Gjatë dy javëve në Malësinë e Madhe

Bashkia e Koplikut financon AMC dhe VODAFONIN

E çuditshme, por e vërtetë. Bashkia e qytetit të Koplikut ka plot 6 vite që ndihmon AMC-në dhe Vodafonin, ndonëse duhej që të ishin këto kompani që do ta bënin një veprim të tillë për bashkinë e varfër të Koplikut, por ja që ndodhka që edhe i varfri të ndohmojë të pasurin, në këtë rast edhe kompanitë më të njohura telefonike në botë siç është Vodafoni. Dhe pikërisht këtë e kanë bërë dhe vazhdojnë ta bëjnë edhe tani drejtuesit dhe administrata e bashkisë së qytetit të Koplikut, të cilët pavarësisht nga vendimet që ka marrë këshilli bashkiak për vendosjen e taksave, ka 6 vite që nuk u kanë marrë dy antenave të AMC dhe VODAFONIT të vendosura në qendër të qytetit të Koplikut, taksen për dy milion lekësh të vjetra në vit, që këto kompani duhet që të paguajnë në arkën e bashkisë Koplik, fakt që ka ndodhur edhe për vitin 2007, që do të thotë se AMC dhe VODAFONE, që një zot e di se kush jua ka dhënë të drejtën e vendosjes së antenave aty ku i kanë, i detyrohen bashkisë së Koplikut 12 milion lekë të vjetra. Ndërkohë që mbyten në taksa ata që shesin qoftë edhe qebab,dhe sponsorizohen AMC-ja dhe Vodafoni.

Mehdi Duli shkruan librin e katërt

Këto ditë intelektuali koplikas Mehdi Duli, i cili prej 32 vitesh ushtron profesionin e nderuar të mësuesit, ka shkruar dhe botuar librin e katërt të tij, të titulluar “Bijtë tanë”, duke evokuar për jetën dhe historinë e 3 koplikasve, Sejdi Fili, Zek Zeneli (Duli) dhe Faik Bajraktari. Autori i këtij libri në parathënien e librit të tij më të fundit në mes tjerash shkruan se: mbi gjithçka këtë libër e ndjeva si obligim moral që ta shkruaj për qytetin e Koplikut, si qendër e banuar prej 2400 vitesh. Libri “Bijtë tanë” portrete letrare është interesant dhe dallohet veçanërisht për vërtetësinë jo vetëm për jetën dhe ato që lanë pas tre bijtë e Koplikut Sejdi Fili, Zek Zeneli (Duli) dhe Faik Bajraktari, por edhe për ngjarjet historike që kanë ndodhur dhe që kanë lidhje me qytetin e Koplikut.

Mbërrijnë në Koplik 32 kabina elektrike

Në kuadër të investimit që është duke u kryer nga Keshi në territorin e fshatit Bogiq të komunës Qendër në afërsi të qytetit të Koplikut për ndërtimin e nënstacionit elektrik 20 kilovoltësh, investim që kap një vlerë prej 4 milion eurosh dhe që do të zgjidhë përfundimisht problemin e furnizimit me energji elektrike për qytetin e Koplikut dhe të disa fshatrave përreth që janë në territorin e komunës Qendër, meqenëse nënstacioni që është duke u ndërtuar do të lidhet edhe me linjën ndërkombëtare elektrike të Malit të Zi. Prej ditësh në qytetin e Koplikut, firma kroate Konçar që kryen punimet ka sjellë 32 kabinat trasformatore, të cilat do të vendosen në vendet e parashikuara. Kabinat janë të montueshme dhe secila prej tyre ka transformuar të një fuqie 250 kva. Një kabinë peshon 8050 kg dhe janë prodhim i vitit 2007. Kabina janë vendosur në territorin e qytetit të Koplikut, në afërsi të nënstacionit elektrik ekzistues, në pritje të vendosjes në vendin e caktuar.

Gazeta “Malësia” së shpejti në SHBA

Gazeta “Malësia” tirazhi i së cilës rritet nga numri në numër përveç tregtimit mediatik në të gjitha pikat e shitjes së shtypit të shkruar si në Tiranë, Lezhë, Shkodër, Koplik, Bajzë, Tamare, Shkrel, Gruemirë, në Tuz në Mal të Zi e tjerë si dhe në internet në të gjithë botën, shumë shpejt do të mbërrijë edhe në SHBA, pas kërkesave të shumta të malësorëve që punojnë e jetojnë atje. Dhe konkretisht vendet ku gazeta “Malësia” do të mbërrijë do të jenë New York dhe Detroit, sipas kontratavet të lidhura dhe bisedimeve të janë bërë me personat e interesuar. Nga dita e daljes së çdo numri gazete, gazetat që do të postohen për në Amerikë do të mbërrijnë brenda 5 ditësh duke u gjendur në pikat e shitjes së librave dhe gazetave në gjuhën shqipe dhe të dielave në ambientet kishtare ku mblidhen shqiptarët dhe posaçërisht malësorët.

Opo – sita

Edhe pse në pamje të parë duket se lufta në mes socialistëve të Edi Ramës padyshim më të shumtë në PS dhe atyre të Nanos që kohët e fundit janë duke u matur se nga do t’u bjerë më mirë. Kjo luftë ka rënë disi dhe kjo ndodhi menjëherë pas mitingut Anti-Nano të ramistëve dhe përkrahësve të tij, i cili së bashku me të vetët tregoi mbështetjen që ka duke i bërë Fatos Nanos presion e jo vetëm kaq, po edhe filloi marrëveshjen dhe bashkëpunimin me mazhorancën për reformat, duke ja hequr Nanos edhe atë shans, duke e situr aq sa mundet Partinë Socialiste ashtu siç ka premtuar. Mirëpo nga ana tjetër mbeten ende mister edhe lëvizjet që do të bëjë Fatos Nano në të ardhmen, i cili nëse nuk do ta marrë pjesën që i takon në PS, kërcënon me krijimin e partisë së re. Ndaj me të drejtë socialistët këtë periudhë ose proçes që po ndodh në PS nuk e quajnë opozitë, por opo-sitë, pasi rreziku Nano qëndron evident. Dhe dëshmi për këtë janë disa telefonata dhe mesazhe që Edi Rama u ka dërguar disa nanoistëve edhe në M. Madhe, duke u përpjekur që t’ja rrëmbejnë Nanos të vetët. Gjithsesi Edi Rama me shpatë dhe Nano me marifete vazhdojnë opo-siten.

Demokratët malsorë festojnë ditëlindjen e Partisë së tyre

Qindra antarë dhe simpatizantë të Partisë Demokratike,drejtues të pushtetit vendor dhe drejtues të institucioneve shtetërore, kryetarë të Partive aleate (bashkëqeverisëse) e tjerë kanë marrë pjesë në festimin e 17 vjetorit të krijimit të Partisë Demokratike në Malësi të Madhe. Këtë ceremoni festive ku e pranishme ka qenë edhe Kryetarja e Parlamentit Shqiptar, njëkohësisht edhe Nënkryetare e PDSH, zonja Jozefina Topalli e ka çelur Kryetari i Degës së Partisë Demokratike M. Madhe, zoti Gjovalin Veshtaj, i cili ka falenderuar të gjithë demokratët malsorë për kontributin e dhënë gjatë 17 viteve. Veçanërisht zoti Veshtaj ka vlerësuar fitoren e arritur nga Demokratët dhe aleatët e tyre në zgjedhjet lokale të vitit 2007. Zonja Topalli në fjalën e saj, përveç urimit për ditlindjen e Degës së PD-së M. Madhe, dhe mirnjohjes që ajo shprehu për demokratët malsorë, foli për sukseset e qeverisjes “Berisha” gjatë dy viteve që lamë pas, si dhe premtoi për reformat dhe ritmet e zhvillimit të Shqipërisë në vitet e ardhshme. I pranishëm në festën e demokratëve ka qenë edhe deputeti i Malësisë z. Paulin Sterkaj, që tashmë është pjesëtar i grupit parlamentar të Partisë Republikane, aleate qeverisëse e Partisë Demokratike. E veçanta e këtij festimi ka qenë prania e drejtuesve të Partive të Majta opozitare të M. Madhe, si kreu i socialistëve Hysen Hysaj, Kryetari i LSI, Sytki Ndrecaj, ai i Socialdemokratëve Besnik Hasaj dhe i Partisë Demokracia Sociale, Shyqyri Zeka. Prania e drejtuesve të partive opozitare në këtë eveniment festiv ka sjellë një risi për politikën e Malësisë së Madhe, çfarë tregon një emancipim bashkëkohor të malësorëve.

Demokratët nisin fushatën

Rikthimi i festimit të ditës së formimit të PD në M. Madhe pasi prej disa vitesh manifestime të tilla nuk janë bërë dhe pikërisht që në vitin 2000, shkëputjet që kanë ndodhur për shkak të atyre humbjeve që demokratët kanë pësuar në vitin 2003, si dhe në vitin 2005 ka bërë që demokratët malsorë të kryesuar nga z. Gjovalin Veshti që pas zgjedhjeve parlamentare të 2005-ës, nën drejtimin e të cilit e djathta dhe PD-ja në M. Madhe dhe për herë të parë fitoi të gjashtë njësitë administrative të Malësisë. Ky manifestim ka ndikuar ndjeshëm në nisjen e fushatës si për deputet meqenëse që tani kanë nisur që të lakohen emra, përfshi edhe deputetin aktual Sterkaj, që ka gjetur një rast shumë të mirë për t’u thënë demokratëve malësorë se “Ja ku jam”. Ashtu edhe për fushatën brenda PD-së, kur dihet se demokratët në vitin 2009 do të kenë zgjedhjet në parti, dhe ku edhe këtu ka nisur lakimi i emrave që do të rivalizojnë për të marrë drejtimin e partisë më të madhe të Malësisë. Megjithatë pretendimet për këto vende në festën e PD-së veçse janë ngrënë sysh njëri me tjetrin.

