksionoi me degët Ekonomik Plan dhe Kontabël, Inxhinieri Elektrike, Mekanike dhe të Ndërtimit si dhe Veterinari gjithsej në Universitetin e Shkodrës u diplomuan deri në vitin 2002, që përkoi me 45-vjetorin, 15.257 studentë që i shërbyen vendit në çdo skaj të tij. Nuk ka asnjë cep të Shqipërisë, ku të mos gjenden ish studentë të Universitetit të Shkodrës. Zhvillimi veçanërisht i vrullshëm pas vitit 2000 ka bërë që sot më 2007 kemi gjithsej 11.000 studentë, sa 5-fishi në vitin 2000, që ka ardhur në radhë të parë nga shtimi ritmikisht me nga 2 degë të reja në vit si dhe nga rritja edhe e numrit të studentëve në degët respektive si rezultat edhe i liberalizimit të pranimeve në universitete. Deri tanë janë diplomuar në USH 21.000 studentë.

Universiteti i Shkodrës këtë vit përfshihet i gjithi në përfundimin e Ciklit të parë të studimeve në Bachellor, duke u paraprirë nga Turizmi që nxori dy vite më parë dhe në vitin 2007 përfunduan Psikologjia, degët Cikli i Ulët Parashkollor dhe Infermieria. Tani ka një koncept të qartë për thelbin e Proçesit të Bolonjës, që është sigurimi i cilësisë, diploma të krahasueshme e të tjerë elementë që nuk dua të zgjatem.

Megjithë arritjet më shumë është e nevojshme të plotësohet personeli akademik dhe ambjentet mësimore, sidoqë vitet e fundit janë bërë investime të konsiderueshme si Biblioteka e Re Shkencore, Palestra, godina e F. GJ. Huaja, shtesa e Shkencave Shoqërore dhe e Shkencave Natyrore. Marrja dhe përfundimi i fazës së parë të rikonstruksionit të godinës së ish Spitalit Civil, kaluar në pronësi tonë me VKM, të cilën e inagurojmë sot. Investimet janë për vitin 2007 dhe 2008 më të mëdhatë në historinë e USH deri tani.

Në vitin 1991, në fillimet e ndryshimeve demokratike, Universiteti ynë kishte 3 fakultete, 5 degë dhe jepte 5 diploma, sot në 50 vjetorin e themelimit të tij ai ka 6 fakultete, 24 degë, ndryshe 24 diploma.

Duke hedhur vështrimin në këto 50 vite jete të tij, u pa shpejt që Universiteti i Shkodrës u shndërrua në një vatër të vërtetë arsimore, kulturore e shkencore jo vetëm për Shkodrën, por edhe për të gjithë Shqipërinë. Historia e afirmoi atë si një nga 2 qendrat më në zë për përgatitjen e kuadrove të lartë të fushës së Arsimit e të shkollës ku sot ndeshim mësues, ekonomistë, psikologë, biznesmenë të suksesshm, deputetë, diplomatë, ministra deri dhe Kryetare Parlamenti, personalitete të shquara intelektuale, mendje të ndritura të arsimit dhe të shkencës shqiptare që kishin studiuar brenda dhe jashtë vendit.

50 vitet e Universitetit tonë mbajnë vulën, gjurmët dhe emrin e shumë protagonistëve prej të cilëve:

-       Lutfi Hoxha, Maliq Gjyli, Gjon Çiftja, Jup Kastrati, Vehbi Bala, Nuri Abdiu, Kolë Ashta, Fadil

Podgorica, Ligor Guri, Mihal Prifti, Gjyzepina Pepitani, Gasper Jakova, Pjerin Boriçi, Neki Lezha, Selami Tabaku, Safet Hoxh, Ismail Simiçia, Faik Luli, Islam Dizdari, Bardhyl Kraja, Skender Kopliku, Sila Mësonjësi, Gjovalin Alimhilli, Menduh Dërguti, Dhora Lloja, Fadil Kraja, Sadetin Mandia, Manol Tasellari, Shefikat Beqja, Rafael Lipe, Spiro Papa, Babi Ruçi, Anastasi Vasili, Lirika Morina, Llazar Xhamo, Esat Haxhi, Rifat Rusi, Tonin Fistani, Gani Shehi, Mina Gero, Sedat Ruli, Vili Kamsi, Franka Preka dhe shumë personalitete të tjerë dhe që në pamundësi për t’i përmendur të gjithë u kërkoj ndjesë atyre apo të afërmve të tyre. Mirënjohje dhe homazhe për ato që nuk jetojnë më, por që me punën dhe veprën e tyre janë në këtë sallë, në këtë Universitet. Mirënjohje, respekt dhe urime të tjerëve që jetojnë këtë ditë, të pranishëm ose jo në këtë auditor, e që vazhdojnë të kontribuojnë në lartësimin e historisë së Universitetit të Shkodrës, ose diku tjetër. Për të mbushur këtë boshllëk që krijon një fjalë rasti na vjen në ndihmë kontributi i disa grupeve të pedagogëve dhe punonjësve të Universitetit, që falë punës disa mujore, edhe gjatë verës, me përkushtim qëmtuese e përzgjedhëse të na vënë përpara sot, botimin e plotë të Universitetit të Shkodrës, 50 – vjeçar dhe Guidën. Tani sapo inaguruam Muzeun e USH që përbën një moment të rëndësishëm të kujtesës historike të AL jo vetëm për Shkodrën.

Me këtë rast i falenderoj të gjithë grupet e punës që përjetësuan atë punë të vëllimshme e me përkushtim të brezave dhe donatorë pa të cilët nuk do të ishte i mundur realizimi i tyre.

Në 15 vitet e fundit, në rikonceptimin dhe ristrukturimin e USH, kanë dhënë një ndihmesë të pazëvendësueshme një numër institucionesh universitare, qeveritare dhe joqeveritare nga vendet e BE dhe SHBA. Në emër të Senatit, të kolegëve dhe të punonjësve i shpreh sot mirënjohjen dhe falenderimin që po ndihmojnë në rrugën e zhvillimit europian Universitetin e Shkodrës. Një falenderim u drejtohet edhe disa përfaqësuesve diplomatikë perëndimorë që kanë mundësuar shkëmbimet universitare dhe shkencore të Universitetit tonë me ato homologe të vendeve të tyre. E këto janë Austria, Italia, SHBA, Gjermania, Zvicra, Hungaria, Franca. Kam detyrim të veçoj Universitetin e Gracit, i cili që nga viti 1993 është prezent në nivele të ndryshme bashkëpunimi. Mbështetja ka qenë e gjithanshme jo vetëm materiale e kualifikuese, por edhe morale njerëzore dhe në ditë të vështira. Një mbështetje të rëndësishme ka dhënë edhe Universiteti i Firenzes. Nuk mund të harrohen emrat e Hofleschner, Konrad, Mayerhofer, Sixl Portman të Gracit, Gstettner Klagenfurt. Marinelli, Fuscagni, Don Carlo Xacaro të Firenzes. Këto vitet e fundit është instensifikuar bashkëpunimi me Malin e Zi. Një rol të veçantë ka Rektori Prof. Stankovic. Kemi nënshkruar me Maarrëveshje me Sarajevën dhe Pecs në Hungari. Një koinçidencë e bukur sot nënshkruajmë marrëveshjen e re të bashkëpunimit me Universitetin e Firenzes.

Nderim e respekt shpreh dhe për mbështetjen që ka dhënë Departamenti i Shtetit Amerikan nëpërmjet lidhjeve e bashkëpunimit me Universitetin Carbondole (Ilinoisi i Jugut) në drejtim të kualifikimit të as/pedagogëve të Fakultetit Ekonomik dhe zhvillimit të curriculave e pasurimit të infrastrukturës.

Të frytshme kanë qenë bashkëpunimet tona me Universitetin e Tiranës dhe të rretheve, përvoja e të cilëve ka qenë një ndihmesë e vlefshme për punën tonë.