Kelmendasit presin traktorin e parë

Një ndër kërkesat kryesore dhe që padyshim do të sillte edhe zgjidhjen afatgjatë për zhbllokimin e rrugës nga reshjet e borës në komunën malore të Kelmendit, kërkesë e bërë publike nga kryetari i kësaj komune, demokristiani Ndue Lelçaj, është dhënia nga qeveria e një traktori për këtë komunë, traktor që sipas z. Lelçaj do të mbante hapur kryesisht aksin rrugor Selcë – Vermosh, që është edhe aksi më problematik në këtë komunë, traktor i cili duhet që të funksionojë dhe të qëndrojë gjatë të gjithë vitit në Kelmend, pasi do të shërbente jo vetëm për periudhën e dimrit, por edhe në stinët e tjera për riparim rrugësh. Tjetër kërkesë ka qenë furnizimi me skorie duke u kaluar disi në plan të dytë furnizimi me ushqime, që të mos ndodhë si vitet e tjera – ka thënë Lelçaj – që silleshin traktorët vetëm për disa muaj dhe që nuk punonin, ndërkohë që edhe me ushqimet është manipuluar, për të cilat në kohë emergjence ka deklaruar Lelçaj, duhet të jepen para sepse ato gjinden tek privatët, veprim që do të ulte edhe shpenzimet.

Paulin Sterkaj, strehim politik tek e djathta

Përkujtimi festiv që demokratët e Malësisë së Madhe i bënë 17 vjetorit të krijimit të Partisë Demokratike në M. Madhe me plot gojë mund të thuhet se demokratëve u ka sjellë dy gëzime në një ditë, mbasi përveç festës që ata kanë bërë në përkujtim dhe në nderim të 17 vjetorit të krijimit të PD-së në Malësi dhe që me të drejtë duhet thënë se ka qenë me një pjesëmarrje mjaft të lartë, demokratët malësorë në veçanti dhe të djathtët në përgjithësi janë bërë zyrtarisht me deputetin e tyre 30 muaj pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2005. Dhe kjo ka ndodhur mbas largimit të deputetit Sterkaj nga grupi parlamentar i socialistëve, i cili i është bashkuar grupit parlamentar të republikanëve, aleate e koalicionit qeverisës. Dhe këtë e ka vërtetuar më së miri prania e Paulin Sterkës në podiumin festiv të demokratëve, duke u lënë të nënkuptohet, ndonëse jo me zë dhe me fjalime, se Paulin Sterkaj i divorcuar nga Partia Socialiste për dy vite që i kanë mbetur këtij mandati, do të jetë deputet i së djathtës malësore.

Pika turistike e Razmës kërkon drejtësi

Pika turistike e Razmës në komunën e Shkrelit e shpallur si e tillë që në vitin 1957 kohë kur qeveriste Partia e Punës e Shqipërisë dhe që asokohe bëri edhe shpronësimet, ndërkohë që ndërtimet në Razëm, kishin nisur që në vitin 1935 nga tregtarët e njohur shkodranë të asaj kohe. Pavarësisht se që nga ajo kohë kanë kaluar shumë vite, edhe pse pas vitit 1990 prona thuhet se ka shkuar tek i zoti, një gjë e tillë në Razëm nuk ka ndodhur sa dhe si duhet, për shkak të grabitjes së pronave, dukuri që në pikën turistike të Razmës vazhdon prej afro 20 vitesh. Ndërsa pronarët e trojeve dhe tokave në Razëm enden prej vitesh nëpër dyert e gjykatave tona të korruptuara, të cilët rrinë duke u marrë para sa njërës palë sa tjetrës, të ndihmuar edhe nga disa avoketër që paratë e fituara t’i ndajnë me gjyqtarët. Dhe nuk ka se si ndodh ndryshe kur dihet por nuk veprohet se në Razëm kanë zënë troje pushtetarë e qeveritarë prej afro 2 dekadash, dhe që fatkeqësisht vazhdojnë. Prandaj sa nuk janë shkaktuar probleme sociale e biles edhe viktima Razmës i duhet dhënë ajo që i takon, drejtësia.

10 nxënës të ngujuar në M. Madhe

Sipas të dhënave zyrtare të marra pranë Zyrës Arsimore të Malësisë së Madhe konstatohet dhe rezulton se aktualisht në M. Madhe janë 10 nxënës të ngujuar për shkak të gjakmarrjes. Dhe ata janë nga mosha 10 deri në 16 vjeç, mbasi ligjërisht kjo është edhe mosha që Zyra Arsimore duhet që të trajtojë me mësimdhënie, gjë që e kryejnë me përgjegjësi dhe rregullsi dy mësues me kuotë të plotë dhe tre mësues me kuotë të pjesshme të cilët 10 nxënësve të ngujuar u japin mësim në shtëpitë e tyre ku ata qëndrojnë të ngujuar. Gjithnjë sipas të dhënave të marra pranë Zyrës Arsimore të M. Madhe shpërndarja e nxënësve të ngujuar është: Komuna Gruemirë ka 5 nxënës të ngujuar, Shkreli nuk ka, komuna Kastrat 4 nxënës të ngujuar, Komuna Kelmend 1, Bashkia dhe Komuna Qendër nuk kanë. Sipas informacionit të marrë kësaj kategorie nxënësish siç janë të ngujuarit shteti i ka kushtuar një vëmendje të veçantë.

SIDA kërcënon malësorët

Sipas statistikave botërore, 15 mijë njerëz në ditë infektohen nga HIV, 5 milion infektohen në vit, 40 milion njerëz janë të prekur, rreth 3 milion vdesin në vit.

Sipas një burimi të afërt me këtë kategori të sëmurësh dhe që nuk dëshiron të identifikohet, por duke u shprehur dakord me publikimin e këtij shqetësimi që do të bëjë gazeta “Malësia” janë dhjetëra malsorë kryesisht meshkuj, por nuk mungojnë as femrat që vuajnë me Aids ose siç njihet ndryshe Sida, sëmundje kjo vdekjeprurëse që transmetohet nëpërmjet marrëdhënieve seksuale me persona të infektuar, shiringat e papastra dhe tek fëmijët e tjerë.

Gjithnjë sipas burimit në fjalë dhe që është punonjës i shëndetësisë nuk është rastësi që Sida në M. Madhe tani ka filluar që të shfaqet dukshëm kur dihet se me vite me radhë deri në vitin 2004, për afro 10 vite në M. Madhe kanë valuar, qëndruar dhe transportuar një numër shumë i madh prostitutash me të cilat mosha të ndryshme e veçanërisht të rinj asokohe rreth të njëzetave e tani në moshë 30-40 vjeç kanë kryer marrëdhënie seksuale me to dhe tani në fshehtësi të plotë ata mjekohen dhe luftojnë sëmundjen e shekullit Aids. Alarmi është dhënë.

Sipas statistikave botërore, 15000 njerëz në ditë infektohen nga HIV, 5 milion infektohen në vit, 40 milion njerëz janë të prekur. Rreth 3 milion vdesin në vit.

2007-a solli në M. Madhe 12.7 km rrugë të asfaltuara

Në të pesë komunat si dhe në bashkinë e qytetit të Koplikut në M. Madhe për vitin 2007 rezulton se janë asfaltuar 12.7 km rrugë automobilistike, të dhëna këto zyrtare të nxjerra në fund të vitit 2007, dhe konkretisht vendin e parë e zë komuna e Gruemirës me 5 km rrugë të asfaltuar, pastaj vjen komuna Qendër me 3.1 km, komuna Kastrat me 2.1 km rrugë të asfaltuara, komuna Shkrel me 1.5 dhe bashkia e Koplikut me 1 km. Pra gjithsejt konstatohet se viti 2007 në M. Madhe ka sjellë asfaltimin e 12. 7 km rruge automobilistike, kryesisht në fshatra dhe me një shpërndarje gjeografike pothuajse në të gjithë M. Madhe. Sipas specialistëve të ekonomisë dhe të vetë banorëve po të kihet parasysh se pushtetarët lokalë në M. Madhe si në të gjithë vendin tonë, kanë punuar 8 muaj për vitin 2007, asfaltimi i 12. 7 km rruge konsiderohet si i kënaqshëm edhe pse në këtë drejtim mbetet shumë punë për të bërë.

Pushtetarët e Malësisë kanë harruar militantët e Partisë Demokratike

Intervistë me N/Prefektin Shyqyri Bajraktari

Njëri ndër themeluesit e degës vendore të Partisë Demokratike në vitin 1991, anëtar i Kryesisë së kësaj Partie në rrethin e Malësisë, prej një viti Nënprefekt dhe kryetar i Partisë Demokratike për qytetin e Koplikut, ish sekretar i degës së P.D. për M. Madhe, zoti Shyqyri Bajraktari realisht është ndër njerëzit e fuqishëm dhe me mbështetje të gjërë në trevën e Malësisë. Ai ka pranuar të “rrëfehet” për gazetën Malësia.

Gazeta “Malësia”: Zoti Bajraktari. Prej një viti jeni Nënprefekt i trevës së Malësisë. Si ndjeheni në këtë detyrë dhe a është ky pozicioni juaj i preferuar pas ardhjes në pushtet të Partisë Demokratike.

Përgjigje: Fillimisht dua t’ju përshëndes si staf për ribotimin e gazetës “Malësia” dhe misionin tuaj fisnik për përjetësimin dhe pasqyrimin e vlerave të trashëguara e ato të ditëve të sotme në trevën e Malësisë e kudo në qarkun e Shkodrës. Ndërsa duke ju falenderuar për intervistën mund t’ju them sinqerisht posti i Nënprefektit është një detyrë e respektuar dhe bëj të gjitha përpjekjet për të kontribuar në afirmimin e vlerave më të mira intelektuale e drejtuese që asnjëherë nuk i kanë munguar kësaj treve. Posti që mbaj nuk përmban fuqi ekzekutive por gjithsesi krijon lidhje të qëndrueshme e të përhershme me Prefektin dhe strukturat qendrore të kabinetit qeveritar. Për mua nuk ka poste apo funksione të preferuara, por përkushtim dhe ndërgjegjësim për t’i kryer ato me devotshmëri dhe brenda kornizave ligjore të shtetit.

Gazeta “Malësia”: Zoti Bajraktari, pas ardhjes në pushtet të Partisë Demokratike vihet re një dukuri jo shumë normale në rrethin e Malësisë. Disa parti të vogla ose miniparti kanë arritur të vihen në krye të disa prej ndërmarrjeve e institucioneve kryesore të rrethit, kur në fakt një përgjegjësi të tillë para elektoratit duhej ta mbante Partia Demokratike, cili është komenti juaj?