Në të gjithë veprimtarinë e Universitetit tonë, pavarësisht momenteve të caktuara, është siguruar mbështetja e MASH, e strukturave të tyre drejtuese për zgjerimin e Universitetit tonë me fakultet degë të reja dhe investime, për të kryer sa më mirë funksionin e Universitetit tonë si një nga qendrat më të rëndësishme mësimore e shkencore të vendit.

Të nderuar pjesëmarrës! 50 vjetori e gjen Universitetin e Shkodrës “Luigj Gurakuqi” në ditët që e ka kapërcyer me kohë emergjencën dhe ka hyrë në rrugën e reformimit të pakthyeshëm Europiano – Perëndimor. Jemi duke punuar me partnerët tanë për ristrukturimin akademik të USH në përputhje me Deklaratën e Bolonjës. Universiteti ynë ka në dorë një sërë projektesh në kuadrin TEMPUS, CEEPUS, projekti i Liqenit të Shkodrës etj.

Pikë e fortë e USH është veprimtaria shkencore, botuese dhe kumtuese. Vlerësojmë 4 Seritë Buletinit dhe Kolana Studime Shqiptare, pa folur për Monografitë dhe tekstet universitare të pedagogëve tanë.

Ngritjes së nivelit përmbajtësor të punës mësimore dhe shkencore do t’i japë një ndihmesë të fuqishme Biblioteka e Universitetit të Shkodrës, më e madhja dhe më modernja në Shqipëri, frut i investimit të përbashkët të qeverisë shqiptare dhe austriake. Ne u jemi mirënjohës atyre.

Ne shpresojmë dhe besojmë në suksesin dhe ceremonia e sotme është një shtysë më shumë. Këtë e tregon më së miri prezenca këtu e drejtuesve të lartë të shtetit e të qeverisë shqiptare. Perspektiva e USH është shumë e mirë, le të angazhohemi të gjithë ta sigurojmë atë. Do të më falni të shtoja se më vjen mirë që më takoi mua nderi të organizoj bashkë me stafin tim 50 vjetorin e USH, po më vjen akoma më mirë ta mbyll karrierën time administrative si rektor, duke parë nga e ardhmja sepse çdo përvjetor duhet të na gjejë më mirë se tani gjithashtu edhe me bindjen se pasardhësit tim dhe stafit të tij i lë një trashëgimi për t’u marrë në konsideratë.

Duke e mbyllur fjalën e rastit më lejoni të nderuar pjesëmarrës, t’ju falenderoj që na nderuat me pjesëmarrjen tuaj dhe uroj edhe një herë – Gëzuar festën e 50-vjetorit të themelimit të Universitetit të Shkodrës dhe u mirëtakofshim në përvjetorë të tjerë.

Faleminderit!

Shkodër, më 09.11.2007

Margarita, Jozefina e Malësisë

Intervistë me kryetaren e gruas demokrate për M. Madhe, Margarita Marçinaj (Preknicaj)

...150 gra dhe vajza nga të gjitha fshatrat e zonat e trevës së Malësisë kanë votuar unanimisht kandidaturën e z. Margarita Marçinaj për kryetare të organizatës së gruas demokrate të rrethit. Asnjëherë dhe askush gjatë këtyre viteve të pluralizmit politik në Shqipëri nuk kishte arritur të organizonte një konferencë të përmasave të tilla me gratë dhe vajzat e Malësisë me synimin për t’i integruar realisht në jetën politike e shoqërore. Edhe më skeptiket pas këtij momenti janë bindur se përtej pamjes joshëse të kësaj femre që vjen nga fshatrat e Shkrelit, fshihet një vullnet i hekurt që radhë ndeshet edhe tek meshkujt. Tashmë Margarita Marçinaj është profilizuar si grua me integritet e influtencë të shtuar në trevën e Malësisë dhe me synime të qartë për t’u përfaqësuar me dinjitet në strukturat partiake e shtetërore, gjithmonë si përfaqësuese e shtresës së persekutuar nga regjimi komunist në rrethin e malësisë. Shumkush e ka  zili e shumë të tjerë ndjejnë frikën e angazhimit dhe rritjes së saj, por ajo ndjehet e sigurt dhe plot energji në rrugtimin drej majave të pushtetit. Ka një familje të mrekullueshme, ka zgjidh me sukses problemet ekonomike, bën përpjekje të vazhdueshme për ngritjen e saj profesionale dhe ka vendosur të bëjë më të mirë dhe të mundshmen për një integrim real të grave në trevën e Malësisë. Ja shton entuziazmin dhe sigurinë në rrugtimin e saj përkrahja dhe mbështetja e bashkëshortit të saj, Lukë Preknicaj, një biznesmen i ri dhe i suksesshëm, një aktivist dhe luftëtar i vendosur për triumfin e demokracisë në Shqipëri. Për të sjellë një profil sa më të detajuar, por edhe për të mësuar se deri ku shkojnë ambicjet e saj, kemi intervistuar Kryetaren e organizatës së gruas demokrate për rrethin e Malësisë, z. Margarita Marçinaj...

Gazeta “Malësia”: Z. Marçinaj. Sapo jeni zgjedhur kryetare e organizatës së gruas demokrate për rrethin e Malësisë. Si ndjeheni pas atij momenti?

Z. Marçinaj: Me shumë përgjegjësi dhe tepër e angazhuar për ta ngritur rolin e gruas malësore aty ku duhet të jetë si pjesa më vitale e një shoqërie demokratike dhe të civilizuar. Aktualisht gratë dhe vajzat e trevës së Malësisë ndjehen sot të çliruara nga mentalitetet e së shkuarës dhe përgjithësisht të mënjanuara nga jeta aktive. Organizata e gruas thuajse nuk egziston dhe roli i saj as që ndihej, për të mos thënë që nënvleftësohej nga strukturat e Partisë Demokratike dhe pushtetit vendor. Në funksion të këtij argumenti shkon edhe fakti skandaloz që nga 96 këshilltarë të bashkisë e 5 komunave të rrethit nuk ka asnjë antare të seksit femër. Kaq mjafton për të sjellë në vëmendje opinionin publik rolin e cunguar të gruas në jetën e përditshme dhe domosdoshmërinë e ndryshimit të shpejtë të këtij realiteti të zymtë.

Gazeta “Malësia”: Për kureshtjen dhe kënaqësinë e lexuesve të gazetës “Malësia” brenda dhe jashtë vendit, në të vërtetë kush është Margarita Marçinaj?

Z. Marçinaj: Kam lindur e jam rritur në fshatin Cekdedaj të Komunës së Shkrelit. Rrjedh nga një familje patriotike dhe të persekutuar nga regjimi gjakatar i Enver Hoxhës. Nga të parët e mij kam trashëguar dashurinë për vendlindjen, traditat e zakonet më të mira të trevës së lavdishme të Shkrelit, jam e martuar me Lukë Preknicaj nga Shkreli dhe jemi një familje e shëndetshme dhe në harmoni aktualisht banorë në bashkinë e Koplikut. Pas viteve ’90 për arsye ekonomike kemi emigruar për disa vite në Itali, ku falë punës, mundit e djersës së derdhur kemi vënë pak kapital, të cilin kemi vendosur ta sjellim në vendlindje. Luka, bashkëshorti im, vjen nga një familje e persekutuar nga regjimi komunist, ndërsa vetë ai ka qenë ndër aktivistët dhe luftëtarët për shembjen e diktaturës dhe rikthimin e demokracisë në vend. Ju kujtoj këtu pjesëmarrjen e tij në protesta për rrëzimin e bustit të diktatorit Enver Hoxha në kryeqytet.

Gazeta “Malësia”: Pse u vendosët në qytetin e Koplikut, pasi disa vite të shkuara keni banuar në qytetin e Lezhës. Çfarë ju pëlqeu që zgjodhët këtë qytet për të banuar dhe investuar kapitalet tuaja?

Z. Marçinaj: Keni të drejtë në pyetjen tuaj. Ne vërtet kemi banuar shumë vite në qytetin e Lezhës dhe gjej momentin që nëpërmes gazetës “Malësia” t’ju shpreh qytetarëve të Lezhës gjithë respektin e dashurinë për ata njerëz të mrekullueshëm, me shpirt të pastër e tradita të shkëlqyera. Por bashkërisht me bashkëshortin tim Lukën, zgjodhm qytetin e Koplikut, pasi këtu jemi në vendlindje dhe u vendosëm me synimin që të investojmë kapitalet ekonomike dhe njerëzore në shërbim të këtij qyteti dhe banorëve të tij të mrekullueshëm. Në këtë qytet kemi gjetur qetësinë, paqën dhe harmoninë midis njerëzve dhe komuniteteve fetare që radhë ndeshen në zona të tjera të vendit.

Gazeta “Malësia”: Z. Marçinaj. Çfarë mendoni se keni arritur deri sot, kjo jo vetëm për anën ekonomike.

Z. Marçinaj: Jo gjithçka por ndoshta më të mirën e asaj që kishim menduar. Kemi një shtëpi të rehatshme, një biznes stabil dhe objektiva të qarta për ta zgjeruar shpejt. Jemi të lumtur që bashkë me Lukën kemi çelë Qendrën e Formimit Profesional Shkreli, në të cilën janë diplomuar qindra kursantë nga të gjitha zonat e Malësisë në kompjuter dhe gjuhët e huaja Angisht dhe Italisht. Diplomat e kësaj qendre njihen e vlerësohen nga Ministria e Punës dhe organizma shtetërore në vende të ndryshme të komunitetit evropian.

Gazeta “Malësia”: Gjatë këtyre viteve jeni parë mjaft aktive, veçanërisht gjatë fushatave elektorale ku haptas keni mbështetur e përkrahur kandidatët e forcave të djatha, më shumë atë të Partisë Demokratike. A keni arritur atë që keni synuar.

Z. Marçina: Përgjithësisht po. Dhe ndjehem e lumtur. Unë dhe bashkëshorti im vijmë nga shtresat e persekutuara të shoqërisë shqiptare dhe nuk mendohet se mund të ishim kundërshtarë të origjinës, e luftërave dhe përpjekjeve për demokraci të të parëve tanë. Prandaj edhe më parë, edhe sot dhe në të ardhmen do të vazhdoj të kontribuoj për triumfin e vleravef demokratike në trevën e Malësisë dhe në shkallë vendi. Për më tepër unë jam e bindur se vetëm Partia Demokratike dhe aleatët e saj të djathtë, kanë njëprogram të qartë për zhvillimin e vendit dhe integrimin e tij në organizmat europiane.

Gazeta “Malësia”: Z. Marçinaj në zgjedhjet e fundit për pushtetarët vendorë keni përkrahur haptas dhe me shumë përkushtim kreun aktual të bashkisë z. Ramadan Lika. Tash pas gati një viti drejtimi të Tij e ndjeheni e penduar?

Z. Marçinaj: Në mënyrë absolute JO. Pasi unë dhe gjithë qytetarët te zoti Lika shohim njeriun e ndershëm, aktiv dhe të përkushtuar për ndryshimin e shpejtë të qytetit të Koplikut. Vetëm për tetë muaj në krye të bashkisë e rezultatet i ndjejnë dhe i prekin të gjithë banorët e qytetit. Vetëm njerëzit që nuk e duan zhvillimin e progresin e qytetit mund të jenë nihilistë e mosbesues ndaj një njeriu që përfaqëson të renë, progresin dhe vlerat njerëzore e intelektuale të trevës.

Gazeta “Malësia”: Z. Marçinaj. Gjatë këtyre viteve a ndjeheni paksa e mënjanuar nga strukturat vendore të Partisë Demokratike. Të paktën mos më thoni që ndjeheni e lumtur.

Z. Marçinaj: Unë në asnjë rast nuk jam ndjerë, as ndjehem e mënjanuar. Të tilla në përgjithësi ndjehen të gjitha gratë e vajzat e trevës së Malësisë, jo sot, por gjatë 16 viteve të pluralizmit politik në Shqipëri. Këtu natyrshëm ka ndikuar edhe një farë mentaliteti ndrydhës për rolin e grave dhe vajzave që është trashëguar nga thellësitë e shekujve. Ka qenë pikërisht ky rol i cunguar i grave që më ka nxitë tëmarr inisiativën për ta riorganizuar Organizatën e Gruas Demokrate dhe për ta ndryshuar shpejt gjendjen aktuale të tyre. Ato shpejt do të jenë me një rol aktiv në të gjitha fushat e zhvillimit.

Gazeta “Malësia”: Z. Marçinaj. Përkushtimi juaj dhe i bashkëshortit tuaj a është patur në konsideratë nga strukturat e Partisë Demokratike. Të paktën pas votimeve të fundit a keni aspiruar të merrni njëri nga ju një detyrë shtetërore.

Z. Marçinaj: Ne kemi një vlerësim maksimal për strukturat drejtuese të Partisë Demokratike dhe të pushtetit vendor. Angazhimi ynë në fushatat elektorale nuk ka qenë dhe as do të jetë për interesa personale, prandaj mendoj se kjo periudhë na ka shërbyer për konsolidimin e ndërmarrjeve tona në biznes dhe arsimimin profesional. Koha do ta vertetojë për drejtësinë e një vendimi të tillë.

Gazeta “Malësia”: Mos do të thoni që në të ardhmen do të jenë pjesë e strukturave drejtuese të pushtetit vendor në rrethin e Malësisë.

Z. Marçinaj: Asgjë nuk është e pamundur. Nuk besoj se mund t’i shmangemi një detyre që i kontribuon zhvillimit e progresit të një zone të caktuar ose gjithë trevës së Malësisë.

Gazeta “Malësia”. Ka zëra që thonë se në zgjedhjet e ardhshme do të kandidoni për kreun e komunës së Shkrelit. Është e vërtetë z. Marçinaj?

Z. Marçinaj: Gjithçka në kohën e duhur. Thashë më sipër që nuk ju shmangem detyrave shtetërore dhe politike.

Gazeta “Malësia”: Z. Marçinaj. Në mjaft njoftime, spote televizive e reklama paraqiteni si pjesë e lagjes së re Shkreli. Në fakt në qytetin e Koplikut nuk ka një lagje me një emër të tillë.

Z. Marçinaj: Kam thënë që në fillim që qyteti i Koplikut po rritet e zgjerohet dita – ditës dhe me hapat e shpejtë, banorë nga Shkreli e zona të ndryshme të Malësisë po vendosen me dëshirë në këtë qytet. Për më tepër këtu ka një mirëkuptim e harmoni mes njerëzve që nuk mund të krahasohet me asnjë vend tjetër. Në këtë kuptim s’do të kishte asgjë të keqe dhe nuk do të ndodhte kurrfarë xhelozie tek banorët tradicionalë që lagjia jonë të quhet edhe zyrtarisht Lagjja e Shkrelit.

Gazeta “Malësia”. A mendoni se angazhimi juaj politik ngjall xhelozinë e krerëve të Partisë Demokratike në rreth e si e tillë ata do të përpiqen t’ju pengojnë në rrugën e nisur.

Z. Marçinaj: Gjithkush është i nevojshëm dhe askush nuk është i domosdoshëm në një parti politike. Prandaj ata që bëhen pengues në rrugën drejt progresit duhet t’u lënë vendin të tjerëve, atyre që vinë me besimin e shpresën e ndryshimit. Unë nuk luftoj për interesa personale dhe në këtë këndvështrim besoj se edhe smira e xhelozia nuk mund të jenë jetëgjata. Partia Demokratike në rrethin e Malësisë ka struktura të besueshme dhe njerëz me vlera intelektuale të cilat në asnjë rast nuk bine pre e interesave të çastit.

Gazeta “Malësia”. Dhe së fundi. A i keni lexuar numrat e rinj të gazetës “Malësia”? cili është vlerësimi juaj për botuesin e saj Vasel Gilaj?