Përgjigje: Kjo nuk është vetëm pyetje e juaja, por një shqetësim qytetar. Unë personalisht nuk e quaj normale një ndarje të tillë të pushtetit, por gjithçka ka ndodhur si pasojë e koalicionit në qendër. Anormaliteti qëndron jo te kualicioni në kabinetin qeveritar, por tek oreksi i drejtuesve të atyre partive të vogla për të përfituar gjithshka nga qendra deri në bazë. Kështu ka ndodhur që jo vetëm drejtuesit kryesor por edhe nëpunësit e punonjësit e thjeshtë të atyre ndërmarrjeve dhe institucioneve të vendosen të atyre forcave politike, duke mënjanuar haptas përfaqësuesit e partisë demokratike, të cilët me të drejtë ndjehen disi të mënjanuar e të braksitur nga forca e tyre politike.

Gazeta “Malësia”: A parashikoni të ndreqni diçka për periudhën që ka mbetur deri në zgjedhjet e vitit 2009?

Përgjigje: Jo vetëm unë, por tashmë dhe gjithë opinioni i këtushëm qytetar e ndjen që Qeveria shqiptare ka kthyer vemendjen e saj nga veriu i vendit. Vëreni çfarë po ndodh me investimet në kryeqendrën e veriut dhe kuptoni angazhimin e përgjegjshëm të këtij kabineti. Nga natyra unë nuk jam shumë euforik, por gjithsesi nuk mund të mos shprehem me nota optimiste për punën e përkushtimin e qeverisë shqiptare gjatë dy viteve të fundit. Për më tepër mund t’ju sjell në vemendje investimet që po kryhen në nënstacionin e Palvarit, ujësjellësin e qytetit të Koplikut, aksin rrugor Dedaj – Bogë, autostradën Shkodër – Hani i Hotit dhe parkun industrial në afërsi të Bashkisë të cilat do ta përmirësojnë dukshëm infrastrukturën e zonës dhe jetesën e banorëve të nënprefekturës së Malësisë.

Gazeta “Malësia”: Zoti Bajraktari, si i keni marrëdhëniet me pushtetin vendor në nënprefekturën e Malësisë?

Përgjigje: Më se normale e korrekte. Ai pushtet është totalisht përfaqësues i forcave të djathta e në këtë këndvështrim edhe bashkëpunimi është më efikas e në shërbim të komunitetit që i ka zgjedhur.

Gazeta “Malësia”: Po me Kryetarin e Bashkisë, zotin Ramadan Lika? A keni një farë zilie për postin që mban ai, pasi fare mirë mund të ishit ju në atë detyrë.

Përgjigje: Me zotin Lika si Kryetar i Bashkisë kam marrdhënie pune shumë të mira dhe komunikim tepër korrekt. Sa herë që është e nevojshme shkëmbejmë mendime dhe hedhim idej të cilat i shërbejnë përmirësimit të mëtejshëm të drejtimit dhe zhvillimit në kryeqendrën e malësisë. Ndërsa për pjesën tjetër të pyetjes ju them sinqerisht se nuk kam kurrfarë zilie apo qefmbetje. Rëndësi ka që kreu i bashkisë përfaqëson Partinë Demokratike dhe është tepër i ndërgjegjshëm e i përkushtuar në kryerjen e detyrës.

Gazeta “Malësia”: Zoti Bajraktari, asnjë vërejtje nuk keni për punën e drejtuesve të njësive të qeverisjes vendore apo krerëve të institucioneve deri ditën e sotme.

Përgjigje: Normalisht që jo gjithçka shkon mirë e gjithmonë ka vend për përmirësime jo vetëm tek drejtuesit e njësive të qeverisjes vendore apo krerët e institucioneve, por edhe në detyrën e nënprefektit. Ajo që dua të shpreh dhe që realisht është kthyer në shqetësim është fakti që në disa njësi të qeverisjes vendore nuk janë rekrutuar në punë përfaqësuesit e Partisë Demokratike. Ata me të drejtë ndjehen të braktisur e të indinjuar kur shohim administratat e atyre njësive dhe institucioneve me njerëz të Partisë Socialiste e disa partive të tjera të vogla që realisht nuk kanë dhënë kurrfarë kontributi në rikthimin në pushtet të Partisë Demokratike. Një fenomen i tillë është me pasoja për fatet e mëtejshme të Demokracisë dhe urgjentisht duhet ndërhyrë aty ku është e mundur për rikthimin e normalitetit. Por kjo në asnjë rast në dëm të perfeksionimit dhe profesionalizimit të administratës shtetërore, pasi në radhët e partisë demokratike ka mjaft njerëz të ditur e të përkushtuar në çuarjen përpara të reformës për demokratizimin e mëtejshëm të jetës së vendit. Në vijim të kësaj ideje dua të theksoj edhe faktin se disa njësi të qeverisjes lokale apo dhe institucione shtetërore në nënprefekturën e malësisë vuajnë nga shkalla e ulët e arsimimit e vullneti në kryerjen e detyrës së ngarkuar, praktikë që duhet të marrë fund brenda një periudhe tepër të shkurtër.

Gazeta “Malësia”: Zoti Bajraktari, ju jeni dhe kryetar i Partisë Demokratike në qytetin e Koplikut dhe anëtar i Kryesisë së kësaj partie për rrethin e Malësisë. Si mendoni a është realisht në funksion kjo parti vitet e fundit?

Përgjigje: Realisht duhet thënë se me fitoren e pushtetit puna e mëtejshme e strukturave të partisë reduktohet ndjeshëm. Kjo pasi tashmë është realizuar aspirata për marrjen e pushtetit dhe e gjithë puna më pas orientohet për ndërtimin e një administrate shtetërore të specializuar dhe efektive në pëmbushjen e premtimeve të fushatës elektorale. Kjo situatë është e pranishme në të gjithë vendin dhe s’ka si të jetë ndryshe edhe në qytetin e Koplikut. Megjithatë mund të them që jemi të vetëdijshëm për detyrën tonë dhe në asnjë rast nuk kemi rënë pre e euforisë që të sjell qenia në pushtet. Por në kuadër të përgjitshëm kam mendimin se nuk është normale që Dega vendore e Partisë Demokratike në rreth të vazhdojë të drejtohet nga një kryetar i komanduar. Tashmë është tejkaluar situatë emergjente dhe është jashtë çdo sensi që të mos bëhet konferenca e parakohshme e partisë dhe zgjedhja në mënyrë demokratike e strukturave të reja drejtuese. Në shkallë nënprefekture.

Gazeta “Malësia”: Zoti Bajraktari, deri ku shkojnë ambicjet tuaja për drejtimin e Partisë Demokratike apo në strukturat e pushtetit lokal e qendror. A do të jeni ju njëri ndër kandidatët për kreun e degës së Partisë Demokratike të rrethit?

Përgjigje: Unë realisht jam i vlerësuar maksimalisht nga Partia Demokratike dhe Qeveria Shqiptare dhe si i tillë mund t’ju them me sinqeritet se asnjëherë nuk mund t’i shmangem asnjë angazhimi apo funksioni që shkon në favor të forcimit të strukturave të Partisë dhe atyre të pushtetit. Gjithmonë do të jem aktiv dhe i përkushtuar në përmbushjen e detyrimeve të mia i vëmendshëm e kritik për ato gjëra që bëhen jo mirë në forcen politike së cilës i përkas.

Gazeta “Malësia”: Zoti Bajraktari, institucioni që ju drejtoni edhe pse është tepër i rëndësishëm përsëri nuk ka kurrfarë “hije” shtetërore dhe pavarësisht përkushtimit tuaj përsëri nuk të mbush me shpresë e besim se prej aty mund të kryhet diçka e mirë në shërbim të komunitetit. Flas për ambientet ku aktualisht ushtroni detyrën.

Përgjigje: Jemi në bisedime me qeverinë shqiptare dhe besojmë se shpejt do të na jepet e drejta të ndërtojmë ambjente të reja jashtë ndërtesës aktuale për institucionin e nënprefektit. Një hap i tillë do të krijojë edhe kushte me optimale për një përmirësim të mëtejshëm të shërbimeve në favor të banorëve të trevës së Malësisë.

Gazeta “Malësia”: Ju jeni dhe anëtar i Këshillit të Bashkisë së Koplikut. E lashë me qëllim pyetjen të fundit. Cili është vlerësimi juaj për punën e derisotme të këtij këshilli dhe a mendoni se disa herë bëhen përpjekje për pengimin e aktivitetit normal të kreut të bashkisë.

Përgjigje: Unë nuk mendoj se këshilli ka shfaqur tentativa të njëanshme për të krijuar pengesa artificiale në punën e kryetarit të Bashkisë. Përkundrazi mund t’ju them se ka patur një vlerësim kolegjial dhe sipas aftësive nga të gjithë këshilltarët të cilët me problemet që ngrejnë dhe diskutimet të bëjnë i shërbejnë përmirësimit të punës nga administrata e bashkisë. Megjithatë unë jamë për atë që këshilli vazhdimisht të jetë kritik për punën e aparatit, por gjithmonë me idenë dhe mendimin që kreu i bashkisë të ndjehet i përkrahur e mbështetur totalisht në funksionin e tij për realizimin me sukses të angazhimeve të tij elektorale dhe politike.

Gazeta “Malësia”: Zoti Bajraktari, ishte kënaqësi komunikimi me ju. Ju faleminderit për prezencën tuaj sot në faqet e gazetës “Malësia” dhe suksese në angazhimin tuaj politik dhe në detyrat shtetërore.

Përgjigje: Ju faleminderit juve bashkë me urimin që gazeta juaj të vazhdojë të mbetet një dritare e paanëshme informimi, një tribunë e mendimit të pavarur intelektual gjithmonë në shërbim të paqes, harmonisë e mirbesimit të njerëzve në trevën e malësisë e qarkun e Shkodrës.

Intervistoi: R. Ymeri

Çfarë sollën sofrat e fundvitit në trevën e Malësisë?

Shumë lek për organizatorët, nivel të ulët artistik, humor të skajshëm banal dhe shumë indeferentizëm nga opinioni qytetar

Treva e Malësisë nuk i ka shpëtuar traditës së krijuar vitet e fundit për organizimin e sofrave të fundvitit. Ato në vetvete janë më shumë produkt i oreksit të disa personave për të përfituar pak para pa shumë mund në vitin që mbyllet sesa organizime të mirëfillta me karakter artistik me synimin për të thyer disi monotoninë e skajshme të përcjell në vijimësi një vit kalendarik në aspektin kulturor në trevën e malësisë. Po çfarë panë realisht teleshikuesit në netët e ndërrimit të viteve nga televizioni lokal që i transmetoi besnikërisht e pa kurrfarë censure artistike sofra të tilla që u reklamuan bujshëm qysh në ditët e para të dhjetorit të kaluar, vetëm emrin kishin sofra (një shprehje e huazuar turke), pasi në tërësi paraqiteshin të rinj e të reja, kryesisht emigrantë të ardhur me rastin e festave, që kishin mbushur disa prej lokaleve të njohura që kërcenin e hidhnin pa menduar një pjesë të kursimeve të tyre mbi kokat e artistëve interpretues që me britma histerike, lëvizje të çakorduara ritmike e copa të zbuluara të mishit të bardhë përpiqeshin mundishëm të ndiznin atmosferën festive që gjithsesi mbetej në parametra jo të dëshirueshme. Shto pastaj një humor tepër banal e të papranueshëm për banorët e trevës së malësisë, i cili për asnjë rast nuk arriti të jetë i natyrshëm e me nivel për të fituar admirimin  dhe duartrokitjet e publikut të pranishëm, i cili së bashku me mënynë e ushqimit duhej pa dëshirë të kënaqej edhe me “çorbën” koncertale festive që enkas kishin servirur organizatorët e tyre. Ishte vërtet qesharake skena kur një këngëtar interpretues i sjellë nga kryeqyteti apo rreth tjetër i vendit sapo përfundonte lëvizjet e buzëve dhe trupit sipas muzikës së dixheit, merrte paratë e premtuara dhe gati fshehurazi nisej drejt një tjetër sofre në treven e Malësisë. Një panoramë e tillë ka qenë thuajse e njëjtë në të gjitha sofrat e organizuara në trevën e Malësisë. Ndërsa humoristët dhe këngëtarët ishin të njëjtë, dallimet ishin vetëm tek pjesëmarrësit, lokalet dhe organizatorët. Televizioni lokal për nga niveli i regjistrimit dhe interpretimit ka qenë thuajse i barabartë me nivelin artistik të asaj që sollën sofrat, ndërsa teleshikuesit natyrshëm, janë ndjerë të fyer nga ajo që demostrohej si arritje, si progres, si vlerë artistike dhe kulturore e një treve, tradita e së cilës është thellësisht më shqiptare, më patriotike e më vitale se ajo që ju servir në netët e ndërrimit të viteve. Në fundin e këtij shkrimi të shkurtër nuk mendojmë se jemi ne ata që mund ta themi me kompetencë vlerësimin për organizime të tilla, por i sollëm këto rreshta me dëshirën që në të ardhmen organizime të tilla të jenë argëtuese, më autoktone, më artistike dhe më shqiptare larg vulgaritetit, britmave, lakuriqësisë e imitimeve sllave që në tërësi nuk ju bëjnë nder as organizatorëve që menduan të pasuroheshin me sofrat e fundvitit...

“Malësia”

Kanë ndodhur gjatë 2007 në M. Madhe

1.     - Deputeti Paulin Sterkaj braktisë Partinë Socialiste dhe i bashkëngjitet grupit parlamentar republikan.

2.     - Partia Socialiste për herë të parë ka humbur të gjitha njësitë administrative në M. Madhe.

3.     -  Në vitin 2007, në M. Madhe kanë ndodhur 2 vrasje dhe 1 vetëvrasje.

4.     -  Gjatë vitit 2007 në M. Madhe janë ndërruar 2 shefa komisariati.

5.     -  Shyqyri Bajraktari është emëruar N/Prefekt i Malësisë së Madhe.

6.     -  Hysen Hysaj është zgjedhur koordinator i artisë Socialiste për Malësinë.

7.     -  Ramadan Likaj është zgjedhur Kryetar i Bashkisë së qytetit të Koplikut.

8.     -  Është ribotuar gazeta “Malësia”.

9.     -  Për herë të parë Partia Demokristiane qeveris një komunë në M. Madhe dhe ajo është Komuna e Kelmendit.

10.  -  Sami Zekaj është zgjedhur kryetar i Këshillit të Bashkisë Koplik.

11.   - Rifat Ymeri është larguar nga TV Kopliku.

12.   - Luc Rushaj është emëruar Drejtor i Shëndetit Publik.

13.   - Valentin Popaj emërohet drejtor i Stacionit Hekurudhor të Bajzës.

14.   - Ramiz Alia ka vizituar Malësinë e Madhe.

15.   - Marinela Nicaj është zgjedhur “Mis Bjeshka” 2007.

16.   - Në Komunën Gruemirë janë asfaltuar 5  km rrugë.

17.   - Kanë dhënë dorëheqjen shefi i Financës së Bashkisë Koplik, dhe Nën/Kryetari i Këshillit të kësaj bashkie.

18.   - Në Komunën Qendër janë asfaltuar 3.1 km rrugë.

19.   - Kanë nisur punimet për rikonstruksionin e ndërtesës së Bashkisë Koplik, për asfaltimin e rrugës në hyrje të shkollës 9-vjeçare, si dhe për asfaltim e 1 kilometri rrugë në lagjen Mehaj po të qytetit të Koplikut    kapin një vlerë prej 260 milion lekësh të vjetra.

20.   - Është hequr nga puna kryetari i Partisë L.S.I. Sytki Ndrecaj.

21.   - Në Komunën Kelmend janë rikonstruktuar 4 ura dhe 1 ujësjellës.

22.   - Janë 68 bursa për nxënësit dhe studentët. Nga këto 23 të larta.

23.   - Në Komunën e Shkrelit janë investuar 220 milion lekë të vjetra.

24.   - Në Kastrat janë asfaltuar 2.1 kilometër rrugë automobilistike.

25.   - KESH-i i Malësisë ka vjelur 65% të faturave të konsumit të energjisë elektrike, ose 43% më shumë se në vitin 2005.

26.   - Veleçiku për 2007 ka zënë vendin e tretë në tabelën e klasifikimit në grupin ku bën pjesë

27.   - Këshilltarët e Komunës Kastrat kanë qenë në Kroaci.

28.   - Gjovalin Bzheta është emëruar Drejtor i Policisë Tatimore për Prefekturën e Qarkut Shkodër.

29.   - Në fund të vitit 2007, në Malësi janë organizuar pesë Sofra Festive.

30.   - Fatos Nano ka takuar përkrahësit e tij në qytetin e Koplikut.

31.   - Kryetari i Bashkisë, Ramadan Likaj, ka organizuar koncert festiv për Krishtlindje në Koplik, veprim që është pritur mjaft mirë, ndërkohë që koncert ka patur edhe për Bajram.

32.   - Nuk është përkujtuar përvjetori i Luftës së Koplikut.

33.   - Kanë nisur dhe vazhdojnë punimet për ndërtimin e nënstacionit 20 kilovolt, në fshatin Bogiq.

34.   - Asim Burgaj është emëruar përgjegjës i hipotekës për Malësinë e Madhe. 

35.   - Në Komunën e Shkrelit është zhvilluar një panair bujqësor – blegtoral.

36.   - Ismet Balaj është zgjedhur president i ekipit të futbollit “Veleçiku”.

37.   - I vetmi ministër që ka qenë gjatë 2007 në M. Madhe është Jemin Gjana.

38.   - Të persekutuarit politik të Malësisë së Madhe nuk kanë marrë asnjë lek.

39.   - Pranë shtëpisë ku banon ish kryetari i Bashkisë së Koplikut, Perlat Ramçaj, është vendosur tritol politik.

40.   - Kanë rifilluar punimet për asfaltimin e aksit rrugor Bzhetë – Bogë 13 të gjatë.

41.   - Bashkisë së Koplikut i janë ofruar 100 mijë euro nga Banka Botërore për mjedisin.

42.   - Janë pezulluar punimet për ndërtimin e Shtëpisë së Kulturës në Bajzë.

43.   - Janë dhënë 54 milion lekë çdo muaj për familjet që trajtohen me ndihmë ekonomike.

44.   - Është transmetuar nga TV Antena Nord dokumentari “Kopliku në rrjedhat e shekujve” si dhe dokumentari “Monumente kulturore – historike të Malësisë së Madhe”.

45.   - Zëvendës trajneri i ekipit të Veleçikut, Selami Peqaj është dënuar nga F.SH.F. 6 muaj për dhunën e shkaktuar në fushën e lojës.

46.   - Gjovalin Veshti është konfirmuar në krye të Partisë Demokratike për M. Madhe deri në vitin 2009, kohë kur në këtë Parti zhvillohen zgjedhjet e radhës.

47.   - Gjok Luci është rizgjedhur në krye të Partisë Demokrate Reformatore.

48.   - Hajro Gjeka është rizgjedhur N/Kryetar i Këshillit të Qarkut Shkodër.

49.   - Tom Curri është emëruar Drejtor i Zyrës Rajonale të Punësimit, për Prefekturën Shkodër.

50.   - Besnik Hasa, është rizgjedhur Kryetar i Partisë Socialdemokrate të Malësisë së Madhe.

51.   - Margarita Marçinaj (Preknicaj) është zgjedhur Kryetare e Grave Demokrate për M. Madhe.

52.   - Nazmi Hasani është zgjedhur Kryetar i Partisë Socialiste për Bashkinë Koplik.

53.   - Në krye të komunave të Malësisë së Madhe janë vënë: në Kastrat, Gjovalin Veshti; në Kelmend Ndue Lelçaj, në Shkrel, Fred Sterkaj; në Gruemirë, Lirim Nehani, dhe në Komunën Qendër, Isa Ramaj.

54.   - Pika turistike e Razmës ëdhe për 2007 ka vuajtur mungesën e ujit të pijshëm.

55.   - Edi Rama ka vizituar fshatin Dober në Komunën Qendër në kuadër të  projekteve të opozitës për Bujqësinë.