Z. Marçinaj: I kam lexuar dhe ju përgëzoj nga thellësia e shpirtit. Treva e Malësisë e ka të nevojshme këtë organ të shtypit të shkruar dhe dua ta përshëndes kurajon dhe inisiativën e Botuesit Gilaj e stafit afër tij. me këtë rast do t’ju bëj thirrje gjithë banorëve të trevës për t’u abonuar në këtë gazetë dhe të gjithë së bashku të kontribuojmë për botimin e kësaj gazete që është tribunë e medimit intelektual dhe përçuese e vlerave e traditave më të mira të Malësisë. Ju premtoj se të gjithë antaret e organizatës sonë do të jenë abonentet e para të gazetës “Malësia”.

Gazeta “Malësia”: Dhe së fundi, mesazhi juaj tashmë si kryetare e gruas demokrate për rrethin e Malësisë.

Z. Marçinaj: Ju falenderoj që më dhatë rastin që nëpërmes kësaj dritareje të informimit shumë të dashur për banorët e zonës, të përshënde të gjitha gratë e vajzat e rrethit të Malësisë, duke ju kërkuar që të bëhen pjesë më aktive e shoqërisë, si dhe të gjithë malësoret kudo që ndodhen brenda e jashtë vendit duke ju dëshiruar më shumë fat, suksese e lumturi në familjet e tyre. Juve edhe një herë suksese në misionin tuaj fisnik.

...Ju faleminderit e suksese në rrugtimin tuaj drejt majave të pushtetit e politikës në trevën e malësisë.

Intervistoi: R. Ymeri

Dialogu me Shqipërinë

Enciklika 1

Arsimi në Shqipëri

1.    Reforma gjysmake e teksteve shkollore (Alterteksti)

a.    Tekste të hartuara në mungesë standartesh, të cilat unifikojnë në thelb e në cilësi krejt

Altertekstin. Është e qartë se këto standarte, edhe po të ishin hartuar e miratuar, nuk mund të aplikohen pa u testuar paraprakisht në 75% të kontigjentit të nxënësve në shkallë republike, pasi veç kështu do të mund të përputheshin me realitetin pa kaotizuar krej didaktikën. Ashtu siç është e qartë se vetëm pas pilotimit të këtyre standarteve, të cilat do të evidentonin qoftë shkallën e dijes së deritanishme të nxënësve për grupmoshë dhe qoftë defektet e deritanishme, grupi hartues i reformës së altertekstit mund të hartonte e të shpërndante kurrikulat për çdo lëndë e vit pas viti. Një pilotim i tillë do të rregullarizonte (objektivizonte) jo vetëm didaktikën, por edhe sistemin e vlerësimit tënxënësve duke shmangur kaosin e krijuar nga një reformë e domosdoshme, por e nisur së prapthi.

b.    Tekste të hartuara në mungesë programesh të vijuara, të cilat do të kishin shmangu

mbingarkesa apo lehtësime të paarsyeshme në të gjitha disiplinat shkollore, marrë në veçanti. Sa për shembull, mësuesit e gjuhës amtare ankohen se për pasojë të kësaj mungese, teksti i gjuhës së klasës së katërt fillore jep të gjitha kohët e foljeve, ndërsa ai i klasës së pestë, e për më tepër i të njëjtit botues, jep vetëm kohët më kryesore. Botuesi ankohet se për këtë çrregullim u b shkak pikërisht mungesa e programeve të vijuara të krejt ciklit 1-9.

c.     Tekste të hartuara në mungesë lidhjesh ndërdisiplinore. Mungesa e programeve të

vijuara u shoqërua me dy pasoja negative. Së pari, njëlloj si me mungesën e programeve të vijuara brenda së njëjtës lëndë, edhe këtu vihet re një kaos mjaft shqetësues në informacionin e përzgjedhur për nxënësit si edhe në përshkallëzimin e tij. Sa për ilustrim, mësuesit e fizikës ankohen bie fjala në fizikën e vitit të parë të shkollës së mesme jepen nocionet trigonometrike të sinuseve dhe kosinuseve, të cilat në të vërtetë, në habitatin e tyre real, pra në trigonometri kryhen në vitin e tretë! E njëjta gjë vlen të thuhet edhe për integrimin e munguar të gjuhës me letërsinë, i cili sot rezulton thjesht një bashkim mekanik, jo integral. Dhe për këtë të fundit ankohen jo vetëm mësuesit e këtyre lëndëve, të cilët ndjejnë si bjerret interesi i nxënësve për gjuhën amtare, por edhe hartuesit ekspertë të teksteve, të cilëve programet krejtësisht të pareformuara që paraqet Ministria e Arsimit dhe Shkencës, nuk ua lejojnë këtë integrim. Së dyti, pasojë e ndjeshme e kësaj mungese është edhe modeli i tekstit, i cili vijon të mbetet i tipit të vjetër lindor, ku fjala vjen fizika, matematika, kimia, biologjia etj., bëheshin si lëndë më vete, të mbushura me detaje të panevojshme për formimin e nxënësit, pa lidhje mes tyre e duke krijuar kështu një mekanizëm të integruar dijesh, por ishuj të shkëputur informacioni.

d.    Tekste të përzgjedhura pa u publikuar më parë dokumentet mbi kriteret vlerësuese.

Proçesi i vlerësimit nuk mund të jetë assesi kaq primitiv, pa trajnime paraprake, pa asnjë kriter të shkruar dhe duke shpallur si vlerën më të qenësishme të tij atë të izolimit të grupit vlerësues nga “ndikimet” e jashtme. Ky sistem vlerësues nuk ka profesionalizëm. Për pasojë, pikërisht se ky proçes joprofesional i është nënshtruar i gjithi ngutit të politikës ministrore, tekstet karakterizohen jo vetëm nga lapsuse të formës, por edhe nga gabime të rënda të përmbajtjes. Pa u ndalur te këto të dytat, për të cilat do të duhen studime të mëvetësishme, vihet re bie fjala se në tekstin e historisë së vitit të parë, Laokoonti i mirënjohur quhet “Laokoviti”, mbreti i Knosit duhet mbreti i “Knasit” e shumë të tilla kësodore, të cilat në impakt të parë mund të shkaktojnë ilaritet, por fill mbas një shqetësim jo të vogël.

e.    Tekste të hartuara me moton “sot për sot” – pasi në programet lëndore Ministria dhe

Institutet e saj as që kanë marrë parasysh ndryshimin e sistemit nga 8-vjeçar në 9-vjeçar. Kriza e këtij kalimi po ndjehet që këtë vit.

f.     Proçesi i shpërndarjes së teksteve i konceptuar keq dhe me kosto të paarsyeshme për familjet shqiptare. Rimbursimi i teksteve s’mund të realizohet deri në fund, sepse ka dështuar që në letër.

Kësisoj reforma e altertekstit, gjysmake dhe e nisur nga aty ku duhet në fakt të finalizohej, rezulton se pati për prioritet ngutin për të raportuar “progres” në luftën kundër korrupsionit. Në fakt korrupsioni vetëm sa e zhvendos drejt hallkave të tjera të sistemit, për të cilat Ministria e Arsimit dhe e Shkencës mbetet zyrtarisht përgjegjëse. Në strategjinë e hartuar me ekspertët e Bankës Botërore ishte planifikuar se ky proçes do të lançohej në vitin 2009, pikërisht pasi të ishte përmbyllur brenda vitit 2008 krejt hartimi i seteve kurrikulare, i standarteve si dhe trajnimi i mësuesve për t’i zbatuar këto standarte. Por yshtja politike për ta shpallur me çdo kusht këtë “fitore”, nxorri të tepërt punën për standartet e brendisë së tekstit dhe për vënien e krejt sistemit të mësimdhënies në funksion të risisë së reformës. E thënë ndryshe mbeti pa bërë ajo punë falë së cilës shteti mundet t’i garantojë qytetarët mbi cilësinë e arsimit që u ofron.