56.   - Ka përfunduar faza e parë e ujësjellësit të qytetit Koplik me një vlerë investimi prej 1.4 milion euro.

Kur do të bëhet Bajza bashki?

Pavarësisht nga persekutimi 50 vjeçar që ka pësuar Bajza nga regjimi monist, si dhe nga kontributi për demokraci i Bajzjanëve, si dhe historia e kulturës dhe zhvillimit të kësaj Qendre, ajo ende ka mbetur thjesht një qendër fshati, gjë që nuk e meriton kurrsesi. Fillimisht duam të kujtojmë se në Qendër të Bajzës ka mbi 20 vite që ka filluar ndërtimi i Pallatit të kulturës, i cili jo vetëm nuk ka përfunduar kurrë, por është shkatërruar e tjetërsuar në grumbull rrënojash, madje për të zëvendësuar këtë u ndërtua një qendër tjetër e vogël, e cila duket se do të ketë fatin e të parës. Një dukuri negative për sot dhe mot është zënia e Qendrës së Bajzës nga ndërtimet pa leje, të cilat jo vetëm kanë eleminuar lulishten, dhe sheshin e bollshëm, por kanë ngurtësuar edhe investimet serioze shtetrore apo private, edhe pse këshilli i komunës prej vitesh ka pasë marrë vendim për prishjen e këtyre ndërtimeve, gjë që duket se ka sfidua pushtetin lokal. Bajza që prej vitit 1996 ka qenë shpallur qytet, dhe nga kjo kohë shumë herë u fol dhe premtua, si para zgjedhjeve lokale të 18 shkurtit 2007, se ky qytet i ri do të bëhet Bashki, premtim i dhënë edhe nga kryetarja e Kuvendit të Shqipërisë, zonja Jozefina Topalli. Por deri tani për kundër këtyre premtimeve të besuara nga bajzjanët demokratë, jo vetëm nuk është bërë asgjë, por dita – ditës ka filluar t’i harrohet edhe emri qytet. Dikur Këshilli i komunës Kastrat qendrës (të pushtuar Bajze) i ka pas dhënë emrin e Shenjtores shqiptare “Nënë Tereza”, por që jo vetëm nuk ka asgjë të ndërtuar nëkëtë shesh që verteton emrin e sheshit, por ky shesh ekziston vetëm në letra. Emri i Basit me famë botërore Bajzjanit Luk Kaçaj ka qenë menduar t’i jepet Qendrës Kulturore të Bajzës, por edhe ky mund të quhet njëdështim i plotë pasi siç thamë më sipër nuk ekzistojnë më as Pallati e as Qendra Kulturore, e ndërsa Lukë Kaçaj (emri) vazhdon të persekutohet edhe sot. Nyja gordiane që ka lënë Bajzën në nivelin e një fshati janë mungesa e investimeve në infrastrukturën e saj, pasi bërja e disa metrave trotuar, dhe vendosja e disa llambave ndriçimi janë shumë pak për Bajzën në të paktën 15 vite demokraci...

Prej vitesh flitet se Bajza do të ketë planin e vet rregullues, pasi investimet që mund të bëhen të kenë vendin e vet për sot e shumë vite, e jo si deri tani puno sot e prish nesër, ashtu siç po ndodh me ujësjellësin që prej 10 vitesh po flitet, projektohet dhe thuhet se e gjithë Bajza dhe rrethinat do të kenë ujë të pijshëm të bollshëm. Deri tani uji ka mbërritur vetëm në Bajzë, dhe këtu si dikur me çesma publike apo më “bukur” fshatçe... megjithatë pritet se çfarë do të sjellë faza e dytë.

Ne nuk kemi asnjë kompleks nga drejtuesit e rinj të Komunës Kastrat e aq më pak tek kryetari i komunës z. Gjovalin Veshtaj, tek i cili me të drejtë shpresojmë dhe besojmë, pasi ky intelektual kastratas, ka jo vetëm mundësitë e tij qeverisëse, por ka edhe xhenin e shtëpisë fisnike nga ajo vjen. Por ne kemi qenë e jemi kërkues të pakompromis, për të bërë Bajzën vërtetë bashki, ku për këtë zoti Veshtaj duhet të fillojë realizimin e premtimeve, së bashku me Këshillin e komunës dhe administratën e tij. Le të shpresojmë.

Me dashamirsi (Dak Keqaj)

Malësia e Madhe në 63 vjetorin e kryengritjes së parë antikomuniste në Europë!

Nga fundi i nëntorit 1944 kur ikën gjermanët, në Shqipëri komunistët vringëlluan armët, për të bërë zhurmën e “fitores”, si dhe festën e “korrjes” të farës së kuqe Sllavo – ortodokse të mbjellë që në vitin 1941 nga specialistët jugosllavë. Në këto kushte Shqipëria po “pushtohej” nga një ideologji e re, por me prapavijë të vjetër dukshëm antishqiptare, ku çdo vonesë do të kishte pasojat e pariparueshme për fatet e shqiptarëve. Gjithsesi Shqipëria “priste” kushtrimin, e ky kushtrim nuk vonoi, madje erdhi nga treva simbol i shqiptarisë Malësia e Madhe e cila si gjithnjë në kohë të vështira për këto troje vikati të rroken armët e të shkatërrohet fara e kuqe komuniste e cila nëse lihet të lëshojë rrënjë në trevat tona, ajo jo vetëm duke pirë gjakun e freskët të bijve të shqipes. Malësorët e kryen detyrën, edhe pse kushtrimi i tyre u dëgjua fare pak nga pjesa tjetër e Shqipërisë, dhe fati i kryengritjes kishte një fund të rëndë, për malsorët e shqiptarët, që pas kësaj kobi i zi i mbuloi këto troje.

... Pas kësaj në Malësi e Shqipëri vijoi një luftë tjetër pushkatimesh, burgosjesh, internimesh e persekucioni të pashoq, që ndër dekada i ngjante një lufte civile, herë të ftohtë e herë të nxehtë, që në gjuhën marksiste quhet lufta e klasave. Gjithsesi për të përkujtuar sado pak kryengritjen e parë antikomuniste të Europës, e cila edhe ajo humbi mjaft nga ideologjia që e nënvleftësoi në fillimet e saj, ne po kujtojmë se kundër komunizmit në Malësi e më gjërë janë ndërmarrë disa beslidhje, që fillojnë që në vitin 1943, e deri më 28 nëntor 1944, ndaj malësorët duke qenë burra të besës filluan të organizohen që në fundin e dhjetorit të vitit 1944. Për këtë malsorët e urtë e trima që kjo trevë i nderonte, dëgjonte e respektonte ishin mbledhur e kuvenduar që të luftojnë deri në pikën e fundit të gjakut kundër komunizmit i cili nuk njihte, as besë, as fe, as pronë e as atdhe, jo me doke e zakone historike me të cilat kishin lindur, rritur e mbrojtur këto troje, duke i lënë nder e lavdi krejt Shqiptarisë. Kuvendet nga Bajza, Shkreli, Kastrati, Hoti, Kelmendi e tjerë kishin si protagonist Gjon Martin Lulatin, Mirot Palok Kokajn, Prak Calin, Llesh Marashin, Pjetër Gjokën, Gjelosh Lulin, Tom Lek Dakajn, Nish Gjeto Daken, Islam Zenelin, Kol Gjok Kokajn, Mark Luc Gjonin, Gjok Nikoll Vocin, Zef Dedë Nikën, Pjetër Gjok Doden, Palok Gjok Hotin, Pjetër Gjok Hotin, Kol Llesh Malajn, Zef Gjon Malajn, Mark Nikoll Malajn, Gjergj Prek Malajn, Gjek Selcen, Gjergj Lul Tomen, Kadri Deli Bajraktarin, Gjon Prek Dekajn, Mark Gjeloshin (nga Traboini), Nikoll Zefin, Kol Luk Niken, Gjok Lucen, Lulash Cuk Leken e tjerë e tjerë trima që ndonëse nuk po jua shënojmë emrat në këtë shkrim jua ka shënuar historia e Malësisë në panteonin e lavdisë të Atdheut. Kryengritja ishte planifikuar të shpërthente në pranverë, dhe në bashkëpunim me Shkodren, Nënshkodren, Dukagjinin, Mirditën, Postribën e më gjërë. Mjerisht sado sekret që u zhvilluan takimet vigjilentët komunistë zbuluan planet e kryengritjes, gjë që detyroi Malsorët të hidhen në veprime konkrete në ditët e egra të janarit të vitit 1945. Duhet të sqarohet se organizimi i kryengritjes që ishte menduar të shpërthente në Shqipërinë veriore, do të dëgjohej dhe ndihmohej nga Europa Perëndimore dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Por siç shkruam më sipër për arsye të dekonspirimit dhe “shkëputjes” të disa hallkave të kryengritjes, komandanti me përvojë Llesh Marashi së bashku me shokët e tij antikomunistë kishin filluar organizimin e kryengritësve, ku data 10 janar ndoshta shënon edhe fillimin e organizimit ushtarak antikomunist të Malësisë së Madhe, ku Katundi i Kastratit ishte vendi i organizimit. Por edhe këtu komunistët kishin pasur vigjilentët e tyre, ndaj po me 10 janar afër kishës së katundit shënohet përpjekja me armë në mes kryengritësve dhe forcave komuniste. Komunistë u thyen nga forcat nacionliste, por në përpjekje mbeti i plagosur trimi Kol Shotaj, i cili nga plagët edhe vdiq, duke shënuar kështu dëshmorin e parë të kësaj kryengritje. Me të dëgjuar këto krisma malsorët filluan të rrokin armët dhe të organizohen për t’i rezistuar ushtrisë komuniste, si çdo pushtuesi ndër shekuj që kishte shkelur këto troje pa pyetur të zotët e këtij vendi. Shkreli, Kelmendi, Bajza me Rrethinat, por edhe në Lohe e Reç kishte burra antikomunist që donin të luftonin kundër bishës së kuqe. Mbasi paralajmëruam se Kryengritësit malsorë nuk ishin vetëm vlen të thuhet se në zonën e Nënshkodrës ishin të strehuar nacionalistët e njohur Jup Kazazi e Abaz Ermenji, ku si mbështetje në Trush kishin vëllezërit Xhurretaj, në Mal të Kolajve Dedë Shabanin, si dhe të tjerë trima si zana me në krye shtëpinë e Dedë Gjondashit, e deri ishin në lidhje me trevat e Lezhës e Mirditës, por ky organizim duhet thënë se dështon pa filluar, dhe në histori kjo njihet si “Kryengritja” e dështuar e Bërdicës. Me 21 janar forcat komuniste rrethojnë shtëpinë e Luket Marashit ku ishte i strehuar komandanti i kryengritjes Llesh Marashi, ku pas luftimeve të ashpra forcat komuniste ishin në panik dhe 15 nga ata zihen robër nga kryengritësit, të cilët i çarmatosin por nuk i keqtrajtojnë. Me datën 23 janar 1945, forcat kryengritëse të Bajzës, me në krye trimat Gjon Martini e Mirot Paloka, përgatitën për të sulmuar postën e Bajzës që ishte një çiban i kuq në këtë vend lirie e demokracie. Pater Ciril Cani, si një Patriot i njohur ndër mote (pjesëmarrës në kryengritjen e flamurit 1911 dhe luftën e Koplikut 1920) u bie kumonëve të kishës së Bajzës, por të njëjtën gjë kishte bërë në Shkrel Kol Nik Marçinaj, duke bërë që të njoftohet populli për t’u përgatitur me qindrua e me luftua kundër partizanëve komunist që po u zinte frymën. Lufta me postën e Bajzës ishte e rëndë pasi mbetën katër malsorë të vdekur, (dy nga forcat komuniste) dhe dy dëshmorët e kryengritjes, Lulash Cuk Curri dhe Zef Toma i Shkrelit. Me datën 24 janar u muar nga kryengritësit edhe posta e Koplikut, ku edhe këtu partizanët komunist nuk e keqtrajtuan, por vetëm se u çarmatosën. Mjerisht siç thamë kryengritja në Shkodër e Nënshkodër kishte dështuar, ndaj forcat komuniste në Shkodër, ishin riorganizuar dhe përgatitë për të sulmuar kryengritësit, ku beteja u zhvillua me 25 janar (1945) tek ura e Rrjollit, ku gjatë luftimeve ranë heroikisht trimat me fletë Gjon Martin Lulati dhe Mirot Palok Kokaj, si dhe u plagos Gjon Nikë Preçetaj. Beteja u bë aq e pabarabartë sa forcat kryengritëse u detyruan të tërhiqen. Komunizmi u hakmor mjaft rëndë ndaj kryengritësve edhe pse kishte paralajmëruar faljen. Llesh Marashi u dënua me varje, ndërsa u pushkatuan Gjokë Tom Kokaj, Mark Nikoll Malaj, Kol Llesh Malaj, Luigj Kastrati, i cili kishte qenë sekretari i komunës, por kishte ndihmuar kryengritësit me faqe të bardhë edhe pse e dinte fundin, Tom Lek Dakaj, Gjok Nikoll Voci, Ndokë Nikë Preçetaj, Mark Luc Gjoni e tjerë e tjerë, aq sa disa nga këta dëshmorë të lirisë e demokracisë i ka lënë edhe pa varre, dhe krimet komuniste kanë vazhduar deri në grahmat e fundit të diktaturës, ku në vitet 1990 vriten në kufi të rinjtë Sokol Ndue Veshtaj dhe Ndue Lekë Narkaj, me të vetmin faj se donin të preknin ëndrrën Europerëndimore. Në gjysmën e dytë të janarit 1945, e deri në mesin e shkurtit të këtij viti, Kelmendi po luftonte e qëndronte heroikisht në mbrojtje të trojeve të veta, duke u thënë ndal hordhive komuniste, që kishin organizuar me qindra e mijëra bashibozukë të kuq nga jugu i Shqipërisë, që i kishin mbushur me mllef antigegë apo antimalok, siç i thuhej atëherë. Si gjithnjë ndër shekuj, Kelmendasit ndonëse e kishin paguar mjaft shtrenjtë çmimin e autonomisë së mbrojtjes së këtyre trojeve, edhe kundër komunistëve luftuan me heroizëm të pashoq, duke detyruar partizanët komunistë të kërkojnë ndihmë tek padronët e tyre serbo-malazez, të cilët sulmuan nga mbrapa me OZNA-Brigata (forcat e ndjekjes më kriminale të Jugosllavisë), kryengritësit antikomunist në trojet e veta Kelmendasit, të cilët ndonse në mes dy zjarresh, e paguan veten, duke vrarë plot 53 komunist, që me në krye Vuçi Pashët e kuq, Mehmet Shehu, Shefqet Peçi, Zoje Themeli të urdhëruara nga kasapi filosllav Enver Hoxha pësuan atë humbje që kishin provuar armiqtë e shqiptarëve dhe kelmendasve ndër shekuj. Natyrisht Kelmendi e Malësia nuk donin të luftonin kundër shqiptarëve, edhe pse këta ishin qorruar e marruar nga komunizmi e sllavizmi, por komunistët nuk donin të bisedonin me shqiptarët, por donin t’i nënshtronin me dhunë e gjak, ndaj u ndez kjo luftë e përgjakshme, mjerisht në mes shqiptarësh. Prek Cali u kishte çuar fjalë komunistëve, se e njihnin atë që kishte marrë “kalan”, por për këtë duhej të bisedohej, por pa praninë e armiqve të shqiptarëve serbo – malazezët, me të cilët kishin shekuj në luftë. Komunistët nuk dëgjuan asgjë dhe ndërmorën atë ekspeditë ndëshkimore, që në Kelmendin e çliruar nga pushtuesit nazifashistë, shkaktuan një lumë gjaku e mjerimi që nuk mbaroi deri në fundin e komunizmit. U vranë në atë ditë luftimesh trimat: Zhuk Toma, Kolec Uci, Luc Gjon Uci, u dogjën të gjallë në shtëpiat e tyre Luk Toma dhe Dedë Gjon Bajraktari, i nxorën sytë me bajonetë dhe e varrosën ende të gjallë Fran Zef Ucin, nga shkëmbi hodhën Rrok Zef dhe e varrosën në një varr të përbashkët me të rinjtë e masakruar Ujk Niken e Fran Alinë. Ne dhé të gjallë fusin pasi i torturojnë Luc Gjok Bajraktarin dhe Luc Gjok Rapuken. Masakruan taman si dikur otomanët apo Karagjorgjët e Stefan Dushanet, trimat kelmendas Gjergj Qosen e Losh Fran Bracajn. Pushkatuan rrugës për në Shkodër Ded Gjon Deden, Gjek Selcen, Gjergj Lul Tomen dhe tre djemt e Mar Bikut: Ujken, Nduen dhe Marashin, si dhe pushkatojnë në “Besë” (po ku kanë besë komunistët) piramidën e gjallë të kufijve Prek Calin, ku së bashku me këtë grinë në Zall të Kirit edhe 13 burra nacionalistë të tjerë, ku dy trima me banim në. Mal të Kolajve po nga Kelmendi kanë këtë fat të zi, ndaj po jua përmendim emrat, e ata janë Dul e Maliq Bajrami. Por krimet e masakrat komuniste nuk mbarojnë me kaq, pasi në Malësi të Madhe kemi plot 167 të pushkatuar, si dhe mijëra vite burgje, internime e persekutime, plagët e të cilave ende nuk janë mbyllur. Por gjithsesi pas këtij fati të zi e mjerimi, desht Zoti e kjo kohë e vështirë të marrë fund e të rikthehemi aty ku e lamë në vitin 1945, aty ku u sakrifikuan martirët e dëshmorët e lirisë e demokracisë, që historia tashmë i njeh si trimat që bënë kryengritjen e parë antikomuniste në Shqipëri e krejt Europën që e kishte zënë lëngata komuniste. Por mjerisht për t’u rikthyer tek ëndrra e të parëve tanë u desht të vonohemi aq shumë sa sot megjithse jemi pjesë e vetë Europës së ëndërruar akoma themi se do të shkojmë në Europë, kur në mes saj jemi që në agimin e jetës në këto troje. O Zot, për hir të këtyre lumej-gjaku që u derdhën rrëke për këto troje (edhe të vetë Europës), na ndihmo që të mos kemi fate të tilla të zeza, se boll kemi duruar. Nder e lavdi Kryengritjes dhe dëshmorëve e martirëve të saj.

Ndue Bacaj

Kur duambabizmi na serviret si idolatri moderne

Duke shfletuar librin publicistik të poetit dhe publicistit Mark Bregu “Shakaxhinjtë e Nacionalizmit” m’u kujtuan vitet ’80-të, ku si shumë të rinjë ndiqnim me pasion festivalet e këngës dhe anketat muzikore të organizoheshin në RTV Shqiptar. Pikërisht nga ky kënd sesibiliteti më erdhi në mend viti 1988 kur Mark Bregu me dy poezitë e tij: “Në brezare rrinje” (Festivali II Kombëtar për të rinj në Shkodër, kënduar nga Frederik Ndoci) dhe me poezinë tjetër “Vite dhe këngë” (kënduar nga Gj. Sulioti dhe P. Lulo) do të ishte fitues i çmimit të parë të këtij festivali si dhe i anketës muzikore të atij viti në nëntor.

Kështu nga një “Shakaxhi” i suksesshëm i vargut pas afro tri dekadash takohemi me publicistin Bregu, që duke kaluar nga poezia në prozë, nëse perifrazojmë Deradën, ka arritur “të krijojë atë harmoni brenda vetes që i shkon përshtat harmonisë së një teksti kënge me muzikalitetin e saj”, çka natyrisht ka ridimensionuar shprehjen e tij letrare si publicist, me akses bashkëkohor. Sado që, siç shprehet autori i parathënies së librit, poeti Prelë Milani, Mark Bregu “... nuk vjen nga jeta akademike...”, falë sensit kritik, përgjegjësisë civile dhe ndjenjës qytetare guxon të operojë dhe të polemizojë me një nerv emancipues dhe kurajoz “shakaxhiu”, por edhe  hulumtuesi për t’ia pasur zili studiuesit tanë të mbyllur në “kullën e fildishtë” të jetës akademike kur kemi aq nevojë për pjesëmarrjen e tyre në debatin publik nëse duam vërtet të bëhemi pjesë integrale e Evropës së Re, të hapur dhe pa komplekse.