2.    Kriza e maturës shtetërore

Matura shtetërore e këtyre dy viteve të fundit, e në mënyrë të veçantë e këtij viti, është shembulli më i papëlqyeshëm i një politike arsimore meskine populiste, e cila për qëllime thjesht elektorale synon të bëjë sa më pak të pakënaqur, gjithherë në dëm të përparimit kombëtar. Ajo përcakton kështu edhe rënien e mëtejshme të produktit të nesërm universitar. Kjo pasi:

1.    U barazuan në rëndësi rezultati i 4 viteve me atë të një provimi të vetëm. Kjo erdhi si rezultat i mungesës së qëllimshme të transparencës.

2.    Ministria ngulmoi të centralizonte gjithë proçesin, pasi për 2 provimet me zgjedhje nuk përfshiu Universitetet, megjithë kërkesën logjike të Rektorëve.

3.    Në Formulain A2 me 10 mundësi zgjedhjeje s’u shënuan kapacitetet pritëse për çdo degë. Kështu vetëm 305 e nxënësve mundi të shkojë në degët e preferencës. 705 e tyre po detyrohen të studiojnë sot e të punojnë nesër – në rast se do ta gjejnë një vend pune – në fusha që nuk lidhen as me dëshirat dhe as me prirjet e tyre vetjake. Kjo mënyrë na kthen mbrapsht disa dekada, e pikërisht në atë kohë kur vendoste shteti për degën e studimit të gjithsekujt

4.    Deklarata e Ministrisë se 70% e studentëve kanë përkim mes mesatares dhe notave të konkursit është vetëpaditëse pasi me sistemin e sotëm rezultoi se është nëpërkëmbur 30% më cilësor.

3.    I ashtuquajturi liberalizim i Universiteteve

Duke qenë pro masivizimit të universiteteve, si e drejtë themelore e shtetasve për dije, le të shohim si është organizuar shteti për këtë rritje kaotike të numrit:

1.    Pretendimi për liberalizim të universiteteve është në kundërthënie me proçedurën faktikisht të centralizuar të Maturës Shtetërore. Kudo ka sistem konkursi. Të hapura janë vetëm ato degë për të cilat nuk ka kërkesa.

2.    Universitetet janë shndërruar në serbatorë studentësh jo dijesh, duke shpërfillur kapacitetet mbajtëse, pa kurrfarë hetimi mbi cilat degë përkojnë me prirjet e zhvillimit ekonomik ose jo. Ky lloj liberalizimi garanton papunësinë jo mirëqënien. Të pashpresë nga sistemi ynë universitar, shumë të rinj, ata që munden natyrisht largohen nga Shqipëria për të studiuar jashtë. Të dhënat që na përcjellin raportet e ekspertizës ndërkombëtare edhe këtu janë shqetësuese: Mëse 4000 studentë çdo vit nuk ja besojnë Shqipërisë shkollimin e tyre. Këtu ka ende më për t’u shqetësuar. a. Sa do të kthehen? b. Si do të integrohen dijet e tyre me sistemin ende të niveluar nga poshtë në Shqipëri? c. Sa do të funksionojë për ta meritokracia, e cila në kushtet e një Shqipërie që prodhon më tepër debat politik sesa punë, madje e vë atë në vend të parë, rrezikon t’i demotivojë e t’i pengojë ata që marrin guximin të kthehen?

3.    Shqetësues është fakti që në të njëjtën kohë, sfera e qeverisë përpiqet me të gjitha rrugët ligjore dhe induktive të kontrollojë zgjedhjetd në universitetet publike dhe të orientojë politikisht produktin final. Përpjekja e fundit e qeverisë për të kontrolluar politikisht zgjedhjet në universitetet publike është lëvizja e rradhës për të mbytur ndikimin akademik dhe mendimin e lirë që mbartin këto institucione vitale për demokracinë e brishtë në Shqipëri.

4.    Profesorati, hapësirat dhe kurrikulat.

1.    Raporti pedagog – studentë rezulton afro 1:60. – Karta e Bolonjës, në të cilën Ministria deklaron aderimin në vitin 2010 kërkon: Për Shkencat humane – raporti 1:18 apo 20; Për Shkencat me laboratorë – raporti 1:13 apo 15. Për një fluks të tillë studentësh Karta e Bolonjës kërkon 183.000 m² sipërfaqe auditorësh. UT ofron veç 49.000 m². Vitin e kaluar, kur numri i kuotave të regjistrimit ishte ende më i ulët se i sivjetmi, mjediset mësimore universitare qenë në kolaps të plotë; leksionet u zhvilluan me dy turne, ditën dhe natën, të shtunë dhe të dielë. Por nuk mjaftoi kjo, pasi vitin e kaluar patëm krizën energjitike që nxori jashtë loje mësimin pasdite duke krijuar një kontigjent studentësh me kualifikim fiktiv, gjë që nga sa duket do të përsëritet edhe sivjet me krizën energjitike të radhës. Hapësira e parashikuar nga Karta për çdo student është 1 student për 3 m². Në fakultetet tona ajo është 0.4 – 0.6 m² ose 6 herë më e vogël.

2.    Po ashtu, me sistemin e ri të shpërndarjes së orëve të vendosur nga MASH, rezulton se 103 mijë orë mbulohen nga pedagogët e brendshëm, ndërsa 110 mijë orët e tjera të programit akademik mbulohen nga pedagogët e jashtëm dhe nga mbingarkesa qëu jepet pedagogëve tëbrendshëm. Ndërkohë Karta e Bolonjës thotë se kontributi i pedagogëve të jashtëm nuk duhet të tejkalojë ¼ e kontributit të brendshëm, ndryshe dëmtohet ndjeshëm cilësia. Po ashtu, kjo mbingarkesë e pedagogëve të brendshëm u heq atyre kohën për veprimtari kërkimore duke varfëruar skajmërisht qoftë didaktikën, qoftë sistemin e krejt dijes. Kërkohet prej rektorëve një shtesë prej 400 pedagogësh kurse Ministria përgjigjet me premtimin  e aderimit në vitin 2010.

3.    Nuk është më optimiste situata me kurrikulat, të cilat nuk janë rinovuar, pasi shteti po merret me administrim burokracish, jo me treguesit qenësorë të një sistemi arsimor – pra me nivelin dhe cilësinë e dijes. Vlerësimet e ekspertizës ndërkombëtare thonë se në Shqipëri nuk kryhet aspak kërkimtari eksperimentale. Veprimtaria shkencore kryhet duke u bazuar thjesht mbi dokumente e bibliografi – edhe kjo mjaft e kufizuar pasi nuk ka literaturë të azhornuar. Në këtë pikë përgjithësisht, pa llogaritur tek – tuk ndonjë tekst të dhuruar, jemi ende në vitet e errëta ’70, por ja që Qeveria Shqiptare ndërmerr shkurtimin e fondeve për veprimtarinë shkencore, të cilat sot, pas së ashtuquajturës reformë shkencore, mbërrijnë vlerën qesharake të 0.19% të buxhetit. Praktikat ndërkombëtare vendosin si nivel dysheme shifrën 2%; poshtë kësaj shifre gjithçka është thjesht para e shkuar dëm. Dhe për pasojë nuk kemi në universitete as laboratore eksperimentale, as modernizim të kurrikulave apo të mjediseve të punës. Jemi thellësisht në një kaos, për të mos thënë në regres të ndjeshëm. Këtë përfundim e mbështesin edhe shifra si kjo: 70% e të regjistruarve çdo vit preferon vetëm disiplina artistike dhe shoqërore.

4.    Sakaq Universiteti shqiptar vijon të jetë thellësisht i vjetër i pareformuar, jo vetëm në didaktikë, por edhe në planifikimin e shpërndarjes e niveleve të formimit. Ka veç dy a tri institute të larta, si bie fjala ai i Infermierisë dhe vetëm kaq. Situata aktuale shqiptare karakterizohet vetëm nga niveli universitar si i vetmi kanal i shkollimit të lartë, paçka se përvoja përreth nuk mungon aspak. Vendet rrotull nesh kanë ristrukturuar sistemin universitar (diplomë të shpejtë + diplomë e specializuar). Dhe nuk mundet të na thonë që nuk dijmë ta bëjmë këtë, pasi sërish nga të dhënat e përcjella nga Europa shihet për shembull se Italia, përmes programit pilot CONICS, i ka asistuar drejtuesit tanë, planifikkuesit tanë të politikave arsimore, qoftë për të ngritur programet e diplomave trevjeçare, qoftë për të çelur nivele të reja të arsimit të lartë të tipit profesionalizues, më saktë ajo që quhet edukimi terciar (tertiary education).