Duke u ndalur tek libri i tij “Shakaxhinjtë e Nacionalizmit” pa humbur kohë me vizionin e ndonjë diplomati të mbartur nga e kaluara nga pikëpamja filozofike, të bie në sy gjakftohtësia e analizës dhe bisturia e argumentit që, përgjithësisht, Bregun e definon suksesshëm përballë duambabizmit si filozofi dalë boje në shekullin e ri. Çka arrihet falë shmangies së kompleksit të inferioritetit, jetike në arenën e debatit publik, i nevojshëm dhe i shëndetshëm në një vend demokratik, edhe pse ndodhet përballë një ish-diplomati si Baleta, zotërues i 4 gjuhëve të huaja, fatlum gjatë regjimit komunist, pa dashur të paragjykojmë zbritjen e tij përrallore nga malet, drejt selive të vlerave universale, si OKB-ja shans që s’do ta refuzonte asnjëshqiptar i ndershëm dje. E para, të anatemosh Bregun nga kompleksi i superioritetit ndaj një “elektricisti” për katolicizëm, kur guxon të argumentojë faktin historik mbi të ashtuquajturin nacionalizëm shqiptar, aspak “produkt” i asnjërës prej feve, po aq i “të gjithave” së bashku nëvendin tonë, do të thotë të injorosh me vetëdije pasojat tejet të kushtueshme pikërisht për çështjen nacionale shqiptare të kompleksit evropian mbi Shqipërinë si “Turqi e vogël” në Ballkanin Perëndimor, pasojë e pushtimit osman, me konsekuenca deri në ditët tona e ndoshta pa limit, nga jo pak qarqe antishqiptare. Pa dashur të hyjë në detaje për pushtues e perandori të ndryshme, të cilat kanë pasur të njëjtin thelb, atë të pushtuesit për interesat e veta aspak për të mirën tonë, paçka se Perandoria Osmane konsiderohet si më liberalja sipas Kadaresë. Nga ana tjetër të pretendosh se “paraardhësit tanë qenë me fat historik të jetonin nën sundimin osman gati 500 vjet apo të pranosh se “ata që u konvertuan në myslimanë ishin mëkatarë” nga kushqo qoftë e thënë, edhe nga miku im më i madh, përbën një konvertim kaq aktiv si një sjellje pragmatiste e shqiptarëve sot, në Perandorinë e Tregut, por për autorësinë e dy versioneve të frymëzohen njëra nën kompleksin orientalist të “Baba Dauletit”, tjetra nën kompleksin e konjukturës duke kompromentuar progresin natyral të një populli si i yni, gjuha e të cilit ëshët gjuha e Jafetit, të birit të Nohut, babait të racës së bardhë, siç shprehet E. Kocaqit (shih “Roli Pallazgo – ilir në formimin e kombeve evropian në antikitet”). Me shumë interes nisur nga thelbi i tij abuziv është koncepti mbi “Vonesën e Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë” që e paska sjellë konvertimi në myslimanë (në rrethana aspak të dhunshme, por aspak po aq vullnetare në kuptimin e ngushtë të kësaj fjale). Pohim, mjerisht mjeran deri në skaj kur kujtojmë se Egjipti, Siria, Libia e tjerë kombe myslimane do të ishin të parët që shpallën, fituan pavarësinë nga Perandoria Osmane. Po kështu nga ana tjetër duhet pohuar se shqiptarët  si pragmatistë në gen “ditën” të përshtaten në rrethanat e këtij realiteti global, që në thelb synonte asimilimin e tyre si identitet, por kurrsesi nuk do arrinte të shteronte nacionalitetin shqiptar, aq mirë kur dihet prirja jonë pagane e shprehur në besimin ndaj “Orëve”, “Zanave”, “Diellit” apo Hënës.

“S’e kam parë Perëndinë

Shoh ngaherë dashurinë”, shprehej Çajupi.

Madje po t’i referohemi Edit Durhamit thuhet se “Papa Pauli II në vitin 1464 e shkishëroi Lekë Dukagjinin për kanunin e tij jokatolik” (“Brenga e Ballkanit”, fq. 118).

Me shumë të drejtë Bregu i referohet thënies së Nolit: “Në Shqipëri ka katër besime që nuk kanë zënë rrënjë në zemrën e këtij populli pagan”. Në këtë vështrim “Vonesa për Shpalljen e Pavarësisë” nuk qe derivat i fesë islamen, por i alergjisë së Fuqive të Mëdha ndaj kësaj feje, kur ende në Evropë ekzistonte koncepti përjashtues për popujt me besim mysliman, duke e konsideruar kontinentin më plak të globit si ekskluzivitet i të krishterëve. Për analogji turqit myslimanë dhe myslimanët shqiptarë, jo turq, konsideroheshin si mish i huaj në trupin e Evropës, vizion që i shërbente qarqeve antishqiptare, sidomos “Megali idesë”, duke i konsideruar shqiptarët ortodoks grekë, kurse ata myslimanë turq. Do të krijohej kështu, nënvizon prof. Dr. Kristo Frashëri: “aleanca midis koncepteve politike dhe ideologjike osmanishte të Portës së Lartë dhe platformës së “Megali idesë”, që domosdoshmërit të çonin në mohimin e së drejtës shtetformuese të shqiptarëve  si komb, siç paralajmëronte ideologu i shquar i Rilindjes sonë Kombëtare, Sami Frashëri.

Gjithë kjo esencë historiko-filozofike do ta gjente veten në shprehjen sentencë të diplomatit të shquar, Plakut të Vlorës, shqiptarit të madh të Flamurit, Ismail Qemali:

“Fatet e kombeve të vegjël dalin nga dyert e tragjedive të mëdha”.

E thënë me gjuhën e Konicës: “Shqipërinë do ta hanë shqiptarët” edhe teksti i shprehur nga Princ Vidi “më kanë dërguar për t’iu bashkuar, jo për t’u ndarë”, drejtuar Ismail Qemalit, lidhur me kantonet shqiptare vjen si sentenca më e goditur përmes së cilës mund të trankriptohet në esencë komunikimi i këtij të fundit me princin evropian. Është pikërisht ky thelb që e detyronte diplomatin e urtë të insistonte në vendosjen patjetër të një përfaqësuesi ndërkombëtar që të siguronte paprekshmërinë e kufinjve shqiptarë të 1913-tës, pas dorëheqjes së tij të detyruar përballë rolit tradhtar dhe antishqiptar të Esat Pashë Toptanit dhe lëvizjes fshatare të Haxhi Qamilit, një precedent i njohur edhe në Francën e 1793-shit, kur në emër të monarkisë do të kërkohej shkatërrimi i fitores së Revolucionit Demokratik Borgjez, një vlerë universale në civilizimin botëror. Duke iu rikthyer “Vonesës shqiptare të Shpalljes së Pavarësisë”, është interesant fakti: Në vitin 1621, kur proçesi i myslimanizmit kishte marrë përmasa të papara, Budi i drejtohej kardinalit Gazzadino në Romë: “Shqiptarët e krishterë në marrëveshje të fshehtë me ata myslimanë po përgatisin një kryengritje të armatosur kundër zgjedhjes osmane”.

Mark Bregu në librin e tij shkruan plot respekt të merituar për figura të tilla komplekse, si: Ernest Koliqi, Mit’hat dhe Mehdi Frashëri, apo për brezin e B-ve të Mëdha të shqipes si: Buzuku, Budi, Bardhi, Bogdani e Biçikemi, figura që padyshim përbëjnë brezin e parë të Rilindjes Kombëtare Shqiptare në gjirin e mesjetës osmane. Padyshim ata ishin dhe mbeten, larg çdo sentimentalizmi religjioz – llogari personale e kujtdo që i pëlqen kjo “sjellje”, humanistët e mëdhenj shqiptarë me përmasa evropiane, kur Porta e Lartë s’lejoi të hapeshin jo vetëm shkolla shqipe deri në 1887-ën në Shqipëri, por as shkolla turke. Një Mesjetë vërtetë brilante!

Vetëm në këtë kontekst ata duhen parë dhe vlerësuar si formacioni në thelb elitar arbëror, ndryshe do të ishin “prehur” pranë mjediseve të Vatikanit dhe jo të jetonin deri në shpella, si në atë të Rrjollit të Malësisë së Madhe, ku i madhi Bogdan do të kalonte rreth një çerek shekulli të jetës së tij.

***

Vërtet Himara dhe Mirdita të përshkruara me aq konsideratë nga autori i librit në fjalë, do të ishin kështjellat shqiptare që do ta detyronin Portën e Lartë tua njihte vetëqeverisjen me kodet e tyre të traditës kanunore, por po kaq kjo Himarë që edhe urë fantastike e komunikimit tonë me faktorin arbëresh siç thekson Bregu. Edhe pse nuk ishte nën mbretërinë e Skënderbeut, ajo kërkonte përmes konsujve tanë që t’ia bënin të ditur Heroit se ata ndjeheshin të gatshëm ku t’i thërriste zëri i tij si simbol i identitetit kombëtar, si simbol i lirisë, apo siç shprehej Fishta “...si fatos i lirë, e jo feje para synit t’historianit dhe t’vrojtarit t’paanshëm, si fatos i pavarsis s’kombeve tuj kenë dishiri i tij që ma s’parit e shtyni at burrë t’përmendun me rrokë armët për Shqipni” (Lajmëtari fq. 60)

Në këtë kontekst Bregu ka të drejtë të habitet me absurditetet e markës Ferraj që arrin të doktorohet me Antiskendergbejadën e tij duke ua dhuruar Heroin tonë Kombëtar armiqve tradicionalë historikë të shqiptarëve.

Mos “të habitemi”: Jemi në epokën e shtjetërsimit të qënies nën trysninë e komplekseve moderne deri në mohim të vetvetes, një hobi shqiptarësh që s’është e vetmja në llojin e vet, në kontekstin e të cilave haxhiqamilët modernë patjetër do të manifestojnë format e veta origjinale të vetëshprehjes karikatureske. Mjerë ai popull që injoron identitetin e vet! Duke vlerësuar De Radën si poet dhe personalitet që ka kontribuar si krah madhor i Rilindjes sonë Kombëtare, po aq në krijimin e Italisë moderne. Bregu dëshmon përmasat e një kombi vital, i cili në asnjë rrethanë nuk  ka pranuar mbylljen në vetvete.

Ndërsa lidhur me figurat madhore si: Koliqi, Mit’hat dhe Mehdi Frashëri nuk duhet ngurruar në analizën e tyre kurdoherë si figura madhore komplekse, të cilat krahas meritave substanciale si gurthemeli tashmë në panteonin tonë si komb, patën edhe kontradiksionet e veta në kontekstin historik të njohur botërisht, duke mos i shpëtuar përmbajtjes së tragjizmit strategjik të kolaboracionizmit shqiptar që shpresonte pas sens tek fuqitë autoritariste pushtuese. Italia dhe Gjermania për zgjidhjen e çështjes kombëtare shqiptare.

Kjo nuk do të thotë që kolaboracionizmi shqiptar qe identik me atë evropian. Kjo kurrsesi jo, sepse kolaboracionistët tanë mjaft prej tyre qenëfigura madhore me kontribut të konsideruar kombëtar që në Shpalljen e Pavarësisë.

Bashkëpunimi me okupatorin, në rastin e Koliqit, mjerisht frymëzohej deri në ekstrem pikërisht kur “nuk duhej” nga antikomunizmi, siç shprehet prof. Dr. Kristo Frashëri, sikur komunizmi shqiptar nën trysninë e interesave ngushtësisht partiake, ideologjike do ta rriste disi artificialisht konfrontimin brenda vetes kur kujtojmë se mjaft nga nacionalistët të ardhur në vitet ‘39 – ’44 plot pasion për çlirimin e atdheut nga nazifashizmi, vinin nga auditorët evropianë dhe jo thjesht luftuan, por u bënë pjesë e Frontit Antifashist Nacionalçlirimtar shqiptar, duke definuar mjerisht si pjesë e të masakruarve pas dhjetorit 1945, edhe pse Kushtetua Shqiptare deri në vitin 1955 e njihte pluralizmin me ligj. Tejkalimi i masës me “Mukjen” apo “Muklja” e kthyer në kompleks nga komunizmi shqiptar si dhe naiviteti politik i nacionalistëve, duke mos u përfshirë në masë të gjërë dhe aktive në Luftën Antifashiste Nacionalçlirimtare, komprometuan rrënjësisht të nesërmen demokratike të Shqipërisë, shprehet pr. Dr. K. Frashëri. Kurse vetë Balli si forcë politike shteroi së brendshmi. “Nuk ka shqiptarë budalla të mos e kuptojë se ballistët vdiqën, kur bashkëpunuan me fashizmin”, i shkruan Noli, Mit’hat Frashërit. Nga ana tjetër Perëndimi, jo vetëm nuk do ta njihte Zogun në mërgim me taktikën “as ngrohtë, as ftohtë me të”, por po aq për absurd, nën trysninë staliniane nuk do të përfshinte Shqipërinë brenda vetes, edhe pse komunistët shqiptarë si ata grekë udhëhoqën me vendosmëri dhe pa asnjë kompromis fitoren mbi nazifashizmin si pjesë e strategjisë së koalicionit botëror antifashist. Madje Ushtria Nacionalçlirimtare Shqiptare nuk pranoi asnjë këmbë ushtari të Ushtrisë së Kuqe në tokën shqiptare gjatë kësaj luftarake 5-vjeçare me nazifashizmin, siç nënvizon albanologu i shquar gjermano – amerikan B. Fisher.

Në këtë aspekt, nga studiuesit tanë, nuk duhet hedhur baltë si qëllim në vetvete ndaj këtij kontributi të shkëlqyer ku kanë pjesën e vet edhe mjaft nacionalistë të ndershëm me vizion evropian mbi të nesërmen demokratike të shqiptarëve, siç veprohet shumë herë nën trysninë e antikomunizmit si kompleks. Në këtë kontekst yshtjet me artifice të llojit “Kristianizmi” apo “Islamizmi”, si gricje artificiale, ngado që të vijnë janë në dëm të çështjes sonë kombëtare, në tërësi ende të pazgjidhur, edhe pse aktualisht kanë rënë defakto poshtë të gjitha protokollet evropiane, ndryshe tetë të tilla, që na ndanë kaq dhimbshëm në pesë shtete. Kurse lidhur me simbolin tonë kombëtar, shqiponjën në flamur, problem që zoti Bregu ngre në këtë libër, kam idenë se i shkon ky shpend i etur për të rrokë hapësirën natyrore, stërnipave të ilirëve. Ilir do të thoshte i lirë, një popull që kurrë s’e njohu shtypjen e të tjerëve dhe si vazhdues të pallazgëve hyjnorë, popull me një kualitet të lartë të shpirtit sipas Pauzanias, nuk kursyen asgjë në emër të të qenit të lirë. Madje sipas E. Kocaqit “skeptri” që mbante Zeusi në dorë, e ka origjinën nga shqipja, sepse ai paraqiste një kokë shqiponje, pra skeptri është sqepi si i thohet në gegërisht. (E. Kocaqit vep. cit. po aty).

Shqiponja në flamur bëhet edhe më e pranueshme, po të kemi parasysh etjen e shqiptarit për të parë njëherë faqe shekullit, plot frymëmarrje brenda vetes, nëse duam të shprehemi si njerëz të lirë, Nënën tonë të Madhe – Shqipërinë e Vërtetë, jo këtë Artificiale. Cili djalë nëne në botë do të dëshironte ta shihte nënën e vet të gjymtuar apo të cunguar krahësh tërë jetën?!

Në këtë vështrim kam idenë se funksionon në thelbin e vet fatit tonë tragjik simboli kombëtar me shqiponjën dy krenare në mes, me shpresën e madhe se tashmë, shekulli i XXI do të jetë shekulli i shqiptarëve në kuptimin e realizimit të vetvetes brenda Hapësirës sonë Natyrore, jashtë kthetrave të Artificialitetit, që koincidon me “objektivin” e shpendit tonë gati magjik dhe mistik, si një simbol brilant krejt origjinal me gjithë forcën e tij në intenerarin e një realiteti global integral që aspirojmë.

Kurse emrat: Ujk, Luan, Skifter e të tjerë si këta, mendoj se duhen lexuar falë prirjes gjenetike pagane të albanëve, shqiptarëve të sotëm, që fenë kurrë nuk e ndjenë si komponent themelor, por plotësues në spiralen e jetës drejt realizimit të vetvetes. “Shqiptari mbetet shqiptar. Edhe kur duket se u nënshtrohet rrethanave e bën këtë për t’i detyruar rrethanat t’i nënshtrohen atij. Krishtërimin nuk e ka marrë kurrë seriozisht, por edhe islamizmi me ç’duket nuk është futur si duhet. Shumica e njerëzve s’e vrasin shumë mendjen për fenë”. (E. Durham vep. cit. fq. 45)

Madje mjafton të kujtojmë se pellazgët shenjtëruan lisin, drurin, me fenë e tyre druide, ilirët shenjtëruan gjarprin (aktualisht nderohet gjarpri si ora e shtëpisë), sikur sot ne kemi të shenjtëruar bie fjala Ditën e Shëngjergjit, si festë pagane për të gjithë, pa dallim besimi, kur dihet se nuk ka ekzistuar ndonjë shenjt me emrin Shëngjergj.

Githashtu konsideracionet e tipit “vëllezërit e tu selinë e kanë në Vatikan”, apo “Hordhia e harlisur e Vatikanit” vijnë jo thjesht si mungesë etike, por si mungesë e plotë dinjiteti në komunikim, kur në kodin e një diplomati ekuilibri i shprehjes është parim i njohur i xhentilencës diplomatike, qoftë edhe në formën e një diplomacie publike për të amortizuar një problem të caktuar, larg kompleksit “të reciprocitetit”, në rastin konkret.

Ne jemi të gjithë shqiptarë, shumë pak për t’ia dhuruar njëri – tjetrin dikujt tjetër. Le ta pranojmë siç jemi vetveten duke kultivuar diversitetin në emër të rikonfirmimit tonë si komb me vetëdijen se vetë qenia njerëzore nuk është kurrë puritane. Duke u ndalur në përformancën e librit, njëri ndër kriteret e cilësisë së botimit, mund të themi që libri është mjaft i realizuar duke filluar me formatin, madhësinë e shkronjës, cilësinë, peshën e letrës dhe koloritin e faqes, sidomos kopertinës së bashku me ikonën përkatëse, e të tjera, falë këto punës serioze të botuesit, i cili duhet përgëzuar.

Mjaft sinjifikativ është sipari i librit me sentencën sokratike në mbrojtje të së vërtetës dhe po aq mbyllja e librit me sentencën e viganit tonë liberator, Heroit të Popullit – Luigj Gurakuqi: “Vetëm një qëllim i nalt të ban me durue/ zemren të forcon, nder kundërshtime s’vyen/ kurrë me u ligshtue, jer ai qe s’qindron”, mbi qëndresën në emër të kësaj të vërtete, që përbën leitmotivin e librit “Shakaxhinjtë e Nacionalizmit”. Bregu me librin në fjalë na dhuron një publicistikë që ka merita për stilin, tematikën me tehun e saj stigmatizues ndaj orientalizmit të kapërcyer apo kompleksit të moderacionit që investon çdo ditë në injorimin e vlerave tona më të mira të traditës. Megjithatë këto vlera të padiskutueshme do t’ia ridimensiononte një redaktim profesional, i cili “s’kapet” dot, (shprehje neto e abuzimit me licensat e botuesve), sidomos një korrektim gjuhësor e letrar. E gjithsesi libri dallon për vlera të rezistueshme ndaj kohës, falë një argumenti të shprehur me aq lirshmëri dhe vlerave njohëse për lexuesin e gjërë dhe atë të kualifikuar, duke na afruar një publicistikë që gjithsesi meriton vëmendje për përkushtimin dhe sensin qytetar të problematikës që bën objekt të saj kur fjala si krizë, sjelljet e demoduara dhe filozofi anakronike si ajo e duambabizmit vërdallojnë rreth nesh si skllavëri mendimi, idoltari moderne apo si kundërargument ndaj asaj që objektivisht meriton të respektohet. Kështu publicisti dhe poeti Mark Bregu, përmes këtij libri sikur nga thotë: “M