5.    Një tjetër çështje me mjaft rëndësi është ajo që lidhet me depolitizimin e sistemit tonë arsimor në përgjithësi e sidomos të atij universitar në veçanti. Karta e Bolonjës kërkon që politika e ditës t’i rrijë larg sistemit universitar. Në “përgjigje” të kësaj kërkese, kjo qeveri e përfshiu edhe sektorin e kërkimtarisë shkencore nën varësinë e saj, duke kulmuar me nisma qesharake si ajo e “Rishkrimit të historisë”.

5.    Braktisja e hapur dhe braktisja e fshehtë e shkollës

Braktisja e hapur e shkollës rezulton në masën 50%. Gjysma e fëmijëve shqiptare që duhet të kryejnë arsimin e detyruar, nuk e përfundojnë atë.

po t’i shtosh kësaj të dhëne edhe cilësinë e dobët dhe shpeshherë mjeranë të mësimdhënies, rezulton se, përjashto qendrat e mëdha ekonomike. Shqipëria po rrëshqet në një gjendje gjysmëanalfabete. Natyrisht këta fëmijë nuk e braktisin shkollën me dëshirë, natyrisht ata janë viktima të një çorganizimi shtetëror. E sidoqoftë këta fëmijë që janë jashtë syrit të Shtetit, që janë jashtë pragut të Shkollës, janë plaga e sotme dhe e nesërme e Shoqërisë Shqiptare.

Megjithatë këto lëvizje nuk janë aq kaotike në vetvete po të shihen pak më me qetësi dhe më në distancë. Largimi i papreçedentë i arsimtarëve dhe pedagogëve në të gjitha fushat, nivelet dhe në të gjitha rrethet e Shqipërisë është i sinkronizuar politikisht nga qeveria dhe nga MASH në mënyrë çuditërisht më efikase se çdo lloj forme tjetër pakujdesie profesionale. Largimi politik i arsimtarëve nga detyra e tyre e shenjtë është një atentat i pastër ndaj vlerave intelektuale dhe morale të kombit shqiptar, po aq sa dhe ndaj mirëqënies sonë të përbashkët në të ardhmen.

6.    Problemet e arsimit në zonat e thella dhe rurale.

1.    Rezulton se janëtrashëguar jo pak ndërtesa shkollash nga e kaluara, të cilat kanë një shpërndarje të mirë territoriale. Por si rezultat i mungesës totale të mirëmbajtjes, shpesh këto ndërtesa janë krejt jashtë kushteve për të pritur në to fëmijë e për të zhvilluar orë mësimi. Kjo ka bërë që programi mësimor të jetë i kushtëzuar jo më nga njeriu por nga natyra. Në dimër shkolla ndërpritet krejt dhe po ashtu ndërpritet rëndom sa herë ka mot me shi.

2.    Por shkolla nuk është vetëm mure dhe çati, ndaj edhe aty ku këto qëndrojnë në këmbë, nuk kanë asnjë mjedis didaktik të nevojshëm si laboratore, salla pune apo qoftë edhe harta ilustruese – nevojë minimale kjo për një proçes mësimdhënieje.

3.    Meqenëse një pjesë jo e vogël e ndërtesave janë dëmtuar duke u shndërruar në të papërdorshme, nxënësit detyrohen të udhëtojnë e të grumbullohen tek ato që qëndrojnë ende në këmbë, ose në ato ku është vënë dorë së fundmi.

4.    Largësia e madhe e shkollave rëndon sidomos mbi vajzat, të cilat detyrohen ta braktisin shkollën ende më herët se djemtë. Mirëpo ato do të jenë edukueset e Shqipërisë së nesërme.

5.    Nuk shkojnë më mësues të rinj në moshë, energjitë e të cilëve janë të domosdoshme për të përballuar vështirësitë që paraqet proçesi i edukimit në zonat e thella. Për rrjedhojë mësuesit janë të vjetër (në mendësi, metoda dhe në moshë), nuk kanë më energji për përkushtim dhe as energji thjesht fizike për të mbërritur në ato zona të veçuara. Pa folur këtu që ajo pagë e ulët atyre nuk u del as për të mbuluar shpenzimet e udhëtimit të largët e të përditshëm. Shteti nuk mund ta mbështesë detyrimin e vet tek idealizmi migjenian i mësuesve.

6.    Ngaqë personelli është shumë i reduktuar në numër, mësimi zhvillohet me klasa kolektive. Zhvillojnë mësim bashkarisht në të njëjtën klasë, me të njëjtin mësues, pra në të njëjtën orë, kl. I – IV dhe kl. V-VIII. Kështu dikush duhet të lexojë me zë abetaren, ndërkohë që dikush tjetër, po në atë klasë duhet të zgjidhë problema algjebre, e po të njëjtën gjë dikush tjetër është i detyruar të bëjë edhe mësuesi.

7.    Cilësia e mësuesve është tjetër problem themelor i këtyre zonave. Në pamundësi për të pasur personel të kualifikuar siç duhet, shpeshherë mësues matematike, gjuhe apo historie vijnë e bëhen edhe ata me arsim thjeshtë të mesëm, aspak të profilizuar. Dhe shpeshherë lëndën e jep mësuesi i një lënde tjetër, edhe në sistemin 8-vjeçar.

8.    Zonat e largëta, të cilat janë të detyruara të jetojnë thjesht me ekonomi vetjake janë të detyruara të përballen me izolimin gjeografik, me atë klimaterik, e shpesh edhe me ngujime të kryefamiljarëve si pasojë e gjakmarrjes, janë zona të varfra, ku shkollimi i fëmijëve fatkeqësisht vjen në rend të dytë, pasi parësore është ende mbijetesa në kuptimin e mirëfilltë të fjalës. Për pasojë shkolla për ta ka kosto: libra, lapsa, fletore, pa folur për transportin.

Një tjetër shqetësim i forti yni është edhe braktisja e fshehtë e shkollës, me fjalë të tjera ai fenomen që shoqërohet me dhënien e dëftesave fiktike nxënësve që janë regjistruar, por nuk e ndjekin shkollën. Ky fenomen dikur e nxori në pah këshilltari aktual i Ministrit të Arsimit. Madje u ndërmorr edhe një studim pilot i mbështetur nga OJF, në përfundim të të cilit u botua edhe teksti “Braktisja e fshehtë e shkollave” me autor këshilltarin e lartpërmendur. Sot ky fenomen damtor po kalohet heshtazi nën mantelin e “parashikimeve” për rritje të frekuentim shkollor.

6.    Politikë arsimore e bazuar mbi kërkesën apo mbi ofertën?

Binarët mbi të cilët duhet të lëvizë ky sistem janë konceptuar (madje nuk janë konceptuar, por kanë qëlluar!) krejt të ndryshme nga sho-shoqi. Për pasojë nuk mund të shërbejnë si binarë; për pasojë sistemi nuk mund të bëjë përpara, por mjaftohet të hapë vetiu brazda e monopate prapë sui generis, i shtyrë aspak nga planifikimi paraprak i shtetit , por thjesht e vetëm nga trysnia e popullatës që kërkon të arsimohet. Duke vëzhguar raportin që politika për arsimin e lartë ka krijuar tash me popullatën, mund të thuhet plot gojën se ky është një raport mirëfilli popullist, i cili po e trajton çështjen jetike të arsimimit me të njëjtin papërgjegjshmëri siç po e trajton edhe territorin, edhe pasuritë e përbashkëta, edhe mjedisin e gjtihçka tjetër, bile edhe ligjet. Për pasojë vërehet se politikat e sotme arsimore bazohen vetëm mbi ofertën pasi:

1.    Nuk janë ndërmarrë studime paraprake ekonomike, demografike dhe kulturore, mbi bazën e të cilave të themelohen më pas strategjitë për arsimin;

2.    Çelja e universiteteve dhe e degëve të reja po bëhet pa prognozë dhe udhëhiqet nga një mendësi abuzive prej nomadësh;

3.    Boshti i politikave arsimore nuk rezulton të jetë harmonizimi i mundësive faktike me kërkesat reale, por promovimi i politikave partiake të ditës. Të cilat për vetë mënyrën sesi janë strukturuar këto parti, rezultojnë tepër afatshkurtra dhe kaotike.

7.    Arsimi profesional

Në rang republike maturantët e shkollave profesionale janë afro 4 mijë vetë, kurse ata të së mesmes së përgjithshme 26 mijë vetë; Raporti: më shumë se 1 me 6! Le të vërehen shifrat e vendeve përreth, jo veç në Europë, por edhe në Ballkan, ku raporti synon të jetë i kundërt me tonin. Sakaq ky tregues yni dëfton se Shteti vijon të prodhojë mazhorenë të papunë e të paformuar, të cilët edhe kur nuk munden ekonomikisht, janë të detyruar nga halli të mësyjnë mandej dyert e Universiteteve. Universitetet thjeshtë të liberalizuara, por pa kushte e të pareformuara nuk u japin ç’u duhet. Dhe rrethi damtor ka mbetur po ai, me të gjithë shqiptarët të zënë në çark brenda tij.

Po si është gjendja e shkollave profesionale tek ne?

Krejtësisht e pareformuar, në gjendjen e para viteve 90, thuajse pa asnjë lidhje me zhvillimin e ekonomisë private dhe të shoqërisë së konsumit. Pa as edhe një lidhje me realitetin ekonomik të vendit e as me prirjet e zhvillimit të tij. Për ilustrim mjafton të shihen degët apo kurrikulat e këtyre shkollave dhe vëren menjëherë se ato kanë mbetur si degë krejtësisht të atrofizuara, rudimente të sistemit ekonomik të pronës shtetërore që Shqipëria kish deri në vitin 1990.

Më tej akoma: Të gjitha këto shkolla thuajse nuk kanë asfare bazë materiale. Jo vetëm që nuk janë reformuar kurrikulat, por janë thuajse zero investimet në bazën materiale të këtyre shkollave, që sikundër dihet, bazohen mbi praktikën. Situatë kolapsi që Qeveria Shqiptare rreket ta kapërcejë duke shtuar edhe më kolapsin: duke i dhënë rretheve disa universitete ex-novo, pa kurrfarë cilësie e pa menduar aspak që familjet shqiptare të qyteteve më të vogla dhe të rrethinave rrotull tyre duhet patjetër t’i shpien krejt pinjojt e tyre në universitete për t’iu njohur teorikisht një kualifikim. Sakaq, tregu prodhues privat, ai që nuk se ndërton veç shkresa por kontribuon përditë në mëkëmbjen e nivelit ekonomik të këtyre, detyrohet të punësojnë forca të huaja, pasi nuk ka ku t’i gjejë shqiptarët e profilizuar. Shqipëria nuk e ka këtë “luks”, Shqipëria është e papunë!

***

Gjithsesi evidentimi i krizave dhe i shqetësimeve tëmbledhura në Dialogun tonë me Shqipërinë bart me siguri në vetvete edhe tharmin e zgjidhjes së tyre. Kjo Enciklikë nuk synon të rreshtojë zgjidhjet por të thellojë debatin në kërkim të tyre. Pa kushtëzuar askënd ne lusim gjithkënd që dëshiron ndryshimin e kësaj situate të ndajë me ne shqetësimet dhe idetë e veta. Idetë për të ardhmen. Në adresën arsimi @ps.al ne presim me padurim shprehjen e interesimit tuaj. Faleminderit për vëmendjen!

Komisioni i Partisë Socialiste të Shqipërisë për Arsimin, Kulturën dhe Median.

Fatos Nano të shkruajë Historinë e PS

Partia Socialiste është në një proçes të thellë reformimi ku çuarja deri në fund e këtyre reformave është jetike për të.

Kushdo të ishte drejtues i PS-së nuk mund t’i shmangte këto reforma, por e rëndësishme është shpejtësia e tyre. Lideri i PS, Edi Rama, një politikan modern e serioz arriti të adoptojë një Qëndrim Sovran me objektiva të qarta duke u bërë një model drejtimi.

Ai shpalli dy armiq të shqiptarëve: Varfërinë e tranzicionin të cilat po i lufton me programe e jo me ideologji.

Në zgjedhjen e tij të tretë si kryetar i Bashkisë së Tiranës u sulmua me ligësi si brenda e jashtë partisë. Ju gjetën 101 gjëra tëngjashme me Hitlerin, ju sulmua jeta private. U sulmua Zogu i Zi e zogu i tij e gjethet e fikut rezultuan si gjethe dafine. Në rrugën e tij po dalin pengesa e ajo më e çuditshmja është e ish kryetarit Fatos Nano, që kërkon destabilizimin e PS me ambicie që të bëhej president tre herë radhazi. Duke u nisur nga sjellja e tij politike si kryetar i PS për 15 vite, nuk i mbeti asgjë pa shitur dhe pa blerë. Duke qenë një politikan jo serioz, bëri shumë eksperimente si në parti dhe në qeverisje. Ai përdorte si lavjerrës herë Metën e herë Majkon, fituesin e konsideronte humbës, e humbësin fitues, duke bërë montime dhe çmontime sipas humorit të tij, sigurisht me ndihmën e aleatit të tij të përhershëm z. Sali Berisha. Synimi i tij për të marrë kreun e PS nëpërmjet një pseudo-lëvizjeje, duket i paarritshëm e më shumë të panjohura. Lëvizja e tij s’ka shpirt e Lej Fenët që ka përkrah nuk i japin asaj dinamikë. Fatos Nano nga vetë natyra është dembel dhe asnjë punë nuk e çon deri në fund. Disa nostalgjikëve të merakosur për fitoren e zgjedhjeve të 2009-ës po ju kujtoj se: Partia Socialiste ka fituar shumë beteja elektorale e më kryesoret i ka fituar pa të si: Referendumet për Kushtetutën (1994), 1998 e zgjedhjet e fundit lokale. Përfundimin e lëvizjve së tij do ta gjeni në një thënie të Migjenit: U mbars mali e polli një mi.

N.q.s. z. Arian Çani e këshilloi zotin Nano që të marri me dhunë selitë e PS në rrethe pra duke i pushtuar ato, unë do i sugjeroja z. Nano që të merrej me shkrimin e historisë së Partisë Socialiste duke ruajtur vlerat mureale.

Ruzhdi Duli

Ish kryetar i PS, Malësi e Madhe

Nikë Prroj I kercenuar detyrohet te lere familjen dhe vendin e tij

Ne Shqiperi dhe veçanerisht ne veriun e ketij vendi qe ndodhet ne Europe, por fatkeqesisht shume pak per te mos thene aspak i europianizuar, kalvari i vujatjeve per mjaft prej tyre edhe pse jetojne ne vitin 2007 nuk ka te mbaruar dhe posaçersisht keto vuajtje godasin ende personat qe kane histori te persekutimit komunist ne Shqiperi dhe qe u ndodh nga persekutoret ish komunist , tani te quajtur socialiste, ata qe mund te kene bere lidhje martesore me femra te nje besimi tjeter e tjere. Rasti me i fundit eshte i Nikë Gjon Prroj lindur ne vitin 1964, i cili vetem pak muaj me pare dhe pikerisht me 16 korrik te vitit 2007 eshte detyruar per tu larguar nga Shqiperia per ne ndonje vend tjeter , duke lene dhe gjene me te çmuar familjen nga rreziku qe i kanosej edhe me jeten e tij. Dhe e gjithe kjo tragjedi per kete familje ka si shkak kryesor por edhe shkaqe te tjera zgjedhjet parlamentare te 3 korrikut 2005 ne Shqiperi dhe konkretisht ne zonen elektorale Nr. 2, ku Nikë Prroj i njohur si anetar dhe propagandues i Partise Demokratike qe ne vitin 1993, si rrjelloje edhe e persekucionit te gjate qe kjo familje ka kaluar deri ne vitet 1990 nga regjimi komunist, regjim qe Nikë Prrojn e ka lene edhe pa shkollim. Është përjashtuar nga shkolla në vitin 1983, në Koman, për shkak se në vitin 1944 komunistet kane dashur qe ti pushkatojne edhe babain e tij Gjon Pal Prroj, qe eshte nxjerre para pushkatimit se bashku me Vat Marashin ne Dukagjin ku ata banonin shume vite me pare, ku Vata eshte pushkatuar, megjithese Gjon Prroj shpetoi persekutimi nuk ju nda. Jo vetem kaq, por Nikë Prroj ka patur te burgosur politik edhe dajen e tij Martin Sokol Leka. I ndodhur ne keto kushte Nikë Prroj si çdo here edhe ne zgjedhjet parlamentare te vitit 2005 propagandon Partine Demokratike duke qene edhe vezhgues ne komisionin zonal me 3 korrik te atij viti si perfaqesues i P.D, komision i cili ishte i vendosur ne fshatin Grizhe te komunes Gruemire. Dhe per pasoje me date 04 korrik te vitit 2005 ose nje dite pas zgjedhjeve Nikë Prrojt i ndodh ajo qe nuk pritej, pasi disa persona aktiviste te Partise Socilaiste i dalin ne prite duke e rrahur dhe goditur me sende te forta ne koke, ku i eshte thyer edhe krahu. Në vendin e quajtur “Ura e Vrakës” menjehere eshte derguar dhe shtruar ne Spitalin Rajonal te Shkodres, ku ka qendruar disa dite, duke u detyruar qe te dale edhe pa u mjekuar mire nga spitali nga frika se mos e vrasin, sepse personat qe e kishin goditur kane menduar se e kane lene te vdekur, por fatmiresisht e pasi u mjekua gjate ne fshehtesi te plote ne shtepine e tij i ka shpetuar jeta , por qe gjithnje i kercenohej nga presioni per ta vrare here pas here, ku kerkonin te hakmerreshin per fitimin e Partise Demokratike ne Zonen elektorale Numer 2, e ne ndonje rast edhe sepse eshte i martuar me nje grua te besimit musliman. Ne pamundesi per te levizur lirshem dhe per te punuar duke mos mundur qe te siguroje as te ardhurat me minimale per te mbajtur familjen dhe pas rrezikut per dy vite me radhe qe i kanosej per ti marre jeten, eshte detyruar qe te braktise vendin e tij, bashkeshorten dhe tre femijet duke e kerkuar fatin ne ndonje tjeter shtet demokratik.

Vasel Gilaj

Dashuria mposht kanunin, kanuni u rrezikon jeten

Fatkeqesisht edhe pse jetohet ne shekullin XXI-te ligji mesjetar ose siç njihet ndryshe ne veriun e Shqiperise Kanuni vazhdon qe te kercenoje jete njerezish, ndonese edhe te rinj ne moshe, per shkak te lidhjeve te tyre dashurore dhe njerezore, ku kanuni i mallkuar por ende fuqiplote ne memorien dhe ne mentalitetin e shqiptareve shkel edhe lirite me elementare te te drejtave te njeriut. Dhe rasti me i fundit eshte ai qe ka ndodhur ne Malesine e Madhe dhe konkretisht ne fshatin Lashaj te komunes se Kastratit.

Ngjarja eshte kjo:

E reja Mirela Gjekaj ndonese totalisht pa deshiren e saj fejohet nga prinderit me daten 20.01.1996 me Anton Çekrezin dhe sipas zakonit kanunor me shkuesi ku detyrimisht Mirela duhej qe ta merrte Antonin per burre edhe pse nuk e donte dhe as se kishte njohur me pare. Duke u ndjere mjaft keq edhe ne mes shoqeve te saj, pasi Mirela ishte nxenese ne shkollen e mesme dhe maturante, duke mos ndjere asgje per te fejuarin, po te kihej parasysh edhe diferenca shume e madhe qe ata kishin ne mishe, Mirela filloi qe te mendonte pak e nga pak per prishjen e kesaj fejese, kuptohet ne fshehtesi te plote per te realizuar qellimin e saj. Pasi ishte vene ne kerkim te dashurise se vertete Mirela me daten 30.05.1997 njihet ne kishen e Bajzes me nje te ri malesor te quajtur  Pjerin Bruçaj, menjehere pas njohjes me Pjerinin Mirela vendos qe te prishe fejesen me Anton Çekrezin. Por çuditerisht sapo ajo ua komunikoi kete fakt prinderve dhe vellezerve te saj , per Mirelen filloi kalvari i vuajtjeve sepse ata kurrsesi nuk donin qe te prishej fejesa e bere sipas kanunit nga prinderit e saj. Masa e para qe ata moren ndaj Mireles ishte izolimi ne shtepi, duke e rrahur e kercenuar deri edhe me vrasje nese ajo do ta prishte fejesen, duke u lejuar qe te shkonte vetem diten e diele ne kishe. E ndodhur ne kete gjendje te traumatizuar pas meshes Mirela u shpeton edhe syve te atyre qe e mbikqyrnin, dhe largohet se bashku me Pjerinin ne drejtim te paditur dhe kesaj here me ate qe donte, te riun Pjerin Bruçaj, dhe kjo ndodh me daten 10 qershor te vitit 1997. Dhe me interesantja dhe anti-njerezorja eshte se qe nga ajo kohe edhe pse kane kaluar 10 vite Mirela nuk ka patur asnje komunikim me njerezit e saj me te dashur qe jane prinderit dhe vellezerit, sepse sipas zakonit kanunor ajo vajze duhet vrare dhe se kurrsesi nuk duhet te pranohet ne shtepi, kercenim qe Mirela Gjekes i vjen si nga prinderit Marku e Vitorja dhe vellezerit e saj Pjerini, Gjovalini, Pllumi dhe Nikolini, te cilet kurrsesi nuk e pranojne ne shtepi edhe nga detyrimi kanunor qe ata i kane ish te fejuarit te Mirelen, qe i paten dhene prinderit, fejese te cilen Mirela e prishi, te cilet se bashku edhe me fisin e tij mund te hakmerren ndaj Mireles ne çdo kohe, nese kane kontakte me te. Keshtu pra ende ne Malesine e Madhe edhe pse dashuria e mposht kanunin, kanuni te rrezikon jeten, biles edhe brenda familjes, siç mund t’i ndodhe Mirela Gjekes.

Mesazhet – Rruga për mbijetesë e disa tv – lokale

Kufizohen gjithnjë e më tepër mundësitë e mbijetesës së disa tv lokale në qarkun e Shkodrës. Ekonomia e tregut si kudo është e patolerueshme për fitime informale e si e tillë në disa raste është e papërballueshme për kushtet aktuale. Në kushtet kur nuk funksionon shteti ligjor disa prej pronarëve të mediave lokale e kanë tepër të vështirë për të mos thënë të pamundur të vazhdojnë të mbajnë stafe të kualifikuara gazetarësh dhe operatorësh e për pasojë niveli i tyre në aspektin profesional bie dukshëm, aq sa shifrat e teleshikuesve që e ndjekin zvogëlohen me ritme të frikshme. E përballojnë situatën vetëm ata pronarë mediatikë  që kanë një biznes tjetër privat e televizioni kthehet vetëm në shërbim të atij biznesi pa menduar në asnjë rast se ai i përket publikut dhe shihet e vlerësohet si dritare informimi për një komunitet të caktuar. Në një situatë të tillë pronarët e mediave përpiqen të gjejnë zgjidhje e rrugë të reja për të mbuluar shpenzimet të cilat gjithsesi mbeten jo efikase dhe që nuk garantojnë vazhdimësinë e një aktiviteti normal. Për më tepër mjaft prej pronarëve duhet thënë se përveç pasionit e dëshirës për të mbajtur një media lokale nuk ka